Fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore. [os 091. c. 01.] Matth. XXIV. (Mt 24,45)

Haec, carissimi, sunt verba nostri Redemptoris, in quibus servum suum a tribus commendat, scilicet:

Primo a fidelitatis virtute Secundo a prudentiae nitore Tertio a provisionis sollicitudine.

Primo namque Salvator commendat servum suum a fidelitatis virtute, quae specialiter consistit in Domini sui ac sui ipsi cognitione, ut videlicet Domini sui bona non dissipet, quinimmo multiplicet ac ipsum in omnibus honorificet ac circa sibi iniunctum officium tamquam rationem redditurus invigilet. Unde dicit Salvator tales servos beatos Lu. XII.: Beati - inquit - sunt servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. (Lc 12,37) Talis fuit beatus Hieronymus, qui valde multiplicavit fidem et Sacrae Scripturae intellectum omnibus communicavit, ac in omnibus Domini Dei gloriam quaesivit. Unde Severus: Hieronymus - inquit - praeter fidei meritum dotemque virtutum non solum Latinis atque Graecis, sed etiam Hebraicis ita litteris instructus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare, cui iugis adversus malos pugna perpetuumque certamen, oderunt eum Haeretici, quia eos impugnare non desiit, oderunt eum clerici, quia vitam eorum insectabatur et crimina. Sed plane boni homines imitantur et diligunt.

Secundo Dominus servum suum commendat a prudentiae nitore, quae secundum Lyram consistit in quattuor:

Primo in contemptu prosperitatis temporalis ob amorem perpetuae felicitatis, de qua dicitur Ecces. IV.: Melior est puer pauper et sapiens rege stulto et sene, qui nescit praevidere in posterum. Quod de carcere catenisque quis egreditur ad regnum. (Ecl 4,13-14)

Secundo prudentia sive sapientia consistit in sustinentia adversitatis obtentu perpetuae quietis, de qua Prover. XXIV.: Vir sapiens fortis et doctus robustus. (Cf Prv 24,5)

Tertio prudentia consistit in amore fraternitatis consideratione caelestis unitatis, de qua Ecci. I.: Dilectio Dei honorabilis sapientia etc. (Sir 1,14)

Quarto consistit prudentia in fuga carnalis voluptatis. Unde Prover. XXIII. [os 091. c. 02.] dicitur: Audi, fili mi, et esto sapiens. Noli esse in conviviis potatorum. (Prv 23,19-20) Talis prudens seu sapiens fuit beatus Hieronymus, qui de se ita scribit: Quotiens - inquit - in eremo constitutus et in ista vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum monachis praestabat habitaculum, putavi me Romanis delitiis interesse. Horrebant membra sacco deformia, squalida cutis sitim Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrimae, quotidie gemitus, et si quando repugnantem somnus oppressisset imminens nudae humo, vix ossa haerentia colligebam, de cibis taceo, cum etiam languentes monachi aqua vix frigida utantur.

Tertio Salvator commendat servum suum a provisionis sollicitudine dicens: ut det illis cibum in tempore. (Mt 24,45) Talis fuit beatus Hieronymus, qui cibum verbi Dei dedit omnibus, ideo bene de eo dicitur: fidelis servus et prudens etc. (Mt 24,45) In quibus quidem verbis tria insinuantur ad honorem gloriosi Hieronymi declaranda, scilicet:

Primum prudentiae acceptio, ibi: fidelis servus et prudens Secundum prudentiae operatio, ibi: quem constituit Dominus super etc. Tertium prudentiae administratio, ibi: ut det illis cibum in tempore etc.

Primum namque documentum ex praemissis thematis verbis insinuatur declarandum prudentiae acceptio, cum dicitur: fidelis servus et prudens, ad insinuandum, quod prudentia aliqua est sine fidelitate, quae non est laudanda. Iuxta illud Rom. VIII.: Prudentia carnis mors est. (Rm 8,6) Et ideo prudentia in Scriptura multipliciter accipitur, ut dicit Vincentius : Prima est naturalis, quae extenditur etiam ad bruta animalia, quibus a natura est inditum, ut sibi provideant, sicut agnus naturaliter statim natus cognoscit balatum matris et fugit lupum, quem alias nunquam vidit. Propterea ex Sacra Scriptura monentur homines discere prudentiam ab animalibus, sicut Iob XII. dicitur: Interroga iumenta et docebunt te (Iob 12,7), et [os 091. c. 03.] Prover VI.: Vade ad formicam, o piger, et considera vias eius, et disce sapientiam, quae cum non habeat ducem, qui scilicet ostendat, nec praeceptorem, qui iubeat, nec principem, qui compellat, parat in aestate cibum sibi. (Cf Prv 6,6-8) Magna quippe est verecundia homini rationali, cum destinatur discere ab irrationali animali et parvo. Sicut in scholis magnus pudor est, si magnus aetate docetur a pusillo.

