Egredietur virga de radice Iesse, et flos de radice eius ascendet. Esa. XI. c. (Is 11,1)

Ubi propheta Spiritu Sancto illustratus describit ortum et nativitatem Virginis Mariae, matris Dei veri eam designans per virgam de radice Iesse exortam, qui alio nomine vocatur Isai et est pater David prophetae. Ex hoc ostendens propheta, quod per Dei promissionem Christus descendit de semine David. Promiserat enim Deus ipsi David de suo semine Filium Dei nasciturum II. Reg. VII. Suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo et firmabo regnum eius. (II Sm 7,12) Et sequitur: Ego ero ei in patrem et ipse erit mihi in filium. (II Sm 7,14) Genealogia igitur Virginis Mariae fuit de tribu [os 083. c. 01.] Iuda et semine regio, inde est, quod in evangelio Christus vocatur Filius David, qui inter ceteros duos filios habuit scilicet Nathan et Salomonem, et ex stirpe ipsius Nathan descendit Virgo Maria, quia ex generatione Nathan Levi genuit Melchii et Pantheram. Panthera vero genuit Barpantheram, Barpanthera vero genuit Ioachim, Ioachim autem Virginem Gloriosam, de cuius nativitate Sancta Mater Ecclesia sollemniter gaudet dicendo: Cum iocunditate nativitatem Beatae Mariae celebremus, ut ipsa pro nobis intercedat ad Dominum Iesum Christum. Unde propheta eam nascituram describit laudando a tribus, scilicet:

Primo ab origine sancta Secundo a proprietate digna Tertio ab utilitate magna.

Primo quidem propheta Esaias nascituram Virginem describit laudando ab origine sancta dicens, quod de radice Iesse propagaretur, qui fuit sanctus propheta et interpretatur refrigerium, quia ex ipsius propagine humano generi solacium venit. Mattheus enim evangelista nativitatem Virginis sollemniter describit per XLII. generationes, videlicet per quattuordecim iudices usque ad David et per quattuordecim reges, qui fuerunt usque ad transmigrationem Babylonis et per quattuordecim pontifices, qui fuerunt usque ad Iacob ostendens ex hoc generatione Christi, qui fuit rex, iudex et sacerdos. Quia fuit rex, ideo Matth. II. magi quaerentes dicebant: Ubi est, qui natus est, Rex Iudaeorum? (Mt 2,2) Quia iudex, ideo dicitur Act. X.: Ipse est constitutus iudex vivorum et mortuorum. (Cf Act 10,42) Quia fuit sacerdos, ideo dicitur de eo in Ps.: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. (Ps 109,4) Quia fuit sacerdos enim Mariae generatio magna laude est digna. Unde Chrysostomus: Non aestimes te parva audire, cum audis hanc generationem, valde enim ineffabile est, quod Deus de muliere nasci dignatus est et homines progenitores habere. Ineffabile quidem est et praeter naturae ordinem, ut virgo generaret et super [os 083. c. 02.] humanam investigationem, ut Deus sit et homo, qui generatur, et est super nostrae originis conditionem, ut sanctus sanctorum generetur, quia omnes in peccatis concepti sumus excepta hac Virgine cum Filio, ideo dicit Esaias: Egredietur virga de radice etc. (Is 11,1) Dicit enim Bartholomaeus , quod licet radix in sua substantia sit valde mollis, virtute tamen innati caloris lapides duros penetrat. Haec est enim illa radix sancta Iesse, quae virtute Altissimi divinam petram, id est Christum penetravit, quem concepit, genuit et pavit.

Secundo propheta Esaias Virginem nascituram prophetando laudat a proprietate dicens: Egredietur virga. Proprietas enim virgae est, quia crescendo sursum tendit, cum inclinatur se reflectit ac insolentes corrigit. Primo virga sicut sursum tendit, sic Beata Virgo in dies crevit in divina contemplatione. Hinc Bernardus: O, Virgo, virga sublimis in quantum sublime erigis verticem usque ad caelos et usque ad sedentem in throno. Deinde sicut virga dum inclinatur, se reflectit, sic Beata Virgo dum rogatur exaudit. Anselmus: Omne bonum perditum in Adam recuperatur per Mariam. Item sicut virga insolentes corrigit, sic Maria obstinatos affligit. Affligit vero dum non subvenit. Unde Anselmus: Sicut, o Beata Virgo, omnis a te aversus et a te despectus necesse est, ut pereat, ita omnis ad te conversus et a te respectus impossibile est, ut pereat. Hinc Esther IV.: Omnis, qui non vocatus, intraverit atrium absque ulla cunctatione, statim interficiatur, nisi forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro signo clementiae. (Cf Est 4,11)

Tertio Esaias propheta nascituram Virginem laudat ab utilitate magna ipsius nativitatis dicens: Et flos de radice eius ascendet (Is 11,1), id est Christus, qui est flos florum, salus hominum, gloria angelorum, Creator omnium, cuius Sancta Mater hodie egressa est de radice Iesse. Corde igitur et animo Christo canamus gloriam in hac sancta solemnitate praecelsae Genetricis Dei Mariae, de cuius uteri radice ascendit Christus, Deus noster. Unde Beata Virgo in praemissis thematis verbis a tribus notabiliter commendatur, scilicet: [os 083. c. 03.]

