Vidit Iesus hominem sedentem in teloneo Matthaeum nomine et ait illi: Sequere me! Et surgens secutus est eum. Mat. IX. c. (Mt 9,9)

Ad gloriam huius cancellarii Christi et apostoli verba praefata rationabiliter dicuntur, quae etiam ad litteram de eo habentur. Unde Deus quadrupliciter intuetur homines, scilicet

Primo omnes generaliter Secundo diligentes amicabiliter Tertio poenitentes misericorditer Quarto peccantes severiter.

Primo dixi, quod Deus respicit et videt generaliter omnes. Proverb. XV.: In omni loco oculi Domini contemplantur bonos et malos. (Prv 15,3) Videt enim generaliter iuvenes et senes, divites et pauperes, nobiles et ignobiles. [os 088. c. 01.] Iuxta illud Ps.: De caelo Dominus respexit super filios hominum, scilicet in luce et in tenebris, in publico et secreto, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum. (Cf Ps 13,2) Hinc ad Heb. IV.: Omnia nuda et aperta sunt oculis eius (Hbr 4,13), ideo ubique boni et virtuosi esse debemus, quia dicit Boethius : Magna est nobis indita necessitas probitatis, cum omnia agamus ante oculos iudicis cuncta cernentis.

Secundo Deus videt diligentes amicabiliter, scilicet amore praeveniendo et in amore praeservando. Sap. IV.: Gratia et misericordia Dei in sanctis eius et respectus in electis eius. (Cf Sap 4,15) Et Ps. ait: Oculi Domini super iustos. (Ps 33,16)

Tertio videt Deus poenitentes misericorditer. Sic respexit Ninivitas Ionae. III.: Vidit Deus opera eorum, id est poenitentiam. (Ion 3,10) Hoc certe debemus deprecari, ut respiciat nos oculo suae misericordiae dicentis illud Ps.: Protector noster, aspice, Deus (Ps 83,10), quia hic respectus Dei multos habet effectus:

Primo respectus Dei facit timoris incussionem. Iuxta illud Ps.: Qui respicit terram et facit eam tremere (Ps 103,32), id est terrenum peccatorem facit timere, sicut reus in conspectu iudicis terretur. Unde Ecci. XX.: Rex, qui sedet in solio iudicii, dissipat omne malum intuitu suo (Prv 20,8), scilicet incutiendo timorem, per quem peccator declinat a malo. De quo : Qui Omnipotentem metuit, nec contra Deum, nec contra Ecclesiam, nec contra instituta patrum facit. Ideo dicitur II. Machab. XII.: Honora eum, qui universa respicit (Cf II Mcc 15,2), scilicet ut non facias in eius praesentia, quod times facere in mea, quia dicitur Ecci. XXIII.: Oculi Domini lucidiores sole circumspicientes omnes vias hominum et profundum abyssi. (Cf Sir 23,28)

Secundo respectus deitatis operatur domi propositi inspirationem. Quod figuratur I. Reg. I., ubi dicitur: Respexit Dominus Annam, quae prius erat sterilis, et peperit sexum virilem. (Cf I Sm 2,21) Et sic Deus respiciens peccatorem dat boni propositi inspirationem concipiendi, et opus virtuosum [os 088. c. 02.] parere facit, sicut de filio prodigo dicit Augustinus: Propositum bonum redeundi ad patrem non habuisset, si aspectu misericordiae caruisset.

Tertio respectus divinitatis causat omnis miseriae liberationem. Exo. IV.: Videns vidi afflictionem populi mei et descendi liberare eos, scilicet miseriis (Cf Ex 3,7-8; Act 7,34), sic nos petere debemus misericordiae suae visionem dicendo illud Dan. IX.: Aperi oculos tuos et vide tribulationem nostram et cogita de nobis. (Cf Dn 9,18) Et Ecci. XXXVI.: Respicias in nos et ostende miserationum tuarum lucem, Domine. (Cf Sir 36,1)

