<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet href="../css/sermon_styles.css" type="text/css"?>
<?oxygen RNGSchema="../schemas/teilite.rng" type="xml"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="OS081">
   <teiHeader xml:lang="en">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati - Sermo LXXXI. - digital edition </title>
            <author xml:id="OS">Osvaldus de Lasko</author>
            <editor>Sermones Compilati (ELTE) and Late Medieval Research Group (KRE)</editor>
            <respStmt>
               <name xml:id="RB">Romhanyi, Beatrix F.</name>
               <resp>project leader</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="SN">Sapi, Nora</name>
               <resp>transcription</resp>
               <resp>annotations</resp>
               <resp>TEI XML encoding</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="BI">Barczi, Ildiko</name>
               <resp>proofreading</resp>
            </respStmt>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <p>Károli Gáspár University, Late Medieval Research Group</p>
            <p>The homepage <ref target="http://sermones.elte.hu">http://sermones.elte.hu</ref> 
               is the common publishing surface of medieval
               and early modern Hungarian sermon editions. Being part of this collection/heritage,
               our present project is also published there.</p>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <p><bibl>
               <author>Osvaldus de Lasko</author>
               <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati</title>
               <pubPlace>Hagenau</pubPlace> 
               <date when="1499">1499</date>
               (CIH 2485, HC *9055) Bibl. nat. Inc. 1030.</bibl></p>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
   </teiHeader>

   <text xml:lang="la"> 
      <body>
         <div>
            <p><title type="full"><title type="main">De decollatione sancti Iohannis Baptistae </title>
                  <title n="081">Sermo LXXXI.</title></title></p>
            <div type="thema">
               <cit type="bible">
                  <quote>Male tractaverunt illum, qui a ventre matris consecratus est
                     propheta.</quote>
                  <bibl>Ecci. XLIX.</bibl>
                  <ref cRef="Sir 49,9" decls="#biblicalCitations">(Sir 49,9)</ref>
               </cit>
            </div>
            <div>
               <p><note type="exemplum" id="E01">Haec verba charissimi licet ad litteram proferantur de Hieremia propheta, qui
                  sanctificatus fuit in utero, ut habetur <cit type="bible">
                     <bibl>Hiere. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Antequam exires de ventre, sanctificavi te, et prophetam in gentibus
                        dedi te.</quote>
                     <ref cRef="Ier 1,5" decls="#biblicalCitations">(Ier 1,5)</ref>
                  </cit> Quem male tractaverunt ponentes in lacu, ubi non erat aqua sed lutum, ut
                  ibi moreretur in angustia, ex quo imminens periculum civitati Hierusalem
                  prophetabat, tamen rationabiliter intelliguntur de beato Iohanne Baptista ipsa
                  eadem verba propter tria,</note> scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo propter peccati immunitatem</item>
                     <item>Secundo propter officii dignitatem</item>
                     <item>Tertio propter poenae acerbitatem. <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 01.]</note><cb/></item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo dicta verba thematis bene conveniunt sancto Iohanni propter peccati
                  immunitatem. <note type="exemplum" id="E02">Sicut enim Hieremias sanctificatus fuit adhuc in utero matris suae,
                  ita iste beatus Iohannes dum esset sex mensium in utero matris visitatus a Beata
                  Virgine, quae Dei filium in utero habebat ex eius mox praesentia, ita Spiritu
                  Sancto repletus et sanctificatus, ut Dominum omnium adesse intelligeret, atque
                  gestu prophetaret et matrem Spiritu Sancto repleret. <cit type="bible">
                     <bibl>Luc. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ecce ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in
                        gaudio infans in utero meo.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,44" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,44)</ref>
                  </cit></note>
               </p>
               <p>Secundo dicta verba bene conveniunt beato Iohanni propter officii dignitatem, quia
                  sicut Hieremias a Domino constitutus est propheta, ita beatus Iohannes, qui fuit
                  propheta et plusquam propheta. Tum quia in utero prophetavit. Tum quia omnium
                  prophetarum prophetias terminavit dum Salvatorem mundi Christum, quem alii procul
                  verbis et signis prophetaverunt, ipse digito demonstravit dicens: <cit