Primo a figurali declaratione, ibi: Egredietur virga, Secundo ab humanali[sic!] propagatione, ibi: de radice Iesse, Tertio a filiali generatione, ibi: Et flos de radice eius etc.

Primo dixi, quod Beata Virgo ex propositis thematis verbis commendatur a figurali declaratione, cum dicitur: ű Egredietur virga. (Is 11,1) Omnes enim prophetiae et figurae ac legis caerimoniae principaliter declarabant et ostendebant Christum Iesum. Iuxta illud Mat. XI.: Omnis lex et prophetae usque ad Iohannem prophetaverunt (Cf Mt 11,13), quia quem prophetae verbis dixerant, figuris repraesentaverant, Iohannes hunc digito demonstravit. Et quia ut sanctus doctor Bonaventura dicit: Si homo lapsus non fuisset, nihilominus Filius Dei incarnatus fuisset, non quidem ad patiendum, sed ad beatificandum. Decreverat enim Deus ab aeterno hominem beatificandum in corpore et anima, ideo Filium de muliere nasciturum et hunc et hanc propter personae Dei dignitatem prophetiis et signis declarari. Dicit enim Hugo , quod Deus multis modis operari dicitur. Est namque opus creationis, est etiam opus dispositionis, est opus propagationis et est opus gubernationis. Opus creationis ante omnem diem fecit, opus dispositionis sex diebus complevit, opus propagationis usque in finem saeculi non deerit, ab opere gubernationis usque in aeternum non cessabit. Declaratur namque Virgo Gloriosa in his omnibus Dei operibus multipliciter, scilicet:

Primo in opere creationis Secundo in opere dispositionis Tertio in opere propagationis Quarto in opere gubernationis.

Primo itaque Beata Virgo declaratur in opere creationis in lucis et Paradisi situatione. Sic enim sapientia divina creavit omnia, ut essent bona et vera in se, et repraesentarent aliquid a se. Ideo dicit Apostolus I. Cor. X.: Omnia in figura contingebant illis. (I Cor 10,11) Sicut enim lex vetus figura fuit legis novae, ubi proponebantur figurae [os 083. c. 04.] tantum, sic nova, ubi proponuntur figurae et res, scilicet corpus Christi accidentibus velatum, quia est figura futurae gloriae. Unde divina sapientia praefiguravit in creatione rerum in Paradisi et lucis situatione ipsam Beatam Virginem et hoc propter quattuor proprietates Paradisi.

Primo propter situm, quia Paradisus est in altissimo monte in oriente, ut dicit Ambrosius et sanctus Thomas : Convenienter - inquit - in orientali parte, quia credendum est, quod in nobilissimo loco totius terrae sit constitutus. Nam pars orientalis est nobilior, sicut pars dextera in homine. Ideo secundum Philosophum : Oriens est dextera pars caeli. Sic convenienter Maria dicitur Paradisus in monte divino sita ab aeterno. Ps.: Fundamenta eius in montibus sanctis (Ps 86,1), scilicet Patre et Filio et Spiritu Sancto. Hinc Anselmus: Maria in mente divina erat ante mundi constitutionem praeordinata. Et Prover. VIII.: Necdum erant abyssi, et ego iam concepta eram. (Prv 8,24)

Secundo Deus praefiguravit Beatam Virginem in Paradisi creatione propter aerem temperatum. Dicit enim Damascenus , quod Paradisus est locus temperatissimus, ibi nec ventorum inquietudines, ibi nec nebulae, nec frigus, nec aestus, quod testatur arborum et florum pulchritudo, et sic Paradisus est universae pulchritudinis promptuarium. Sic in Maria nec ventus superbiae, nec nebula sordiditatis, nec frigus iniquitatis. Hoc testatur Hieronymus dicens: Quicquid in Maria gestum est totum puritas, sanctitas, gratia et veritas, quia in ea innocens, id est Christus debebat habitare. Bernardus: Decuit Virginem virginum singulari privilegio vitam ducere sanctitatis absque omni peccato, quae peccati mortisque debebat parere peremptorem.