Quarto visio Dei operatur cordis contritionem, de qua Luc. XXIII.: Respexit Dominus Petrum et egressus flevit amare. (Cf Lc 22,62) Nimirum oculi Domini erant, quasi flamma ignis, cor peccatoris liquefacientes. Istis oculis etiam vidit beatum Matthaeum et de statu aeternae damnationis revocavit dicens: Sequere me! Qui surgens secutus est eum. (Mt 9,9)

Quarto Deus videt peccantes obstinatos severiter puniendo. Iuxta illud Ecci. V.: In peccatores respicit ira eius. (Cf Sir 5,7) Et Ps.: Vidit Dominus et ad iracundiam concitatus est, quia provocaverunt eum. (Cf Dt 32,19) Hoc oculo sinistro vidit Sodomitas, quos demersit et videbit in iudicio omnes peccatores obstinatos, quos aeternaliter damnabit, quia ipsum sequi noluerunt, sic beatus Matthaeus, de quo dicitur in evangelio: Vidit Iesus hominem sedentem. (Mt 9,9) Unde ex his verbis thematis ad gloriam Dei ac beati Matthaei honorem (qui omnibus peccatoribus positus est in exemplum convertendi ad Dominum) tria notemus salutis nostrae documenta, scilicet:

Primo convertendi modum gratiosum, ibi: Vidit Iesus hominem sedentem in teloneo Secundo sequendi studium virtuosum, ibi: et ait illi: Sequere me! Tertio perveniendi propositum amorosum, ibi: Et surgens secutus est eum.

Primum siquidem salutis documentum notemus convertendi modum gratiosum, quem habuit beatus Matthaeus in sua vocatione [os 088. c. 03.] ad innuendum, quod omnes peccatores illo modo faciliter converti possunt. Ad cuius conversionis modum tria necessaria, quae in beato Matthaeo dicuntur fuisse, videlicet:

Primo divinae gratiae infusio Secundo humanae miseriae consideratio Tertio detestandae culpae remissio.

Primo namque ad modum conversionis peccatorum est necessaria infusio divinae gratiae, sine qua nullus unquam peccator ad Deum converti poterit. Quod probemus tripliciter, scilicet: auctoritatibus, rationibus et figuris. Primo, quod peccator sine gratiae infusione ad Deum converti non poterit probemus auctoritatibus. Dicit enim Chrysostomus , quod homines corruentes in peccata mortalia, efficiuntur membra diaboli, et nisi valida manu misericordiae dissolvantur, aeternaliter peribunt. Hinc sanctus Thomas dicit: Gratia divina dicitur auxilium divinum movens ad bonum. Quod dupliciter contigit: aut per exteriores occasiones et incitationes ad salutem, ut puta praedicatores, exempla, terrores, aegritudines et flagella etc. Aut per interiorem instinctum cor ad bonum interius movens. Iuxta illud Prover. XXI.: Cor regis in manu Dei et quocumque voluerit, vertet illud. (Cf Prv 21,1) Et ita gratia praeveniet hominem, ut bonum velit. Hinc sanctus Augustinus dicit: Gratia sola homines liberantur a malo, sine qua nullum prorsus sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum. Et Isidorus : Hominis bonum superna gratia ut inveniat, praevenit, et postquam praevenerit, facit, atque ad indignam mentem veniens facit in ea meritum, quod remuneret, qui solum invenerat, quod puniret. Bernardus : Triplicem gratiam divinitus accipimus: unam, qua convertimus, aliam, qua in tentatione adiuvamur, tertia, qua probati [os 088. c. 04.] remuneramur et sic triplex est gratia, scilicet: praeveniens, concomitans et subsequens. Quod luculenter declarat beatus Gregorius : Quis ante dedit mihi, ut reddam ei (Iob 41,2) dicens: Nemo quippe ut divina illum gratia subsequatur prius aliquid contulit Deo. Nam si nos Deum bene operando praevenimus, ubi est, quod propheta ait: Misericordia eius praeveniet me. (Cf Ps 58,11) Si quid nos bone operationis gratis dedimus, ut eius gratiam mereamur. Ubi est, quod dicit Apostolus: Gratia salvati estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus vestris. (Cf Eph 2,8) Si nostra dilectio Deum praevenit, ubi est, quod Iohannes apostolus dicit: Non quasi nos dilexerimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos. (I Io 4,10) Ubi est, quod per Oseam [editio Oseae] Dominus dicit: Diligam vos spontanee. (Cf Os 14,5) Si sine eius munere nostra virtute Deum sequimur, ubi est, quod per evangelium veritas protestatur dicens: Sine me nihil potestis facere. (Ioh 15,5) Ubi est, quod ait: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum. (Ioh 6,44) Ubi est, quod iterum dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. (Ioh 15,16) Si saltem dona bonorum operum virtute nostra bene cogitando praevenimus, ubi est, quod rursum per Paulum tam subtiliter dicitur: Non, quia sufficientes simus aliquid cogitare a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. (Cf II Cor 3,5) Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum possit quasi debitorem, sed miro modo aeque omnibus conditor et quosdam praeelegit, et quosdam in suis pravis moribus iuste derelinquit, nec tamen electis suis pietatem sine iustitia exhibet, quia hic eos duris afflictionibus premit, nec rursus reprobis iustitiam sine misericordia exercet, quia hic aequanimiter tolerat, quos quandoque in perpetuum damnat. Haec ille. Et Titum. III.: Non ex operibus iustitiae, quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit. (Tit 3,5)