                     type="bible">
                     <quote>Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. </quote>
                     <bibl>Ioh. I.</bibl>
                     <ref cRef="Ioh 1,29" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,29)</ref>
                  </cit> Ideo dixit Salvator de eo, <cit type="bible">
                     <bibl>Math. XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Omnes prophetae usque ad Iohannem prophetaverunt, et si vultis scire,
                        ipse est Elias.</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,13-14" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,13-14)</ref>
                  </cit> Tum etiam, quia ipse post mortem prophetavit in limbo patribus
                  existentibus. </p>
               <p><note type="exemplum" id="E03">Tertio verba praefata bene conveniunt beato Iohanni propter poenae acerbitatem,
                  sicut enim Hieremias captivitate afflictus fuerat, ita beatus Iohannes, iuxta
                  illud <cit type="bible">
                     <bibl>Marc. VI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Herodes misit, ac tenuit Iohannem, et vinxit eum in carcerem propter
                        Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Dicebat enim Iohannes Herodi: Non
                        licet tibi habere uxorem fratris tui.</quote>
                     <ref cRef="Mc 6,17-18" decls="#biblicalCitations">(Mc 6,17-18)</ref>
                  </cit></note> Ecce charissimi, si tam innocens in utero sanctificatus, quod
                     <quote>angelus</quote> nominatur a Salvatore. <cit type="bible">
                     <bibl>Math. XI.</bibl>
                     <ref cRef="Cf Mt 11,10" decls="#biblicalCitations">(Cf Mt 11,10)</ref>
                  </cit> Propter puritatem tam crudeliter tractari permissus est talis ac tantus
                  propheta, de quo <cit type="bible">
                     <bibl>Mat. XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Inter natos mulierum non surrexit <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 02.]</note><cb/> maior Iohanne
                        Baptista.</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,11" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,11)</ref>
                  </cit> Ideo nos peccatores in tribulatione patientes sumus, iste enim mundus locus
                  est amaritudinis et fletus ac afflictionis. Est insuper locus pugnae et
                  probationis. Unde <cit type="bible">
                     <bibl>II. ad Thimo. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Omnes, qui pie volunt vivere in Christo, presecutionem
                        patientur.</quote>
                     <ref cRef="II Tim 3,12" decls="#biblicalCitations">(II Tim 3,12)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Iudith VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Omnes qui ab initio placuerunt Deo, per varias tribulationes transierunt
                        fideles.</quote>
                     <ref cRef="Idt 8,23" decls="#biblicalCitations">(Idt 8,23)</ref>
                  </cit> Sicut et rex eorum Christus, de quo <cit type="bible">
                     <bibl>Luc. ultimo<span>:</span></bibl>
                     <quote>Oportuit Christum pati, et ita intrare in regnum Dei.</quote>
                     <ref cRef="Lc 24,26" decls="#biblicalCitations">(Lc 24,26)</ref>
                  </cit> Similiter iste, qui est magnus coram Domino, inventus fuit minimus per
                  poenam coram homnibus. De quo dicitur: Male tractaverunt illum amicum sponsi,
                  prophetam et plusquam prophetam, lucernam ardentem, patrinum Christi sanctificatum
                  in utero, praecursorem Salvatoris. Unde ex praemissis thematis verbis a duobus
                  specialiter beatus Iohannes commendatur, scilicet </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><emph style="main"><list>
                     <item>Primo a crudeli morte tolerata, ibi <quote>male tractaverunt
                           illum</quote></item>
                     <item>Secundo a sua vita immaculata, ibi, <quote>qui de ventre
                        matris.</quote></item>
                  </list></emph></p>
            </div>
            <div>
               <p><emph style="main">Primo <span>dixi, quod beatus Iohannes Baptista commendatur a crudeli morte
                        tolerate</span> ex verbis thematis</emph>, cum dicitur: <quote>male
                     tractaverunt illum,</quote> scilicet Herodes, Herodias ac sui complices, qui
                  fuerunt mali et crudeles in corde, in ore et in opere. Primo quidem Herodes et
                  Herodias fuerunt mali in corde per inordinatum amorem. Omnis enim malitia peccati
                  in corde habet originem. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Matth. XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>De corde exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria.</quote>