Tertio Deus praefiguravit Beatam Mariam in Paradisi creatione propter copiosum fructum. Nam in Paradiso est abundantia fructuum, in cuius medio est lignum vitae. Sic Maria fructus morum et honestatis ac in eius utero lignum, quod comestum affert vitam. Ioh. VI.: Ego sum panis vivus, qui de caelo descendi. Si quis manducat ex hoc pane, vivet in aeternum. (Ioh 6,51-52) [os 083. c. 05.] Et hic est fructus benedictus ventris eius, de quo comedunt angeli et animae beatae. Hinc Hieronymus: Vere hortus est deliciarum, in quo consita sunt universa florum genera et odoramenta virtutum. Et Can. IV. dicitur: Hortus conclusus, fons signatus, emissiones tuae Paradisus. (Cf Cn 4,12–13)

Quarto Deus praefiguravit Beatam Mariam in Paradisi creatione propter eius fluvium, quia dicitur Gen. II.: fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum Paradisum, qui dividitur in quattuor flumina. (Cf Gn 2,10) Sic ipsa Maria est Paradisus, in qua fons gratiarum Christus corporaliter habitavit, de cuius plenitudine nos omnes accepimus. Ioh. I. (Ioh 1,16) Huius gratiam Beata Maria dividit in quattuor flumina: Unum ad praelatos, secundum ad subditos, tertium ad activos, quartum ad contemplativos, omnibus affluenter. Unde Bernardus: Paradisus deliciarum vere es tu, Maria. Nam es fons vitae, qui ex ore Altissimi prodiit, de medio ventris tui exivit, atque inde in quattuor partes se dividens ad irrigandum aridum mundum emanavit, et omnis, qui bibit ex eo, non sitiet in aeternum. Idem [Bernardus]: Totius gratiae plenitudinem Deus posuit in Mariam. Nam si quid spei, si quid gratiae et virtutis ex ea novimus redundare. Et Ecci. XXIV.: In me omnis gratia viae et veritatis, in me omnis spes vitae et virtutis. Transite ad me omnes, qui concupiscitis me et a generationibus meis adimplemini etc. (Sir 24,25–26)

Deinde Deus aeternus ipsam praefiguravit in lucis creatione, ut enim dicit Magister , quod Deus creavit primo quandam lucidam nubeculam, quae tunc causabat diem et noctem, de qua tandem secundum opinionem doctorum facta est sol die quarto. Haec igitur est illa lux Maria, de qua sic canit Ecclesia: Nativitas tua, Dei Genetrix Virgo, gaudium annunciavit universo mundo, ex te enim ortus est sol iustitiae, Christus, Deus noster.

Secundo Deus verus declaravit Virginem Mariam in opere dispositionis rerum creatarum. Mira namque perfectione divina sapientia disposuit universum, ut si aliquis deus aliunde veniret et videret (quod [os 083. c. 06.] est impossibile), quomodo gravissima terra firmiter stat in medio Emisperii; quomodo in ea vermes et bestiae discurrunt, ac herbae et arbores crescunt, frondent et fructificant; quomodo aqua non operit terram cum sit liquida et maior terra in quantitate, quomodo in ea pisces vivunt diversi generis; quomodo aer defert lucem et sonum, et quomodo volucres inhabitant et volitant; quomodo denique sol et lunae ac stellae circumeunt ac aerem immutant, pluviam et ventum et nubes causant et terram fecundant. Insuper miraretur quomodo infiniti angeli laudant Deum Creatorem suum. Et ex dispositione rerum intelligeret, quomodo non solum sunt res in se, sed etiam figurae aliorum, potissime si intelligeret, quantae figurae Virginem Mariam praefigurarunt, et intellegeret, quod Deus Creator ex ea natus est in unitate personae, et quomodo illa infinitam dignitatem Dei et Virginis declarant, cogerent dicere. Ista vere omnia nunquam melius fieri potuerunt et vere aeternum maeretur tormentum, qui contra voluntatem tam optimi Dei quicquam facit posito, quod non esset creatura ipsius, quia in Deo est tanta potentia, quae de nihilo creavit; tanta misericordia, quod homo fieri voluit; tanta iustitia, quod reprobos punit; tanta sapientia, quod electam Matrem in figuris demonstravit; tanta bonitas, quod ei servientes beatificat. O, autem, ipsa Virgo virginum in omnibus creaturis sit praefigurata patet per sanctorum doctorum dicta. Dicit enim Hieronymus : Profecto cum nec sanctitas, nec facundia suppetat, ut Beatam et Gloriosam Virginem digne laudare queam, quoniam ut verum fatear quicquid humanis potest dici verbis, minus est a laude caeli, quia divinis est et angelicis excellentius laudata praeconiis, a prophetis quidem praenunciata a patriarchis figuris et enigmatibus praefigurata, ab evangelicis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Et beatus Bernardus : O, miranda et omni honore dignissima haec Virgo non est noviter inventa, nec fortuitu, sed a saeculo a Deo praeelecta, a patribus et patriarchis praefigurata, quod Moysi monstratum est in rubo et igne, Aaron in virga et flore et Gedeoni in vellere et rose, hoc Esaias vidit in Beata Virgine, Salomon in forti muliere. Quid fuit rubus Moysi flammas emittens et non ardens, nisi Maria pariens et dolorem non sentiens. Quid virga Aaron florida nec humectata designat, nisi Mariam concipientem et virum non cognoscentem. Quid vellus Gedeonis de carne tonsum et in area positum signat, nisi sumptam de Mariae Virginis utero carnem absque detrimento virginitatis. Idem [Bernardus] sic dicit: Scrutare scripturas et proba, quae dicta sunt esse vera, ut enim pauca de pluribus loquar.