Si dicas: Ex quo salus hominis est a Dei gratia principaliter et non a libero arbitrio? Ergo si qui damnantur, non debet eis imputari, quia Deus sua gratia eos non praevenit. Ad hoc dicendum est, quod ideo damnantur [os 088. c. 05.], quia ad gratiam se non praeparaverunt, quae omnibus praesto est, sicut lumen solis oculos habentibus, magis enim Dei gratia conqueritur de malis dicens: Ecce me Dei donum tale, quo homines, filii Dei efficerentur, non est, qui quaerat, non est, qui me recipiat. O, anima mea, a caelesti patria elongata et inferno vicina, clama ad Deum tuum humiliter pro gratia, ne pereas, ora, ut adiuveris, supplica, ut a tantis malis eruaris, quia nisi Dominus custodierit et adiuvaverit te, procul dubio habitabis in inferno aeternis ardoribus involvenda. O, anima mea misera, recognosce, quod Deus tuus non te fecit iudicem suum, ut ipsius vias diiudicando dicas, quare huic dat gratiam et non illi. Omnes sumus de massa proditoris, et damnari debuimus, nisi Deus sua gratia succurrisset. Ergo qui damnantur ex mera Dei iustitia, qui vero salvantur ex Dei infinita misericordia, cuius universae viae misericordia et veritas. Unde Simon de Cassia dicit: Qui creavit hominem ad imaginem suam, ille praenoscit omnium voluntates et dispositiones quam faciles sunt ad aversionem et difficiles ad conversionem. Ideo saepe mens hominum haesitat, cur illi gratia non datur. Non est verior causa, quam Deus novit corda hominum, qui promptior est ad dandam gratiam, quam homo ad recipiendam.

Secundo, quod homo sine gratiae infusione ad Deum suum converti non poterit, probemus rationibus: Primo probemus ratione operationis gratiae, quam rationem ponit sanctus Thomas dicens: Gratia est, quae praeparat voluntatem hominis, ut bonum velit, sed nemo voluntatem habet immutare, nisi qui eam creavit etc. Secundo hoc idem probemus ratione conversionis. Nam conversio ad ultimum finem fit per motionem superioris, ut inferior convertatur, ut puta animus militis convertitur ad pugnandum ex motione ducis exercitus. Sic Deus intendit nobis dare aeternam beatitudinem, quae excedit omnem facultatem nostrae naturae, ideo necesse est, ut ad eam dirigat sua gratia etc. [os 088. c. 06.]