                     <ref cRef="Mt 15,19" decls="#biblicalCitations">(Mt 15,19)</ref>
                  </cit> <note type="exemplum" id="E04">Unde legitur in <bibl><title>Historia scholastica</title></bibl>, quod iste
                  Herodes Antipas filius magni Herodis Romam proficiscens per fratrem suum Philippum
                  cum uxore fratris sui Philippi composuerat, ut eam a suo fratre in uxorem
                  reciperet, et uxorem suam filiam Arethae regis repudiaret. Quod audiens ipsa filia
                  Arethae regis sponte ad patrem rediit. Et iste Herodes rediens a Roma Herodiadem
                  <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 03.]</note><cb/> secum vi abstulit, et tam Philippum, quam Herodem Agrippam, quam
                  etiam Aretham regem in inimicitiam concitavit. Videns autem Iohannes ex tam
                  nephando facto periculum et bellum concitari inter regna arguebat Herodem dicens:
                  „Non licet tibi secundum legem habere uxorem fratris tui eo vivente. Tu igitur es
                  in culpa et causa tante discordie oriende.” Et quia secundum Iosephum Iohannes
                  baptizans magnum populum congregaverat, ideo Herodes metuebat Iohannem, et
                  fingebat se ipsum libenter audire et advocem ipsius multa faciebat. Unde <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Marc. VI.</bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>Herodias autem insidiabatur illi, et volebat occidere eum.</quote>
                     <ref cRef="Mc 6,19" decls="#biblicalCitations">(Mc 6,19)</ref>
                  </cit> Secundum <bibl><author>Lyram</author></bibl> ne Herodes per Iohannem
                  emendatus eam redderet viro suo, et sequitur, nec poterat, Herodes enim metuebat
                  Iohannem, sciens eum virum sanctum et iustum, et custodiebat eum, et audito eo
                  multa faciebat et libenter eum audiebat. Secundum
                     <bibl><author>Lyram</author></bibl> ficte hoc faciebat, quia in corde contra
                  ipsum cogitabat. Nam in <cit>
                     <bibl><title>Historia scholastica</title></bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>Credibile est, quod Herodes cum uxore de nece Iohannis sub tali
                        occasione facienda tractaverit.</quote>
                  </cit> Et <cit>
                     <bibl><author>Hieronymus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Glossa</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ideo forte iuravit, ut occasionem inveniret eum occidendi. Nam si illa
                        patris aut matris interitum postulasset, Herodes non utique
                        consensisset.</quote>
                  </cit></note>
               </p>
               <p>O, Deus aeternae, quam malum est cor inordinato amore de pravatum, ecce sanctum
                  necat, iustitiam pervertit, scandalum parat, et poenitus nullum periculum suum
                  formida. Haec enim sunt peccata cordis, cogitatio, delectatio, consensus in malum,
                  desiderium mali, perversa voluntas, infidelitas, indevotio, praesumptio,
                  desperatio, timor male humilians, amor male accendens, suspicio invidia, ira,
                  odium, exsultatio in adversis proximi, contemptus pauperum, inepta laetitia,
                  tristitia, impatientia, superbia, avaritia, hypocrisis, ambitio dignitatum, vana
                  gloria de bonis naturae, gratiae et fortunae, verecundia <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 04.]</note><cb/> de
                  pauperibus amicis contemptus admonitio num in misericordia. Si haec et similia in
                  corde tantum versentur, non merentur poenam ab homine, ut habetur <bibl><title>de
                        Petro dist. I. § „Cogitatio”</title></bibl>, quia suis terminis sunt
                  contenta. Verumtamen sine dubio consensus cogitationis in peccatum mortale, est
                  mortale, ut dicit sanctus <bibl><author>Bonaventura</author>
                     <title>in II. dist. XXIV.</title></bibl>, ideo aeterna poena punietur a Deo,
                  qui cordis inspector est. Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Sap. I.</bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>In cogitationibus impii erit interrogatio.</quote>
                     <ref cRef="Sap 1,9" decls="#biblicalCitations">(Sap 1,9)</ref>
                  </cit> Unde superbum et tumidum cor diu se celare non potest, quin manifestet
                  exterius, sicut vesica multum inflata necesse est, quod aut distendatur aut
                  rumpatur. Ita cor Herodis superbum multum latere non potuit: scilicet misit et
                  tenuit Iohannem et vinxit eum in carcerem. Unde dicitur <bibl><title>XIV. q. V c.