Haec est Mulier, quae caput contrivit venenati serpentis, dum omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia duxit ad nihilum. Et ut cursu quodam percurram figuras. Haec est illa lux, quam dixit Deus, ut fieret, de qua factus est sol. Haec est vera virago sumpta de viro suo, Iesu Christo. Haec est illa benedicta arca Noae de lignis levigatis et imputribilibus fabricata ab illo vero Noe, Iesu, qui solus inventus est iustus atque perfectus in generatione humana. Haec est et illa benedicta Sara, id est (princeps non solum hominum, sed et angelorum), de qua risus humanae laetitiae Iesus quasi alter Isaac est ortus. Haec est illa sancta Rebecca, quae filio luctanti Iacob pergrande mysterium omnibus electis luctantibus contra diabolum benedictionem procuravit paternam. Haec est benedicta scala, quam vidit Iacob, cui singulariter Dominus est innixus et ad eius obsequium angeli ascendunt et descendunt. Haec est illa felix Rachel, quae verum Ioseph peperit, qui non solum sanctus est princeps fratrum et dominus Aegypti, sed et angelorum et hominum. Haec est [os 083. c. 08.] rubus ille Moysi, flammas quidem emittens, sed non ardens, quia Maria Filium peperit, sed in conceptu pudorem et dolorem non sensit. Haec est illa virga Moysi, quae mare dividit transituris suae conversationis exemplo et aquam gratiae de Christo bibituris eduxit suae orationis suffragio. Haec est thronus veri Salomonis et solium de ebore grande, quae de immaculata virginitate sua solium Iesu praeparavit. Haec est illud templum magnum et famosum cum tot sculpturis et columnis et mirabilibus figuris, in quo malleus et ferrum non sunt audita, cum aedificaretur, quia cum Christum concepit, nihil est auditum de operatione virili, sed virtute Spiritus Sancti. Haec est illa benedicta Virgo, de qua sibi mutuo conveniunt Esaias et Ieremias. Novum (inquit Ieremias) faciet Dominus super terram: mulier circumdabit virum. (Cf Ier 31,22)

Si dixisset infantem vel parvulum, nec novum videretur, nec mirum, sed vir erat Iesus, necdum etiam natus, sapientia quidem non aetate, nec corporis, sed animi vigore. Hanc quoque novitatem Ieremiae Esaias lucidissime aperit, cum dicit: Dabit ipse Dominus vobis signum Ecce virgo concipiet et pariet filium. (Cf Is 7,14) Hic est ille filius virginis, quem Ieremias nominat virum, quem novo signo mulier in utero circumdedit. Haec etiam apud eundem Esaiam est virga de radice Iesse, de qua flos Iesus ascendit ad personalem Filii Dei unionem, super quem septem dona Spiritus Sancti requiescunt. Haec est ille mons perfectionis, de quo sine manibus humani operis lapis Christus absciditur, qui factus est in caput anguli et percussit suo potenti conversationis exemplo totam statuam ambitionis humanae, ut eius humilitas in electis crescat in montem magnum et repleat universam terram Ecclesiae sanctae. Vides, quam stupendum hoc unum de Virgine miraculum factum, quod tot miracula pervenerunt. Unde quippe fuit spiritus prophetarum licet diversis modis signis et temporibus eandem rem diversi non diverso spiritu et praeviderunt [os 083. c. 09.] et praedixerunt. Hinc canit Ecclesia: Nativitas Mariae Virginis, quae nos lavit a labe criminis, celebretur hodie, dies est laetitiae. De radice Iesse propaginis hanc eduxit fons veri luminis manu sapientiae templum suae gratiae. Stella nova noviter oritur, cuius ortu mors nostra moritur. Evae lapsus iam restituitur in Maria, ut aurora surgens progreditur, sicut luna pulchra describitur, super cunctas ut sol erigitur Virgo pia. Te signarunt ora prophetica, tibi canit Salomon cantica canticorum. Te vox angelica protestatur. Unde etiam beatus Augustinus sic dicit: Omnes prophetiae, quae non solum in verbis sunt, verum etiam sacra sacerdotia, tabernaculum sive templum, altaria, sacrificia sive caerimoniae, dies festi et quicquid aliud ad illam servitutem pertinet de ea significata et pronuntiata sunt, quae propter vitam aeternam fidelium in Christo impleri cernimus et implenda confidimus. Potissime tamen designatur in arca Dei et Noae. Quia sicut arca Dei facta fuit de lignis imputribilibus, in qua continebatur manna, virga Moysi et tabulae testamenti, ita Beatae Virginis caro integerrima, quae continebat manna divinitatis, virgam regiae potestatis et tabulam, id est animam Christi sapientia plenam.