Tertio, quod homo sine gratia ad Deum converti non potest, probemus ratione germinationis. Nam nec granum germinat sine terra, nec terra sine grano, nec granum et terra sine imbre. Sic semen est verbum Dei, terra anima hominis, imber divina gratia. Unde Anselmus dicit, quod sicut terra spinas et tribulos et quasdam herbas non necessarias per se germinat, vitae vero necessarias non sine semine, sic homo per se potest cogitare vana et noxia. Ea vero, quae sunt saluti necessaria, non potest sine gratia Dei, qua gratia et liberum arbitrium ita se habent ad ea, quae sunt salutis, sicut pater et mater ad prolem. Unde sicut sine patre et matre proles non nascitur, ita sine gratia et libero arbitrio homo non salvatur.

Tertio quoque, quod homo sine gratia ad Deum suum converti non potest, probemus figuris. Nam Petrus apostolus tam diu a negatione non fuit reversus, donec a Christo fuit intuitus, qui significat gratiam. Secunda figura, quod homo sine Dei gratia converti non potest ad Deum habetur III. Reg. XIX. in Elia et Eliseo, ubi dicitur, quod Elias venit ad Eliseum arantem in campis, qui misit super illum suum pallium et statim relictis bobus, quibus arabat, cucurrit post Eliam, et transiens tulit par boum et mactavit et coxit carnes et dedit populo et comedit, et surgens secutus est eum. (Cf III Rg 19,19-21) Spiritualiter verus Elias Christus Deus noster venit ad Eliseum, id est Matthaeum personaliter vel ad quemlibet peccatorem convertendum cum gratia, quem invenit arantem in campis, id est de terrenis negotiantem. Christus misit pallium, id est divinitatem humanitate palliatam et traxit eum. Qui relictis omnibus immolavit par boum, id est corpus et animam coxit in camino caritatis. Et dedit populo, id est ad utilitatem fidelium. Ecce patet, quod Eliseus non ivit post Eliam, nisi pallio tractus, sic peccatores non vadunt ad Deum, nisi gratia tracti, et hoc est, quod dicitur in themate: Vidit oculo carnis foris, sed oculo gratiae intus cum quo et traxit.

Secundo ad modum convertendi peccatoribus est necessaria humanae miseriae consideratio, sine qua nullus adultorum venit ad [os 088. c. 07.] Deum, cuius ratio est, quia divina gratia non agit, nisi materia sibi apta, sicut ignis non agit in aquam, sed rem siccam. Et quia subiectum gratiae est humilitas. Sicut igitur liquor non potest esse sine continente, sic gratia sine humilitate. Ideo dicitur Iac. IV.: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. (Iac 4,6) Vera autem humilitas est ex consideratione propriae fragilitatis et excellentiae sui conditoris voluntaria mentis inclinatio. Hinc Bernardus dicit: In veritate didici nihil ita efficax esse ad gratiam promerendam, retinendam et recuperandam, quam si omni tempore inveniaris coram Deo non alta sapiendo, sed te humiliando. Et beatus Gregorius: Quanto quis minus se videt, tanto minus sibi displicet, et quanto maioris gratiae lumen percipit, tanto amplius reprehensibile se esse cognoscit. Unde Bernardus: Scio neminem posse salvari sine sui cognitione. Quomodo vero debes te cognoscere idem docet in dicens: Secundum exteriorem hominem de poenitentibus istis venio, qui me fecerunt ante damnatum, quam natum, peccatores in peccato suo genuerunt peccatorem, de peccato suo nutrierunt miseri miserum, in hanc lucis miseriam induxerunt, et nihil ex eis habeo, nisi miseriam et peccatum, et hoc corruptibile corpus, quod gesto. Ad illos vero festino, qui morte corporis hinc exierunt, cum sepulcra eorum inspicio, nihil in eis invenio, nisi cinerem, vermem, foetorem et horrorem. Quod ego sum, illi fuerunt, et quod ipsi sunt, ego ero. Quid sum ergo? Homo de humore liquido, postea plorans et eiulans traditus sum mundi huius exilio, et ecce iam morior plenus iniquitatibus et abominationibus. Iam iam praesentabor ante districtum Iudicem de operibus meis rationem redditurus. Vae mihi misero, heu mihi, cum venerit dies ille iudicii et aperti fuerint libri conscientiae, in quibus omnes conatus mei et cogitationes praesente Domino recitabuntur. Tunc demisso capite prae confusione conscientiae in iudicio stabo trepidus et obnoxius, utpote commemorans scelerum commissa meorum. Et tunc dicetur de me: Ecce homo et opera eius. Et infra: Quantoque [os 088. c. 08.] etiam diutius expectat nos Dominus, ut nosmetipsos emendemus, tanto districtius iudicabit, si neglexerimus. Et cum quanto tempore vitam istam desideramus, tanto plus vivimus, et quanto plus vivimus, tanto amplius peccamus, et quanto vita est longinquior, tanto culpa innumerosior, et quanto innumerosior culpa, tanto innumerosior poena. Heu nobis, qui habitamus in terris et non evigilamus. Quotidie crescunt mala et subtrahuntur bona, assidue variatur homo per prospera et adversa, et ignorat, quando moriatur. Sicut enim stella coruscans in caelo velociter currit et deficit, et sicut scintilla ignis cito extinguitur et in pulverem redigitur, sic homo. Haec ille.