                        „Poenale”</title></bibl>, quod in carcerans aliquem iniuste sive sit iudex
                  sive non, tenetur de omni damno ei dato ad restitutionem, et etiam satisfacere de
                  iniuria. Et quicumque privatus aliquem incarceraverit, etiam pro manifesto
                  crimine, capite punitur de iure civili, ut <bibl><title>L. ’de Coarta’ L. ’omnes’,
                        libro XII.</title></bibl> Dicit tamen sanctus <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>II. II. q. LXV.</title></bibl>, quod secundum ordinem iustitiae ei, qui
                  habet universaliter de actibus eius et vita disponere licet incarcerare aut in
                  poenam aut in cautelam, utpote quia libertate a Deo sibi data male usus est vel
                  male uteretur. Ex his perpendeo homo quantum bonum est libertas, quae praecellit
                  aurum et argentum, ideo dicit <cit>
                     <bibl><author>Poeta</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Non bene pro toto libertas venditur auro.</quote>
                  </cit> Scilicet quia beatus Iohannes non abutebatur sua libertate, ideo Herodes
                  peccavit ipsum incarcerando. O, quam multi sequuntur nunc Herodem in hoc, quibus
                  non sufficit certe confiteri solum, scilicet et satisfacere, quod vix de centum
                  facit unus. </p>
               <p>Secundo male tractaverunt illum sanctum Iohannem Herodes et sui, qui fuerunt mali
                  in ore. Exquo enim Herodes fuit carnalis. Iohannes vero spiritualis, ideo
                  dissimilia volebant. Et beatus Iohannes de malitia ipsum Herodem arguebat, ille
                  vero ei insidias parabat. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XXI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Audiet luxuriosus, et displicebit ei.</quote>
                     <ref cRef="Sir 21,18" decls="#biblicalCitations">(Sir 21,18)</ref>
                  </cit> Et <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 05.]</note><cb/> <cit type="bible">
                     <bibl>Prover. XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non amat eum pestilens, qui se corrigit, nec ad sapientes
                        graditur.</quote>
                     <ref cRef="Prv 15,12" decls="#biblicalCitations">(Prv 15,12)</ref>
                  </cit> Ideo mortis modum beati Iohannis sic disposuit, ut ex morte ipsius
                  populus non concitaretur. <note type="exemplum" id="E05">Unde dicitur in <cit type="bible">
                     <bibl>Evangelio<span>:</span></bibl>
                     <quote>Cum dies opportunus accidisset, Herodes in die natalis sui coenam fecit
                        principibus et tribunis, et primis Galilaeae, et cum introisset filia
                        Herodiadis, et saltasset, et placuisset Herodi, simulque recumbentibus, ei
                        promisit sub iuramento, ut quicquid peteret, etiam si dimidium regni, sui
                        daret ei. Quae cum exisset, dixit matri suae: Quid petam? At illa: Caput
                        Iohannis Baptistae.</quote>
                     <ref cRef="Mc 6,21-25" decls="#biblicalCitations">(Mc 6,21-25)</ref>
                  </cit> Ex quibus patet, quod prius Herodes et Herodias condixerunt de tali mortis
                  modo, quia non est verisimile, quod propter saltationem unius puellae dimidium
                  regni daret, et quod si petisset, caput Herodis vel matris dedisset.</note> Ecce patet,
                  quod omnium malorum instumentum est mala lingua, per eam enim fiunt seditiones,
                  disponuntur furta, latrocinia, usurae, luxuria, homicidia etc. <cit type="bible">
                     <bibl>Prover. XIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Mors et vita in manibus linguae.</quote>