Similiter arca Noae fuit fabricata de lignis levigatis, quae etiam fuit linita bitumine intus et foris, in qua salvata est a diluvio omnis anima. Haec tria maxime reperiuntur in Maria:

Primo sic fuit composita moribus, ut nihil indecentiae in ea apparuit. Unde Ambrosius: Virgo erat et corpore et mente, cordo humilis, verbis gravis, animo prudens, loquendi partior, legendi studiosior, intenta operi, verecunda sermone, non in multo divitiarum, sed in pretio pauperis spem reponens, arbitrio mentis Deum, non hominem quaerens, nullum laedere, cunctis bene velle, maioribus assurgere, aequalibus non invidere, iactantiam fugere, quando illa vel vultu laesit parentes, quando fastidivit humilem, quando risit debilem, quando vitavit inopem, nihil torvum in oculis, nihil procax in verbis, nihil [os 083. c. 10.] in actu incultum, non gestu fractior, non in cessu solutior, non vox petulantior, ut ipsa species corporis fieret simulacrum mentis et figura probitatis. Ideo dicit sanctus Bonaventura , quod quidam Iudaei asserunt de ea, quod quamvis esset pulcherrima, a nullo unquam hominum fuit concupita, quia ex plenitudine gratiae in eius mente fiebat refulgentia in eius facie, quae in intuentibus concupiscentiam reprimebat.

Secundo dicitur arca intus et foris bitumine linita. Sic Virgo est custodita, ut nulla peccati stilla possit penetrari. Gen. III.: Ipsa conteret caput tuum. (Gn 3,15) Caput enim tentantis est suggestio, quod ipsa Beata Virgo contrivit, quia nunquam ad ingressum mentis admisit, ergo nec veniale nec mortale conmisit.

Tertio dicitur, quod in arca salvi facti sunt a diluvio extra, quam omnes alii perierunt, sic in Virginis meritis sperantes salvabuntur et extra ipsius spem existentes damnabuntur. Hinc Orosius : Quos non salvat Dei iustitia, salvat Mariae misericordia infinita. Cuius ratio est haec, quia sicut Christus omnium credentium est frater, sic Maria omnium mater. Videmus autem, quod res vix est tam difficilis, quam non tentet perficere maternus amor, sicut gallina cum sit animal debile pro conservandis pullis aggreditur fortiores se, ut milvos, canes, aquilas, quanto frequenti Beata Mater. Ideo peccator omni auxilio destituitus ad eam securus recurrat, quia dicit Augustinus : Nisi sponte velim, scio me non posse perire prae pietate Mariae. Et Bernardus : O, peccator, si ad maiestatem Dei non audes accedere, non liquefias quasi cera a facie ignis, sed vade ad Matrem Misericordiae, ostende sibi tuorum peccatorum vulnera, et ipsa ostendet Filio suo materna ubera, et Filius ostendet pro te latus et vulnera Patri, Pater non negabit Filio postulanti, nec Filius matri interpellanti, nec Mater negabit peccatori flenti. Cuius causam dat dicens: Maria, Mater Dei omnipotentis, Mater floris et roris, Mater agni et leonis, Mater vitae et virtutis, Mater lucis et pacis, Mater viae et veritatis, Mater servi et [os 083. c. 11.] regis, Mater Dei et hominis, Mater pastoris et panis, templum Dei, sacrarium Spiritus Sancti. Ideo ipsa clamat illud Ecci. XXIV.: Ego mater pulchrae dilectionis. (Sir 24,24) Et infra: Transite ad me omnes, qui concupiscitis me. (Sir 24,26) O, Misericordiae Ianua, o Paradisi Porta, o, peccatorum refugii arca, Maria, quid dabis, si ad te ibimus? Et respondet: et a generationibus meis adimplemini. (Sir 24,26)