Secunda prudentia est perversorum, et sic homines callidi dicuntur prudentes, qui sunt subtiles ad fallendum vel nocendum. Hoc modo dicitur prudens latro, de quibus dicitur Hieremias IV.: Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nesciunt. (Ier 4,22)

Tertia est prudentia mundanorum, quae consistit circa acquisitionem et conservationem temporalium, tales plerumque plus student circa terrena, quam viri spirituales circa talia, de quibus dicitur Lu. XVI.: Filii huius saeculi prudentiores filiis lucis sunt in generatione sua. (Lc 16,8) Et saepenumero tales plus sapiunt, quam oportet sapere. Non tamen ad sobrietatem, sed ad vanitatem. De quibus Bernardus : Sapere ad sobrietatem est vigilantissime observare, quod scire magis piusve oporteat. Tempus enim breve est. Pro brevitate temporis festina ea scire prius, quae senseris viciniora saluti. Unde et Apostolus: Qui se putat aliquid scire, nondum scit quomodo oporteat eum scire. (Cf I Cor 8,2)

Vides quomodo fructum et utilitatem scientiae in modo sciendi constituit? Modum sciendi dico, ut scias quo ordine, quo studio, quo fine quaeque nosse oporteat. Quo ordine, ut illud prius, quod maturius ad salutem. Quod studio, ut illud ardentius, quod vehementius ad amorem. Quo fine, ut non ad inanem gloriam vel curiositatem, sed tantum ad aedificationem. Sunt namque, qui scire volunt eo fine, ut tantum sciant, et turpis curiositas est, et sunt, qui scire volunt, ut sciantur, et turpis vanitas est. Et etiam sunt, qui scire volunt, ut scientiam suam vendant, scilicet pro honoribus, dignitatibus, pecunia etc., et turpis quaestus est. Sed sunt, qui scire volunt, ut aedificentur, et prudentia est. Et sunt, qui scire volunt, ut aedificent, et caritas est. Horum enim solum ultima [os 091. c. 04.] duo non inveniuntur in abusione scientiae. Reliqui audiant beatum Gregorium : Qui - inquit - acceptam ad adiutorium scientiam negligunt, hanc contra se in testimonium vertunt et de lumine scientiae augent supplicia, quod profecto acceperant, ut possent delere peccata, tantoque illic graviora tormenta percipiunt, quanto hic malum non deserunt, quod ipsi condemnant. Hinc veritas ait: Servus sciens voluntatem domini sui et non faciens plagis vapulabit multis. (Cf Lc 12,47) Verumtamen dicitur Prover. I.: Sapientiam atque scientiam stulti despiciunt (Cf Prv 1,7), et ideo scientia in se non est mala, sed per accidens contigit esse malam, et hoc duobus modis, scilicet: Primo ex parte cognoscibilis, secundo ex parte cognoscentis.

Primo inquam scientia est mala, quando cognoscibile de facili inclinat ad malum, sicut nigromantia, et sic nulla scientia in se est culpanda, unde Prover. III. dicitur: Beatus homo, qui invenit sapientiam et qui affluit prudentiam, melior est negotiatio eius auri et argenti. (Cf Prv 3,13-14)

Secundo scientia est reprehensibilis ex parte cognoscentis, quando ultra vires seu ingenium cognoscentis est aliquid scibile. Ideo dicitur Ecci. III.: Altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris (Sir 3,22), vel quia cognoscens propter aliquam scientiam minus utilem omitteret utiliora salutis suae, vel alterius, sicut confessiones audire, praedicare etc., vel quando ex contemptu unius melioris veniret in amorem superfluum minus utilioris.