                     <ref cRef="Prv 18,21" decls="#biblicalCitations">(Prv 18,21)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XXVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Multi ceciderunt in ore gladii, sed non sic, sicut per linguam.</quote>
                     <ref cRef="Sir 28,22" decls="#biblicalCitations">(Sir 28,22)</ref>
                  </cit> Herodes enim suum scelus hoc pessimum disposuit per tria mala media
                  perpetrare, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Pirmo per convivium voluptuosum</item>
                     <item>Secundo per iuramentum flagitiosum</item>
                     <item>Tertio per saltum perniciosum.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo inquam Herodes disposuit occidere Iohannem per convivium voluptuosum, quod
                  prohibet Salvator dicens: <cit type="bible">
                     <bibl>Luc. XXI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Attendite, ne corda vestra graventur crapula et ebrietate.</quote>
                     <ref cRef="Lc 21,34" decls="#biblicalCitations">(Lc 21,34)</ref>
                  </cit> Hinc <cit>
                     <bibl><author>Simon de Cassia</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ve, qui cum laetitia huius mundi celebrant ingressum, oblivioni
                        tradentes aegressum, uterque turpis et plenus miseriis, ille ad
                        temporalitatem, iste ad aeternitatem miseriae vel gloriae.</quote>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Ecclesiastici VII.</bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote> Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, nam in illa
                        finis cunctorum admonetur hominum, et vivens homo cogitat, quid facturus
                        sit.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 7,3" decls="#biblicalCitations">(Ecl 7,3)</ref>
                  </cit> <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 06.]</note><cb/> Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Eccs. XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si annis multis vixerit homo, et in his omnibus laetus fuerit, meminisse
                        debet tenebrosi temporis, et dierum multorum.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 11,8" decls="#biblicalCitations">(Ecl 11,8)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Secundo Herodes disposuit occidere Iohannem per iuramentum flagitiosum. Nam ut
                  dicit sanctus <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>II. II. q. LXXXIX. ar. III.</title></bibl>, quod iuramentum licitum
                  debet habere tres comites, scilicet iudicium, veritatem et iustitiam, alius est
                  flagitiosum. <emph>Primo</emph> debet habere iudicium discretionis, ut homo non
                  iuret inconsiderate, sed deliberate discutiendo conscientiam, ideo dicit Salvator
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Math. V.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Nolite iurare, neque per caelum, quia thronus Dei est.</quote>
                     <ref cRef="Mt 5,34" decls="#biblicalCitations">(Mt 5,34)</ref>
                  </cit> Quia secundum <cit>
                     <bibl><author>Alexandrum de Hales</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Iurare est Deum in testem, invocare non creaturam secundum se.</quote>
                  </cit> Ideo dicit <bibl><author>Thomas</author></bibl> ubi supra, quod saepe Deus
                  etiam in praesenti manifestat praesentiam suam iniuste iuranti, aliquando per
                  inspirationem incutiendo timorem, aliquando per facti denudationem, quod fuit
                  occultum, aliquando per poenam mentientis et tunc similiter est testis et iudex.
                  Et sic iurare secundum se non est malum, scilicet ei tamen, qui male utitur eo,
                  sicut Eucharistia est bona bene sumenti, scilicet nocet male sumenti.