Tertio Deus praefigurando voluit declarare Beatam Virginem in opere propagationis in virgae repraesentatione. Ideo dicit per prophetam: Egredietur virga de radice Iesse. (Is 11,1) Unde dicit Bartholomaeus , quod virga triplici componitur substantia, scilicet ex cortice, ligno et medula. Mediante enim medulla vegetatur, mediante ligno sustentatur, mediante cortice ab exteriori defensatur. Sic haec virga Virgo Maria in sui propagatione a tribus decoratur, videlicet ab honestate morum per corticem designantem, a nobilitate parentum per arborem designantem, a copiositate donorum per medullam repraesentantem, per has erecta sicut virga versus caelum crescendo semper tendebat. Unde Ambrosius: Nihil aequale Mariae, nec aliquid maius ea, nisi solus Deus. Et Bernardus: Quantumcunque donum sit alicui datum, tantae Virgini non credimus esse negatum. Dicit enim Isidorus , quod virga utuntur philosophi, reges et magistri, viatores, agrorum dimensores, legati, nuntii ac pastores. Ex quibus debemus intelligere, quod haec virga Davidica Maria omnibus adminiculum praebet. Hinc Bernardus : Quaeramus - inquit - fratres, gratiam per Mariam, quia qui quaerit, invenit. Ipsa omnibus omnia facta est, omnibus sinum misericordiae aperit, ut de plenitudine eius accipiant universi, captivus redemptionem, aeger curationem, tristis consolationem, peccator veniam, iustus gratiam, angelus laetitiam, Filius Dei carnis substantiam, denique tota Trinitas gloriam.

Quarto Deus declaravit Beatam Virginem in operatione gubernationis in totius universi conservatione, quicquid enim beneficii et gratiae impensum est non solum generi humano, [os 083. c. 12.] sed et toti universo gratia et favore ipsius impensum, ideo fulgentius. Caelum et terra diu ruissent, si non Maria precibus et meritis sustentasset. Unde ipsa etiam cara apud Deum, ut omnes homines et angelos et omnia, quae caeli ambitu continenter potius permitteret, quam solam Mariae personam. O, igitur Dignissima Persona, o, Virgo Dei Genetrix Maria, per tuae nativitatis Merita rogat te Adam cum prole misera, ut impetres veniam et gratiam.

Secundo Beata Virgo commendatur ab humanali propagatione ex thematis verbis pro eo, quod dicitur de radice Iesse. (Is 11,1) Sicut enim arbor a radice recipit incrementum, quae licet latitet in terra et sit despectior ipsa arbore, tamen eius virtus manifestatur in florio flore et fructu, sic Iesse et alii prophetae, reges et sacerdotes, licet fuerint homines humiles habitantes in terra, tamen per propagationem manifestaverunt suam dignitatem, quia ex eorum germine pullulavit haec sanctissima Virgo Maria, quae tandem produxit florem Iesum Christum. Pro cuius clariori intelligentia hic tres quaestiones suboriuntur declarande, scilicet:

Prima, quae fuit necessitas, ut Virgo Maria de radice prophetarum descenderet. Secunda, quae fuit utilitas, ut ipsius propagationem evangelista tam sollemniter describeret. Tertia, quae fuit congruitas, ut iustos et peccatores in ipsa genealogia poneret.

Prima dixi quaestio declaranda est ipsa, quae fuit necessitas, ut ipsa Virgo Maria de radice prophetarum descenderet. Ad quam respondetur, quod necesse fuit propter quattuor. Primo, ut promissum impleret. Secundo, ut Fides Catholica firmaret. Tertio, ut Iudaeus confunderetur. Quarto, ut Christianus humiliaretur.