Sicut beatus Hieronymus faciebat. Unde sic de eo legitur: Cum Tullium et Platonem legeret et displiceret ei liber prophetarum eo, quod sermo incultus sibi videretur, circa medium Quadragesimae infirmatur et morti appropinquans ita, quod in solo pectore calor palpitabat ceteris membris frigefactis. Dum ergo exequiae funeris pararentur, subito ad tribunal iudicis rapitur et interrogatus, cuius conditionis esset, Christianum se esse profitetur. [os 091. c. 05.] Ad quem Iudex: "Mentiris - inquit - Ciceronianus enim es, et non Christianus." Ubi enim thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. (Mt 6,21) At ipse obmutuit. Iudex vero durissime eum cedi iussit, qui coepit clamare discens: "Miserere mei, Deus, miserere mei!" Tunc qui astabant, precabantur, ut veniam tribueret adolescenti. Ipse autem Hieronymus iurare coepit et dicere: "Domine, si unquam habuero codices saeculares aut si legero, te negabo." Qui sic dimissus subito reviviscit, lacrimisque se repperit totum perfusum, et ex verberibus, quae ante tribunal susceperat, scapulas terribiliter linientes [editio: livientes] habebat. Tanta post haec diligentia divinos codices legit quanta gentilium prius unquam legerat. Unde bene dicitur : Quantum distat de Christi adventum inter praedicationem angelorum et confessionem daemonum, tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sacrilegarum Scripturarum.

Quarta prudentia est laudabilis, quae considerat praeterita, ordinat praesentia et praevidet futura, et ista ex sacris scripturis plerumque haberi potest. Hinc : Si iuxta apostolum Paulum Christus Dei virtus est et Dei sapientia, Scripturarum ignorantia Christi est ignorantia. Heu nunc prius volunt Sacram Scripturam docere, quam discere, et esse magistri prius, quam discipuli. De quibus Hieronymus : Agricolae, cementarii, fabri lignorum etc. absque doctore non possunt esse, quod cupiunt, quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri, sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vendicant , hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant, alii adducto supercilio, grandia verba trutinantur, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Verumtamen melior est humilis et indocta doctrina ad salutem plerumque, quam superba et indocta philosophia. Hinc Bernardus ait: Multi multa sciunt et seipsos nesciunt, melior profecto esset, qui seipsum sciret, quam scire [os 091. c. 06.] cursus siderum, naturas hominum et virtutes herbarum, qui sine illius salvari potest, sine his non.

Secundum ex praemissis thematis verbis insinuatur documentum declarandum de prudentiae operatione cum dicitur: quem constituit Dominus super familiam suam ita, quod habitus prudentiae per institutionem ad aliquod officium deducitur ad actum. Unde ad nostrum propositum quinque actus prudentiae declaremus, scilicet:

Primo actum doctrinationis Secundo actum considerationis Tertio actum cautionis Quarto actum exercitationis Quinto actum sollicitudinis.

Primum itaque actum prudentiae declaremus actum doctrinationis, nam qui vult effici vere prudens, non debet inniti suo intellectui, sed debet doceri ab aliis. Hinc Proverb. III.: Ne innitaris prudentiae tuae (Prv 3,5), immo super omnia debet petere a Domino Deo, sicut Salomon III. Re. III. petebat dicens: Dabis servo tuo cor docile, ut possim iudicare populum tuum et discernere inter bonum et malum. (Cf III Rg 3,9) Sic beatus Hieronymus natus in oppido Stridonis, quod Dalmaciae et Pannoniae confinium tenet. Hic adhuc puer Romam adiit relinquens domum, parentes et sororem propter Christi amorem, et ibi litteris Latinis, Graecis et Hebraicis plene eruditus est, in grammatica Donatum habuit praeceptorem.

Secundus prudentiae actus est consideratio, quando mens intente cogitat investigare veritatem conferendo praeterita cum praesentibus. Et talis consideratio versatur circa tria, scilicet Deum, circa seipsum et circa proximum. In Deo debet considerare summam potentiam, quae potissime relucet in mundi creatione, summam sapientiam in mundi gubernatione et omnium intentionum cognitione, summam misericordiam in hominis redemptione, summam iustitiam in malorum punitione, summam dulcedinem in iustorum glorificatione. Secundo prudens debet considerare seipsum, ut post Dei veniat in sui cognitionem. Debet siquidem considerare, quid est secundum corporis [os 091. c. 07.] fragilitatem, quid secundum animae dignitatem, quid secundum culpae iniquitatem. De hac consideratione ait Bernardus: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore repletur multis miseriis temporis, mentis et corporis, homo de humo, limus de limo, in terra vivens et in terram rediens, natus ad laborem, non ad honorem, repletur multis miseriis, si vigilas, si quiescas, quocumque te vertas, quoniam in sordibus es generatus, in tenebris es formatus, in peccatis natus, in laboribus educatus. Quid ergo superbis vilis cinis et pulvis, cuius conceptus culpa, nasci miseria, vivere poena, mori angustia.