O, igitur filii Adam miseri, cogitate fragilitatem vestram et nolite superbire, sed humiliamini ad gratiam! O, peccatores miseri, recurrite pro gratia ad fontem misericordiae, crucifixum Christum, qui etiam latroni circa se pendenti et humilianti largitus est gratiam, immo et pro suis crucifixoribus Deum Patrem exoravit. Hinc Bernardus: Quid converso non ignoscitur, dum effusio sanguinis ignoscebatur. Et Leo papa: Nullum peccatorem despicit, qui peccatores redimere venit. Unde licet conversio peccatoris sine gratia non sit, tamen dicit Magnus Albertus , quod sicut creatura pro sua defectibilitate suo principio indiget, ut sit in esse naturae, sic idem principium, id est Deus sua bonitate influere non cessat creaturae rationali vitam spiritualem, ut bene sit in esse gratiae, quam habere non potest sine Deo largitore. Verumtamen inexcusabilis est homo, si non recipit se disponendo, quia misericors Deus aperuit venam gratiae et misericordiae, ad quam invitavit Scriptura viva voce, praedicatione, actione. Filius enim Dei Christus nullum peccatorem suam fragilitatem cognoscentem a se repulit. Bernardus: Omnino propter mansuetudinem, quae de te praedicatur, curremus in odorem unguentorum tuorum post te, bone Iesu, audientes, quod non spernis peccatores, non horres pauperem, non sprevisti confitentem, non lacrimantem peccatricem, non Chananeam supplicantem, non deprehensam [os 088. c. 09.] in adulterio, non sedentem in teloneo, non orantem publicanum, non persecutorem discipulorum, non negantem discipulum, non tuos crucifixores. Haec enim vera sui cognitio, quam fragilis fuerat, fuit in beato Matthaeo statim, ut Christus ipsum vocavit, ideo dicit idem de se: Vidit hominem sedentem. (Mt 9,9) Non dicit virum, sed hominem fragilem sedentem, a bonis operibus vacuum, gratia indignum, multis suppliciis dignum propter peccata sua, in quibus quiescebat et delectabatur in vanis et transitoriis rebus mundi, ideo non dicitur simpliciter sedentem, sed sedentem in teloneo.

Ubi nota, quod in Scriptura septem sedes maledictae leguntur:

Prima est sedes carnalitatis, in qua sedent luxuriosi, gulosi et lascivi. De hac dicitur Exo. XXXII.: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. (Ex 32,6)

Secunda sedes est cupiditatis, in qua sedent avari, mercatores falsi, similes araneis capientibus muscas, qui sunt miseri et caeci non videntes spiritualia et aeterna, sed solum terrena, de quibus dicitur Luc. XVIII.: Caecus sedebat secus viam, mendicans. (Lc 18,35) In tali sede sedebat beatus Matthaeus, qui in teloneo.