Prima necessitas, ut Virgo ipsa de radice prophetarum descenderet, est, ut promissum impleretur. Decreverat enim Deum hominem ab aeterno beatificandum in corpore et anima, ut ei adhaeret per dilectionem et ipso frueretur, sed ipse per peccatum separavit se a Deo. Iuxta illud Esa. LIX.: Iniquitates vestrae diviserunt inter vos et Deum vestrum [os 083. c. 13.] et absconderunt faciem eius a vobis (Cf Is 59,2), quod est magni odii signum ac beatitudinis impedimentum, sed misericors Deus in ira sua non continuit misericordiam suam, sed promisit sanctis patribus mira misericordia perficiendum dicens Abraae: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Gen. XXII. (Gn 22,18) Et quia Abraam habuit duos filios, scilicet Isaac et Ismael, ideo dictum est ei. In Isaac vocabitur tibi semen (Gn 21,12), scilicet promissum. Et Isaac habuit etiam duos filios, videlicet Iacobum et Esaum, de quibus dicit Dominus per Malachiam I.: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. (Mal 1,2) Iacob autem genuit XII filios, qui XII patriarchae dicuntur. De quo autem istorum nasceretur semen, nesciebatur, quod se interponeret inter Deum et hominem reformando pacem, ergo dixit Dominus ad Moysen Deut. XVIII.: Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tibi, ponam verba mea in ore eius. Qui autem verba eius, quae loquitur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam. (Dt 18,18-19) Unde ut melius intelligamus hanc auctorem, sciendum, quod Iacob, qui et Israel vocatur, habuit quattuor uxores, ex quibus processerunt XII patriarchae. Prima fuit Lea [editio: Lia], quae genuit sex filios et unam filiam, scilicet Ruben, Simeon, Levi, Iudam Isachar Zabulon et Dinam, ut patet Gen. XXXV. (Cf Gn 30,19) Secunda uxor eius fuit Rachel, quae solum genuit duos filios, scilicet Ioseph et Beniamin. Tertia fuit Bala, ancilla Rachelis, quae etiam genuit tantum duos filios, scilicet Dan et Nephtali [editio Neptalin]. Quarta fuit Zelpha, ancilla Liae, quae etiam genuit solum duos filios, scilicet Gad et Aser, modo iste propheta promissus de medio fratrum non potuit esse de filiis Balae, quia non habuit, nisi duos filios et in duobus non est medium, nec potuit de filiis Zelphae propter eandem causam, similiter nec de filiis Rachelis. Ergo oportuit, quod sit de filiis Leae [editio: Liae], qui fuerunt septem et in septenario est medium quartus. Numerando ergo ipsius filios quartus erit Iudas, primus Ruben, secundus Simeon, tertius Levi, quartus Iudas, quintus Isachar, sextus Zabulon, ultima Dina. Ergo de Iuda debuit venire [os 083. c. 14.] propheta promissus, qui se medium interponeret inter Deum et hominem. Venit igitur persona Filii, quae est in media in Trinitate, ideo ad hoc designandum reformando pacem semper medium tenuit, pacem inchoans, pacem ordinans, pacem confirmans, pacem publicans et pacem conservans.

Primo mediator Dei et hominum Christus Iesus pacem inchoans medium tenuit, quia in media nocte est incarnatus. Iuxta illud Sap. XVIII.: Dum medium silentium tenerent omnia et nox in suo cursu medium inter haberet omnipotens sermo tuus, Domine, exiliens de caelo a regalibus sedibus venit. (Cf Sap 18,14-15) Angelus enim venit ad Virginem hora completorii, quando pulsatur ad Ave Maria et post salutis colloquia Virgo in media nocte consensit. Similiter in media nocte nasci voluit. Luc. II.: quia pastores custodiebant vigilias noctis. (Cf Lc 2,8) Similiter in medio universi, scilicet in terra, ad quam tamquam ad medium tendunt ponderosa. Iuxta illud Ps.: Veritas de terra orta est (Ps 84,12), et in medio Mariae, id est in utero, quae est mediator peccatorum. Hinc Bernardus: Ad Mariam velut ad medium Dei currunt, qui in caelo sunt et qui in inferno, et qui nos praecesserunt, et qui nos sumus, et qui nos sequuntur, et qui nati natorum, et qui nascentur ex illis.

Secundo mediator tenuit medium ordinando pacem. Primo postquam natus est, positus fuit in medio animalium, scilicet bovis et asini. Habac. II. Per bovem, qui ruminat, intelliguntur contemplativi (Cf Hab 2,1), qui considerant Dei opera et beneficia, per asinum intelliguntur activi, qui onera portant, quos mediator coniunxit. Similiter Lu. II. dicitur, quod (Iesus) cum esset annorum XII., inventus est in medio doctorum. (Cf Lc 2,46) Similiter Lu. IV. : (Iesus) cum voluissent ipsum praecipitare de monte, ipse transiens per medium illorum ibat. (Cf Lc 4,29-30) Similiter Lu. XXII.: erudiens discipulos ad pacem stetit in medio dicens: Ego in medio vestrum sum, sicut qui ministrat. (Cf Lc 22,27)

Tertio Christus mediator consummando pacem stetit in medio. Ioh. XIX.: Crucifixerunt cum eo duos latrones hinc et inde medium autem Iesum. (Cf Lc 23,33) Similiter in medio terrae voluit mori. Iuxta illud Ps.: Deus autem rex noster ante saecula (Ps 73,12), id est aeterna [os 083. c. 15.] ordinatione rex, operatus est salutem in medio terrae.