                     <emph>Secundum</emph> comes iuramenti liciti est veritas, ut sit verum, quod
                  iuratur et veraciter intendat facere ita, quod non aliter sit in corde, quam in
                  ore. Quia dicit <cit>
                     <bibl><author>Isidorus</author>
                        <span>et habetur</span>
                        <title>XII. q. V.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Quaqumque arte verborum, quis iuret Deus tamen, qui conscientiae est
                        testis, ita accipit sicut ille, qui iuratur intelligit. Et dupliter periurus
                        reus fit, quia nomen Dei invanum assumit, et proximum dolo capit, et sic
                        periurium perpetrat.</quote>
                  </cit> Sicut fecit Herodes in cuius iuramento, non fuit iudicium et veritas,
                  scilicet mendacium. Unde <cit>
                     <bibl><author>Magister</author>
                        <title>in III. dist. XL.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Periurium est mendacium iuramento firmatum.</quote>
                  </cit>
                  <emph>Tertium</emph> comes liciti iuramenti est iustitia, ita quod iustum sit et
                  licitum, quod iuratur nullam includens iniquitatem, alius non obligat, quia dicit <cit>
                     <bibl><author>Isidorus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>In male promissis rescinde fidem, et in turpi voto muta
                        decretum.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Hinc dicit beatus <bibl><author>Bonaventura</author>
                     <title>super III. dist. XL.</title></bibl>, quod qui compellitur ad
                  periurandum, non excusatur a mortali peccato, quia voluntas cogi non patet,
                  similiter qui cogit periurus est. Ex quibus intelligere <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 07.]</note><cb/> possumus
                  secundum quod notat frater <bibl><author>Angelus de Clavasio</author>
                     <title>in Summa sua</title></bibl>, quod iuramentum in multis casibus non
                  obligat. <emph>Primo</emph> si iuratur aliquid, quod est peccatum mortale, quia
                  vergit in interitum salutis aeternae. Unde qui iuravit, spolia dividere non
                  tenetur, quia debet reddere, vel quod iuratur est peccatum veniale, quia virgit in
                  dispendium propriae salutis, ita quod non tam cito homo pervenit ad salutem cum
                  venialibus, sicut sine eis. <emph>Secundo</emph> quando illud, quod iuratur est
                  contra consilia evangelica: Puta, quod non efficietur episcopus religiosus etc.,
                  ideo male faciunt laici dicentes dericis iura, quod non efficieris episcopus et
                  hoc tibi dabo. <emph>Tertio</emph> non obligat iuramentum, quando excludit opus
                  pietatis. Puta, quod nihil dabit pro Deo vel non consulet proximo, vel non
                  consolabitur, vel numquam erit fideiussor, quia Deus non acceptat illud
                  iuramentum, cui dicit contrariumdicens: Quaecumque vultis, ut faciant vobis
                  homines, et vos eadem facite illis. <emph>Quarto</emph> quando quod iuratur ex se
                  est indifferens, tamen melius esset facere contrarium, sicut quando quis iurat,
                  quoconsiliarid non tenebit talem in suo servitio, vel non loquetur cum tali de
                  tali re, vel non ibit ad domum suam, vel non coquet ad furnum suum, cum tamen
                  melius esset facere contrarium. <emph>Quinto</emph> quando iuramentum est contra
                  bonum publicum, sicut quando iuravit, quod subtrahet se ab onere publico.
                     <emph>Sexto</emph> quando iuramentum virgit in dispendium propriae salutis
                  corporalis vel mutilationis, quia tunc non tenetur, nisi esset infligenda ex
                  iustitia, quia sic teneretur. <emph>Septimo</emph> non obligat quando quis iurat
                  ex calore iracum die, quia tunc ibi non est iudicium rationis. <emph>Octavo</emph>
                  quando iuramentum est metu extortum et animam obligandi se non habuit.
                     <emph>Nono</emph> quando res venit ad hunc statum, quod temerarium esset
                  iuramentum implere, sicut miles iuravit vel negotiator, quod de cetero non militet
                  vel negotietur et iam est pauper effectus, quod bene vivere aliter non possit.
                     <emph>Decimo</emph> non obligat iuramentum quando cui praestitum est, frangit
                  fidem iuranti. <emph>Undecimo</emph> quando mandatum superioris vult contrarium
                  iuramento. Puta iuravi tibi dare decem florenos, et iudex praecipit: ne tibi <note type="coloumnbreak">[os
                  081. c. 08.]</note><cb/> dem. <emph>Duodecimo</emph> non obligat iuramentum quando commutatur
                  in melius, sicut qui iuravit peregrinationem et efficitur religiosus.
                     <emph>Tertiodecimo</emph> non obligat iuramentum eos, qui subduntur alterius
                  potestati. Puta uxor, quae iuravit peregrinationem vel abstinentiam similiter
                  serus monachus etc., quia non possunt implere cum eis condicitur.