Tertia sedes est pompositatis, in qua sedent superbi in vestimentis, equis etc. De quibus Ecci. V.: Sedes ducum superborum destruxit Deus. (Sir 10,17)

Quarta sedes est crudelitatis, in qua sedent domini iniqui, falsi iudices, pauperum oppressores. De quibus Ecci. XI.: Tyranni sederunt in throno. (Sir 11,5)

Quinta sedes est pravitatis, in qua sedent heretici, simoniaci et alii viri ecclesiastici patrimonio Christi abutentes. De his dicitur Matth. XXIII.: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisei, quaecumque dixerint vobis, facite, secundum opera autem eorum nolite facere! (Mt 23,2-3)

Sexta sedes est falsitatis, in qua sedent mendaces, detractores, murmuratores etc, de quibus Ps.: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem in fama et honore. (Cf Ps 9,29)

Septima sedes est tepiditatis, in qua sedent tepidi, accidiosi, delicati, de quibus Nume. XXXII.: Numquid fratres vestri vadunt ad pugnam, et vos hic sedetis. (Cf Nm 32,6) [os 088. c. 10.]

O, quam beatus vir, qui in aliqua praemissarum sedium non sederit, quia hae sunt cathedrae pestilentiae. Ps.: Beatus vir, qui non abiit in consilio impiorum et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit. (Ps 1,1) Quia quicumque in illis sederit, hoc in inferno postea aeternaliter ligatus sedebit. Ps.: Sedentes in tenebris et umbra mortis vinctos in mendicitate et ferro. (Ps 106,10) Hanc fragilem sedem intelligens beatus Matthaeus statim ad Christi vocem surrexit de ea.

Tertio quoque modum conversionis peccatoris ad Deum est necessaria detestandae culpae remissio, quia cor peccatoris induratur per peccatum ita, quod inhabilis efficitur ad gratiam suscipiendam, immo resistit ipsi gratiae, sicut durum se tangenti, nisi Deus molliat et culpam remittat ac suum habitaculum efficiat, quod Deus petit a nobis dicens Prover. XXIII.: Fili, praebe cor tuum mihi. (Prv 23,26) Non dicit accommoda, sed praebe, ut nihil iuris secundum carnis desiderium habeas de cetero in eo, ut nihil velis, nihil sapias, nisi quod Deum velle cognoscis, ut si offers ei fidem, ex corde offer. Ro. X.: Corde creditur ad iustitiam. (Rm 10,10) Si poenitentiam ex corde Ioel II.: Convertimini ad me in toto corde vestro. (Ioel 2,12) Si servitium ex corde exhibe Deut. X.: Servias Domino Deo ex toto corde tuo. (Dt 10,12) Hoc ei praeparare est eius instinctui consentire, et sic excusa culpa Christus occupat et habitat in corde per gratiam, quod notatur in themate cum dicitur: Matthaeum nomine (Mt 9,9), quod interpretatur a Domino donatus, non enim sine magno dono et utilitate remittit culpam et inhabitat cor.

Secundum salutis documentum notemus ex praemissis thematis verbis sequendi Christum studium virtuosum ex eo, quia dicitur: et ait illi, scilicet beato Matthaeo, Sequere me! (Mt 9,9) Nam Christus Dominus per triplicem viam ivit ad Patrem, per quas beatus Matthaeus secutus est ipsum, scilicet:

Primo per viam oboedientiae et caritatis Secundo per viam munditiae et castitatis Tertio per viam tristitiae et austeritatis.

Primo namque Christus ivit ad Patrem per viam oboedientiae et caritatis. Phil. II.: Christus factus [os 088. c. 11.] est pro nobis oboediens usque ad mortem. (Cf Phlm 2,8) Deus enim Filio suo magnam imposuerat oboedientiam dicens: "Vade et in assumpta humanitate doceas homines viam salutis te omnibus exemplum praebendo et tandem moriaris ex caritate pro eisdem."" Ideo beatus Matthaeus cognoscens Christi caritatem et oboedientiam, ipse etiam oboediendo voluntati eius secutus est ipsum et pervenit in caelum. Iuxta illud. Mat. VII.: qui facit voluntatem Patris mei, qui in caelis est, ipse intrabit in regnum caelorum. (Mt 7,21) Notanter dicit voluntatem patris, quia omnes peccatores sequentes propriam voluntatem non possunt sequi Christum. Propria autem voluntas (secundum Bernardum ) est, quae non est communis Deo et hominibus, sed nostra tantum, quando quod volumus non ad honorem Dei, non ad utilitatem proximi, sed quod solum satisfaciamus propriis motibus animorum, cui recte contrariatur caritas, quae non quaerit quae sua sunt, sed aliorum. Quod dissuadetur Ecci. XVIII.: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere (Sir 18,30), quia dicit Oseae X.: confundetur Israel in voluntate sua. (Os 10,6) Nam propriam voluntatem duo mala sequuntur:

Primo malum culpae, quia quacunque fiunt ex propria voluntate, non sunt placita Deo, etiam si essent de genere bonorum. Hinc Esa. LVIII.: In die ieiunii vestri invenitur voluntas vestra. (Is 58,3) Et sequitur: Numquid tale est ieiunium, quod elegi? (Is 58,5)

Secundum malum est malum poenae, hoc est damnatio. Bernardus: Quid odit Deus aut quid punit, nisi propriam voluntatem. Cesset ergo propria voluntas et infernus non erit. Anselmus : Sicut - inquit - Dei voluntas est origo omnis boni, sic propria voluntas est origo omnis mali. Ideo oboedientia, per quam contemnitur propria voluntas, ut dicit sanctus Thomas : post virtutes theologicas est maxima omnium virtutum. Cuius ratio est, quia quanto bonum, quod contemnitur propter Deum, est maius, tanto virtus, propter quam contemnitur, est nobilior, sed cum sint tria bona creata, scilicet exteriora, corporea et interiora, id est voluntatis [os 088. c. 12.] per oboedientiam contemnit bonum voluntatis, qua omnibus aliis damnatur. Unde Gregorius tractans illud I. Reg. XV.: Melior est oboedientia, quam victimae (I Sm 15,22) dicit: Oboedientia victimis iure praeponitur, quia per victimas aliena caro, per oboedientiam propria voluntas mactatur. In hac secutus Christum beatus Matthaeus, hac via Christus usque ad mortem oboedivit Patri, oboedivit Matri et Ioseph. Lu. II.: Erat subditus illis. (Lc 2,51) Oboedivit et ipsis inimicis se in manibus eorum tradendo. Eo modo et beatus Matthaeus, qui audierat dicentem: Sequere me! (Mt 9,9)

Secundo Christus Dominus ambulavit ad Patrem per viam munditiae et castitatis. Iuxta illud Prover. III.: Viae illius viae pulchrae (Prv 3,17), nam Virgo virginis, Filius virginum sponsus hanc virtutem primo ipse de caelo attulit et Matrem suam omnibus in hac magistram dedit, ideo nos si volumus ire post ipsum, oportet, quod per viam castitatis vadamus, quia dicitur Apoc. XXI.: Nec intrabit in eam aliquod coinquinatum aut abominationem faciens. (Apc 21,27) Et Matth. V.: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. (Mt 5,8) Non dicit mundo corpore, quia mundi corpore et non mente similes sunt sepulcris dealbatis. Matt. XXIII. (Mt 23,27), ac etiam Pilato, qui lavit manus et non mentem, ideo Christum ad mortem sententiavit.