Tertio prudens debet considerare proximum, ne scandalizet, quia dicit Salvator Mat. XVIII.: Vae illi, per quem scandalum venit. (Cf Mt 18,7) Haec quippe tria gloriosus Hieronymus studiose considerabat, ideo prudens erat.

Primo namque considerabat Dei maiestatem, bonitatem et aequitatem, unde prope mortem suam [Hieronymus] communicare volens, postquam corpus Domini vidit adiutorio fratrum se prostravit in terram et lacrimans voce, quae poterat clamans dicebat: "Domine, quis ego sum, ut sim dignus, quod sub tectum meum intres? Meruit haec peccator homo? Certe non sum dignus. Tu Moysi noluisti uno ictu oculi te monstrare et nunc tantum humilias te, ut digneris ad hominem publicanum et peccatorem descendere. Tu es Creator, tu es meus Redemptor, tu Director etc."

Secundo considerabat seipsum, quod scilicet hic potest mereri, ideo affligebat corpus suum ieiuniis, vigiliis, effusione sanguinis. Nam sic de eo scribit Augustinus : Alter homo Elias, alter homo Samuel, alter homo Iohannes Baptista, qui carnem maceraverunt, non minoris vitae gloriosus Hieronymus eremita, qui per quadriennium in eremo tantum ferarum socius extitit, vinum et siceram aliqualiter non gustavit, ab omni carnium et piscium esu abstinuit, coctum quid non nisi in ultima aegritudine bis comedit, cilicino sacco carnem suam macerans desuper panno vilissimo tegebat se, non nisi [os 091. c. 08.] fructibus aut herbarum foliis aut radicibus pastus. In die post vesperas se orationibus praebens, deinde usque ad horam sextam noctis continue vigilabat, postmodum somno fessus in terra dormiens usque ad noctem mediam quiescebat, levissima peccata venialia ita deflebat, ut quis existimasset eum hominem interemisse, ter in die continue carnem suam diris verberibus flagellabat ita, ut ex eius corpore rivuli sanguinis effluebant. O, Deus aeterne, quid nos facere deberemus, si talis ac tantus sanctus sic faciens ad huc diem iudicii metuens sic dicebat: "Sive comedam, sive bibam, sive aliquid aliud faciam semper illa terribilis vox tubae videtur sonare in auribus meis: Surgite mortui!"

Tertio isdem considerabat proximi utilitatem ideo licet irrideretur, tamen totis viribus laborabat in Scriptura Sacra. Unde dicebat in : Si aut fiscellam iunco texerem, aut palmarum folia compilarem, aut in sudore vultus mei comederem panem et ventris opus sollicita mente tractarem, nullus inviderem, nemo reprehenderet. Nunc autem quia iuxta Salvatoris sententiam volo cibum operari, qui non perit, error mihi geminus iungitur, corrector vitiorum falsarius vocor, et errores non auferre, sed serere dicor.

Tertius denique actus prudentiae dicitur cautionis, quando quis cavet vitia et operatur virtutes ac discernit ea, quae habent speciem mali, ideo dicit Apostolus Phil. V.: Videte, quomodo cavete ambuletis (Cf Eph 5,15), quae potissime locum habet in persecutione. Ideo scribit beatus Hieronymus : Erras, frater, erras, si putas unquam persecutionem te non pati, et tunc maxime obpugnaris, cum te obpugnari non sentis. Hanc profecto persecutionem gloriosus Hieronymus sentit, quia cum (Hironymus) esset triginta novem annorum in Romana ecclesia presbyter cardinalis ordinatus est. Mortuo autem Liberio papa Hieronymus dignus summo sacerdotio ab omnibus acclamatur. Sed dum quorundam clericorum et monachorum redargueret, vitam indignati ei insidias [os 091. c. 09.] paraverunt sic, quod dum beatus Hironymus ad matutinas solito more surgeret camisiam mulieris, quam sui aemuli iuxta lectum eius posuerant, repperit suum credens, super pellicium induit, et sic ad ecclesiam processit. Hoc autem fecerunt inimici eius, ut ipsum suspectum de crimine redderent. Quod vir Dei intelligens locum tantae vesaniae dedit et Romam relinquens venit ad Gregorium Nazanzenum Constantinopolitanae urbis episcopum, a quo litteras sacras didicit, et demum inde ad eremum properavit.