                     <emph>Quartodecimo</emph> non obligat quando quis iurat incaute, et propter
                  aliquam necessitatem implere non potest, sicut mater, quae iuravit filium
                  verberare. Ex quibus omnibus patet, quod Herodes non obligabatur ad suum
                  iuramentum implendum, scilicet solum occasionem quaerebat occidendi eum dolose,
                  ideo Christus ipsum appellavit vulpem <cit type="bible">
                     <bibl>Lu. XIII.</bibl>
                     <span>dicens:</span>
                     <quote>Dicite vulpi illi, ecce eiicio daemonia, et sanitates perficio hodie, et
                        cras, et tertia die consummor.</quote>
                     <ref cRef="Lc 13,32" decls="#biblicalCitations">(Lc 13,32)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p><note type="exemplum" id="E06">Tertio Herodes disposuit occidere Iohannem per saltum puellae perniciosum. Nam
                  chorea omnes sensus hominis ad peccatam incitat, ideo dicit <cit>
                     <bibl><author>Guilhelmus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Chorea est circulus, ciuis caput est diabolus, qui ibi acuit gladium
                        suum ad occisionem animarum. O, misericors Deus, quam multi perierunt
                        propter chorizationem. O, quam multa peccatam ibi committuntur, ibi odium,
                        ibi vana gloria, ibi superbia etc.</quote>
                  </cit> Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Elevatae sunt filiae Sion, ambulaverunt extento collo, nutibus oculorum
                        ibant, composito gressu plaudebant pedibus.</quote>
                     <ref cRef="Is 3,16" decls="#biblicalCitations">(Is 3,16)</ref>
                  </cit> Et <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Omnis motus seu saltus petulantiae est saltus in profundum cloacae et
                        inferni.</quote>
                  </cit>
                  <cit>
                     <bibl><author>Idem</author>, <title>de X. „Chordis”</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Melius est die Dominica arare, quam chorizare, melius est in minus,
                        malum est capiendo comperativum impropriae, die Dominica lanam texere, quam
                        inpudice saltare.</quote>
                  </cit> Et certe melius est, quia aliqua utilitas est in textura vel agricultura,
                  scilicet prorsus nulla in saltu, nisi quaedam dementia. Unde si asinus ita
                  saltaret, sicut videmus facere choreatrices dicerent. Certe confusum est caput
                  asini. Ecce si esset risibile in bruto, cur non magis in homine.</note> Ideo dicit frater
                        <bibl><author>Angelus de Clavasio</author>
                     <title>in Summa</title></bibl>, quod chorizare concurrentibus his septem
                  excusant a peccato. <emph>Primum</emph> tempus debitum, ne scilicet. fiat in
                  tempore poenitentiae, <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 09.]</note><cb/> puta ieiunio vel orationi deputato, ut in
                  rogationibus. <emph>Secundum</emph> persona conveniens, nam ecclesiasticis
                  personis prohibetur sive in nuptiis sive in primitiis novi sacerdotis.
                        <bibl><title>XLVI. dist. c. „Clericum”</title></bibl>. <emph>Tertium</emph>
                  modus honestus, puta ne fiat cum cantibus provocantibus ad libidinem vel
                  gesticulationibus seu ornamentis lascivis et inhonestis. <emph>Quartum</emph>
                  recta intentio ne fiat intentione provocandi ad libidinem vel superbiam.
                     <emph>Quintum</emph> locus aptus ne fiat in cymiterio ecclesia vel claustro.