Quarto Christus mediator publicando pacem reformatam stetit in medio Ioh. XX.: Post resurrectionem stetit in medio discipulorum et dixit: Pax vobiscum (Cf Ioh 20,19), quasi diceret iam iam reformata est pax per passionem meam. Unde de eo dicitur I Tim. II.: Mediator Dei et hominum homo Iesus Christus, cuius testamentum confirmatum est temporibus suis. (Cf I Tim 2,5-6)

Quinto Christus mediator pacem publicatam confirmando stat in medio nostrum sub sacramento eucharistiae. Septem enim sunt Ecclesiae sacramenta, quorum medium est eucharistia, scilicet baptismus, confirmatio, poenitentia, eucharistia, ordo sacer, matrimonium et extrema unctio, quod viderat Iohannes Apoc. I.: Vidi - inquit - in medio septem candelabrorum aureorum similem Filio Virginis. (Cf Apc 1,13) Bene ergo dictum est Moysi a Domino: Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum (Dt 18,18), scilicet de radice Iesse.

Secundo fuit necesse, ut Virgo de radice prophetarum descenderet, ut Fides Catholica confirmaretur. Nam firmitas Fidei Catholicae est ex scriptura Veteris Testamenti, quae descripsit totam seriem adventus Christi.

Tertio fuit necesse, ut Virgo de radice prophetarum descenderet, ut Iudaeus confunderetur. Iudei enim propter honorem Virginis et Christi, exquo de eis erant nascituri inter omnes nationes fuerunt exaltati, modo vero confusi, quia praedixerat Dominus Moysi: Qui autem ipsum audire noluerint, ego ultor existam. (Cf Dt 18,19) O, Deus misericors, quomodo ultus es eos, qui abominabiliores omnibus nationibus non habentes regem et regnum, sed quod maximum est, neque tui gratiam.

Quarto necesse fuit Virginem prophetarum descendere, ut Christianus erudiretur et humiliaretur, quia si iustus Deus suam nationem tam dure afflixit propter peccatum, quomodo tunc alienis parcet.

Secunda quaestio, quae fuit utilitas, ut Virginis Mariae propagationem evangelista Matthaeus tam sollemniter describeret. Respondetur, quod fuit inexplicabilis utilitas, quia si haec Virgo adhuc nata non fuisset, nec Deus incarnatus [os 083. c. 16.] fuisset, et per consequens nec homo redemptus, nec caelum apertum fuisset. Unde Augustinus : Summa Dei sapientia nullam in massa humani generis invenit viam, per quam, ut disposuit in mundum veniens, eius subveniret luctuosae perditioni, donec ad illam, de qua loquimur Virginem ventum est.

Tertia quaestio, quae fuit congruitas, ut evangelista iustos et peccatores in Christi genealogia poneret. Ad quam respondetur secundum Hieronymum, ut qui propter peccatores venerat de peccatricibus nascens omnium peccata deleret. ű Unde et in sequentibus Raab meretrix er Ruth Moabitis ponitur et Bersabee uxor Uriae. Verum hae mulieres excusantur a tanto, si non a toto, quae conversae tandem fuerunt sanctae.

Tertio Beata Virgo Maria ex praemissis thematis verbis commendatur a filiali generatione ibi: flos de radice eius ascendet. Sicut enim a virga ascendens humor producit florem, et a flore commendatur virga, ita a natura virginis sumpsit humanitatem Dei Filius, et ab eo tandem et in terra et in caelo dignificata est mater. Dicitur autem Christus flos similitudinarie propter tres floris proprietates, scilicet:

Primo, quia visum reficit, Secundo quia olphatum perficit, Tertio, quia fructum producit.

Primo itaque Christus dicitur flos, quia sicut visum reficit flos, sic Christus Dominus, de quo beatus Petrus dicit: in quem desiderant angeli prospicere. (I Pt 1,12) Et secundum Augustinum: Christus pulcher in praesepio, pulcher in matris gremio, pulcher in crucis patibulo, pulcher in caeli solio.

Secundo dicitur Christus flos, quia sicut flos olfatum reficit, si attrectetur [editio: attractetur], sic Christus, si recogitetur in passione qualem caritatem exhibuit. Eph. V.: Tradidit semetipsum pro nobis, oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis. (Eph 5,2) Ad hunc odorem currunt omnes sancti et animae beatae dicentes illud Can. I.: in odorem curremus unguentorum tuorum. (Ct 1,3)

Tertio Christus dicitur flos, quia sicut flos ex se fructum producit, sic Christus suis causat aeternam dulcedinem, ut dicant sui illud Cantic. II.: sub umbra illius, quem desideravi, sedi, [os 083. c. 17.] et fructus eius dulcis gutturi meo (Cf Ct 2,3), qui productus est de virga de radice Iesse etc. [os 083. c. 18.]