Quartus denique prudentiae actus dicitur exercitationis, nam qui prudens est, debet se in bonis operibus exercitare, praesertim in misericordiae operibus. Sic gloriosus Hieronymus ita se in operibus pietatis exercitavit, ut non solum hominibus, verum etiam irrationabilibus pietatem impenderet, sicut cuidam leoni claudicanti, ut patet in legenda.

Quintus prudentiae actus est sollicitudinis, qui enim vere prudens est, sollicitus est circa suum officium. Sic gloriosus Hieronymus de eremo venit Bethleem, ubi in ore speluncae, in qua Dominus nascens iacuit sibi monumentum, id est cellulam construxit, ubi senio gravatus funem sursum ligari fecerat et illo se erigens opus et curam explebat fratrum ibidem. Postea cum esset [Hieronymus] octoginta octo annorum et sex mensium hora completorii feliciter migravit ad Dominum. Ipsa hora Severus, beati Martini discipulus longe positis tribus viris devotis cum esset in divinis lectionibus, audivit in caelo cantum suavissimum omnium musicorum instrumentorum vincens suavitatem, quo caelum, terra et omnia resonabant, de quo stupefacti elevantes oculos in caelum, viderunt lucem septies sole clariorem, de qua vox ad eos ait: "Nolite mirari, quia hodie Rex regum, Christus animae beati Hieronymi exeunti de hoc saeculo nequam cum angelis occurrit. Hodie patriarchae, prophetae, apostoli, martyres etc."

Tertium documentum salutis ex praemissis thematis verbis insinuatur declarandum prudentiae administratio, cum dicitur: Ut det illis cibum in tempore. Cibus vero animae in sacro eloquio verbum [os 091. c. 10.] Dei, vel gratia eius sive Ecclesiae sacrum exprimitur, quae quidem gloriosus Christi confessor fideliter administravit in vita et post mortem.

Primo inquam in vita, quia olim unusquisque in ecclesia canebat, quod volebat. Sed Theodosius imperator rogavit Damasum papam, ut uniformitatem ordinaret in divino officio, qui committens beato Hieronymo, ipse vero psalterium per ferias distinxit et "Gloria Patri" in fine cuiuslibet psalmi dicendum addidit. Deinde evangelia et epistolas per anni circulum instituit praeter cantum. Insuper totam Sacram Scripturam transtulit ac commentatus est. Unde Isidorus ait: Hieronymus trium linguarum extitit peritus, cuius interpretatio ceteris antefertur. Hinc etiam Severus: Hieronymus - inquit - praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed etiam Hebraeis ita litteris instructus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare, cui iugis adversus malos pugna, oderunt eum heretici, quia vitam eorum insectatur et crimina, sed plane boni omnes et imitantur et diligunt.

Secundo cibum spiritualem gloriosus Hieronymus administravit post mortem suis meritis. Unde Cyrillus sic scribit de eo: Qui cum corpus eius vellent de terra effodere et in sepulcro marmoreo collocare, congregatis episcopis viderunt corpus sanctissimum in medio foveae tamquam in aere a nulla parte terram contingens et incorruptum, quod elevantes cum odore tam suavi, quale olphatus hominem non sensit, tandem collocatum in altari, ut a populo sanctae reliquiae viderentur. Quot eo die sint miracula facta, nullus valet exprimere: Caeci sedecim ipsas reliquias tangentes visum receperunt. Tres daemoniaci vincti a multis hominibus in ecclesiam deportati protinus liberati sunt. Mulieris cuiusdam filius parvulus et unicus in ecclesia prae multitudine suffocatus, quem mater lugens recepit et in foveam, ubi corpus beati Hieronymi iacuerat, proiecit dicens: Sancte Hieronyme, hinc non recedam, donec restituas mihi filium. Mirabilis [os 091. c. 11.] Deus in sanctis suis statim enim, ut corpus pueri defuncti terram tetigit, eidem anima est coniuncta. Haec videns quidam vir corpus filii sui de sepulcro, in quo per triduum steterat, extractum ad foveam ipsam currens iactavit, qui ilico resurrexit.