Tertio itaque Christus ivit ad Patrem per viam tristitiae et poenalitatis ita, quod unum diem non legimus de eo consolationis quousque fuit hic nobiscum, ideo dicebat discipulis: Tristis est anima mea usque ad mortem. (Mt 26,38; Mc 14,34) Unde legitur nunquam risisse, sed frequenter flevisse, et sic cum tristitia et poena intravit in regnum caelorum. Iuxta illud Lu. ultimo: Nonne haec oportuit Christum pati et ita intrare in gloriam suam. (Lc 24,26) Nos quoque per eandem viam debemus eum sequi, quia dicitur Actuum XIV.: Per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei. (Act 14,21) Ad hoc hortatur Salvator Math. VII. dicens: Intrate per angustam portam, quia lata porta et spatiosa via est, quae ducit ad perditionem, et multi intrant per eam, quam angusta porta, et arta via est, quae ducit ad vitam, et pauci sunt, qui inveniunt eam. (Mt 7,13-14) Revera [os 088. c. 13.] pauci et utinam non paucissimi. Bernardus: Domine, omnes volunt ad te venire et pauci post te ire, omnes cupiunt e xenia sanctorum, sed pauci imitantur vitam eorum, cum non de delitiis ad delicias, sed per tribulationes et labores debet fieri ingressus. Ideo Hieronymus: Nullus labor durus, nullum tempus longum debet videri per quod acquiritur regnum Dei. Per hanc viam Rex caelorum ivit et nos se sequi eadem via voluit. Unde Augustinus: Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant, pauper esse noluit, honoribus et imperiis inhiabant, rex fieri noluit, carnales filios magnum bonum putabant tale, coniugium prolemque contempsit, contumelias superbissime abhorrebant, omne genus contumeliarum sustinuit. Iniurias intolerabiles esse arbitrabantur, quae maior iniuria, quam iustum innocenter condemnari. Dolores corporis execrabantur, flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant, morte mulctatus est, ignominiosum mortis genus crucem putabant, crucifixus est. Et infra: Non enim peccatum committi potest, nisi cum appetuntur ea, quae ille contempsit, aut fugiunt, quae ille sustinuit. Haec ille. Et Venerabilis Beda: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare, id est non ambire terrena, non caduca lucra sectari et fugere honores, omnem mundi contemptum pro caelesti gloria amplecti libenter, cunctis prodesse, iniuriam nulli inferre et sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a Domino veniam postulare, nunquam suam, sed Conditoris gloriam quaerere, et quos valet secum ad superna erigere. Haec et huiusmodi genere est vestigia Christi sequi. Beatus vero Matthaeus ista omnia studiosissime implevit, ideo optime Salvatoris vocantis vocem audierat: Sequere me! (Mt 9,9) O, quam felix, quam securus, qui in hac via sequitur Christum, quia nullus reproborum, nullus malignantium per eam ire poterit. Iuxta illud Oseae ultimo: Quia rectae viae Domini iusti ambulabunt in eis, praevaricatores vero [os 088. c. 14.] corruent in eis. (Os 14,10) Vocat enim hodie Christus omnes peccatores in isto sancto evangelista, ut sequantur ipsum dicens cuilibet: Sequere me! (Mt 9,9) et sicut beatum Matthaeum iustificabo te, gratiam dabo, datam conservabo, conservatam multiplicabo, multiplicatam glorificabo. Ecce nunc ulcisci dissimulo, dulciter voco, si nunc non venis, nec tunc, quando dicam: Venite benedicti Patris mei etc. (Mt 25,34)

Tetrium salutis documentum ex thematis verbis notemus perveniendi propositum amorosum, cum dicitur: Et surgens secutus est. (Mt 9,9) Non curans viae difficultatem, sicut multi delicati, de quibus Bernardus: Durus multis hic videtur sermo: Abnega temetipsum et tolle crucem tuam et sequere me. Sed revera durior erit audire: Ite maledicti in ignem aeternum. Unde beatus Matthaeus dicere poterat illud Ps.: Viam mandatorum tuorum cucurri cum dilatasti cor meum (Ps 118,32), quasi diceret: Prius sedebam in via perditionis et aeternae mortis, sed postquam vocasti me, Domine Iesu, dilatando cor meum tua gratia, curro usque dum pervenero non curando viae austeritatem, neque mortis acerbitatem, sed terminum attendo, Dominum te considero, viam scio. Quomodo autem ierit et pervenerit hodie, patet in legenda, quem tamquam exemplar clarum peccatorum nos peccatores eadem via imitemur, scilicet poenitentiae, qui viam amisimus innocentiae, ut pariter perveniamus ad ipsum Christum, qui est via, veritas et vita aeterna. Ad quam meritis suis perducat idem, qui cum Patre et Spiritu Sancto vivit et regnat in saecula. [os 088. c. 15.]