O, Deus aeterne, o, pie Christe, quam multis miraculis hunc tuum dilectum Hieronymum reddidisti gloriosum, quae non explicat sermo pauperculus. Verumtamen duo ex illis ad devotionem audientium referamus. Scribit enim sic Cyrillus beato Augustino: Post obitum - inquit - gloriosi Hieronymi quaedam haeresis inter Graecos surrexit, quae ad Latinos usque devenit, quae nitebatur rationibus probare, quod animae beatorum usque ad diem iudicii, quando corpori uniuntur visione divina privabuntur, super qua re contristati episcopi et fideles convenerunt et Hierosolymitanus episcopus ieiunium indixit et orationes. Mira res ecce tribus expletis diebus orationum, ipsa nocte gloriosus Hieronymus suo praedilecto Eusebio oranti apparens, benigneque eum confortans dixit: "Non timeas, quia finis huic pestiferae sectae erit ponendus." Tunc beatus Eusebius videns ipsum in tanto lumine prae gaudio dulces lacrimas effundens, quantum poterat, clamare cepit: "Pater meus Hieronymus es, pater meus Hieronymus es, certe teneam te, nec dimittam, nec sine filio, quem dilexeras, gradieris, pater." Ad quem beatus Hieronymus: "Confortare, fili, vigesima die me sequeris in gaudio sine fine." Sed Cyrillo cunctis fratribus nuncia, ut die crastina iuxta praesepe Domini, ubi corpus meum humatum fuerat, conveniant tam Catholici, quam haeretici et trium hominum cadavera inhumanata, qui in hac urbe sunt defuncti, ibi portari facias super quae saccum, quo utebar, pones, qui mox vitae pristinae restituentur, quibus omnibus peractis statim surrexerunt et publice veritatem testabantur de gloria beatorum et penis damnatorum, qui a fletu non cessabant.

O, Domine Deus meus, qualia isti resuscitati dicebant! Si mortales perpenderent, certe non essent tanta malitia, [os 091. c. 12.] tanta iniustitia. Similiter haeresis a Sabiniano inventa surrexit, qui dicebat in Christo duas voluntates et quandoque contrarias et probare conabatur per illud evangelii: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste (Cf Mt 26,39), eliciens ex hoc gravissimas quaestiones. Dicebatque, quod Christus multa voluit una voluntate, quae noluit altera, de qua haeresi quoddam opus fecerat, quod glorioso Hieronymo ascribebat. Quodam igitur die Dominico tam catholici episcopi, quam haeretici convenerunt ad ecclesiam et disputarunt usque ad vesperas et prae omnibus Sabinianistae probabant suas falsitates cum praedicto libello. Silvanus vero ecclesiae Nazareth archiepiscopus non valens ferre tantam beati Hieronymi iniuriam, qui tanta devotione afficiebatur ad beatum Hieronymum, ut in omni opere suo divinum nomen et sancti Hieronymi praemitteret propterea quasi ab omnibus Hieronymus dicebatur. Insurrexit contra haeresiarcham ipsum increpans utrisque sibi convicia invicem pro posse dicentibus. Sic tandem quieverunt, quod si sanctus Hieronymus ostenderet hoc opus in sequentis diei hora non non esse suum, tunc haeresiarcha capite plecteretur, sin autem Silvanus archiepiscopus similem subiret poenam. Statuto die haeresiarcha laetus in ecclesiam cum nequitiae filiis veniens discurrensque quaerebat Dei servum tamquam leo rugiens devorare. Stabat autem et fidelium contio, quilibet sancti Hieronymi nomen acclamans. Denique, cum nihil miraculi appareret, coepi saevire haeresiarcha, ut quod Silvanus promiserat, impleret, qui ad locum, quo decollandus erat intrepidus et gaudens accessit. Et omnes episcopos catholicos sic confortabant: Exultate, fratres, si non exaudiar, meis nequitiis merui. Post haec genua flectens: Sancte - inquit - Hieronyme, adesto mihi, si placet, quamquam maiori sim dignus poena, tamen ne falsitas locum, teneat veritas succurre. Quod si fas non est, propitius esto mihi in hora mortis. Haec dicens [os 091. c. 13.] collum praebuit speculatori, qui ensem cum elevasset, ecce gloriosus Hieronymus manu tenens ensem Silvano imperat, ut surgat. Deinde haeresiarcham dire de falsitate increpans, sicque ut ab omnium oculis evanuit, mox haeresiarchae caput terram tetigit tamquam si ense speculatoris fuisset detruncatum. Hoc videntes omnes stupefacti Deo gratias egerunt et beato Hieronymo, qui sic veritatem defensavit sicut Domini servus fidelis et prudens constitutus super familiam suam, quem nos quoque rogemus etc. [os 091. c. 14.]