                     <emph>Sextum</emph> raritas chorizationis, quia dicit
                        <bibl><author>Rod.</author></bibl>, quod choreas ducens ex consuetudine
                  peccat mortaliter. <emph>Septimum</emph> stabilitas chorizantis ne in fine
                  corrumpatur intentio, qui incepit bona intentione. O, Deus aeternae, ubi est talis
                  chorea, quod ista omnia ibi sint. Igitur timendum est, quod forte sicut chorea
                  filiae Herodis sit cum peccato et animarum periculo. </p>
               <p><note type="exemplum" id="E07">Tertio Herodes et sui complices fuerunt mali in opere. Quia puella saltatrix
                  consulta matre, intravit et dixit: „Volo ut Protinus (timuit ne Herodes
                  retractaret iuramentum) des mihi in disco caput Iohannis Baptistae, et ficte
                  contristatus est rex propter iusiurandum, vultu contristabatur, sed mente
                  laetabatur. O, impie Herodes, si male iurasti tunc muta decretum, melius est
                  uxorem cum filia contristari, quam Dei sanctum occidi. Et misso spiculatore, id
                  est occisore praecepit afferri caput Iohannis in disco, id est scutella, quasi
                  dans escam dicitur discus. Sed dicitur utrum spiculatores et tortores sint in
                  statu damnationis.</note> Respondet <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>II. II. q. LXIV. ar. VI.</title></bibl>, quod si iudex fert sententiam
                  contra aliquem, quae manifestum errorem continet, tunc spiculator non debet exequi
                  talem sententiam, alius peccat mortaliter. Si vero sententia iudicis non continet
                  manifestum errorem, tunc non peccat tortor exequendo, et sic potest esse in statu
                  salvationis, nisi abutatur officio. Puta occidat livore vindicte vel causa
                  avaritiae. </p>
               <p>Ex his patet, quod Herodes et sui, mali in corde, mali in ore, mali in opere, male
                  tractaverunt sanctum ex utero, in vita incarcerando, <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 10.]</note><cb/> in morte
                  turpiter occidendo, post mortem ossa eius comburendo. <note type="exemplum" id="E08">Discipuli enim beati
                  Iohannis tulerunt corpus sine capite, et sepelierunt ubi multa fiebant miracula,
                  ideo ipsem exhumatum Iulianus Apostata comburi iussit. Et licet Herodes fuit
                  malus, tamen corpus sanctum sepeliri permisit, non tamen cum capite ne resurgeret.
                  Quod hodie iudices non faciunt dum morti adiudicatorum et occisorum corpora
                  sepeliri non permittunt, sed a volucribus laniari. O, quam absurdum est carnem
                  Christiani bestiis et volucribus dare. Ideo dicitur <bibl><title>XIII. q. II.
                        „Quaesitum”</title></bibl>, quod cadavera pro suis sceleribus occisorum post
                  confessionem Deo peractam licet tandem ad ecclesiam deferri et pro eis missa
                  celebrari. Dicit tamen <bibl><author>Hostiensis</author></bibl>, quod hoc non
                  debet fieri sine licentia iudicis. Et quia ab utero matris suae sanctum Iohannem
                  male tractaverunt, ideo ipsi a Deo male tractati sunt. Nam Herodes missus in
                  exilium, et ibi miserabiliter mortuus est. Herodias similiter cum eo. Vel ut
                  quidam dicunt, fuit sobito mortus, dum caput Iohannis in manu tenerum, et ei
                  insultaret divino iudicio in eius faciem insufflavit et subito corruit mortua.
                  Filia quoque eius cum super glaciem ludendo discurreret, subito sub pedibus
                  crepuit et suffocata est aquis. Iudei etiam a Tito et Vespasiano occisi partim et
                  captivati et dispersi triginta pro denario venditi. Iulianus demum apostata male
                  tractatus est, quia Dei plaga percussus ab hostibus excoriatus, et de eius corio
                  scabellum regi Persarum fuit fabricatum, et sic Deus malos male perdidit.</note> </p>
               <p><emph style="main">Secundo <span>beatus Iohannes</span> ex praemissis thematis verbis</emph>
                  commendatur a sua vita immaculata cum dicitur: <quote>qui ex ventre matris
                     consecratus est propheta</quote>. Iste enim beatus Iohannes habuit triplicem
                  vitam laudabilem, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo, quia habuit vitam humanitatis sanctam</item>
                     <item>Secundo, quia habuit vitam angelicam</item>
                     <item>Tertio, quia habuit vitam divinam.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p><note type="exemplum" id="E09">Primo beatus Iohannes habuit vitam humanitatis sanctam, quia non curavit de cibo
                  et potu <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 11.]</note><cb/> corporali, nec de ornamento vestimentorum, qui vestitus
                  erat ornamento virtutum. Nec de domicilio cuius mens demorabatur in caelo, in
                  terris enim degebat scilicet caelestibus mysteriis gaudebat. Nam caelos apertos
                  vidit, vocem Patris audivit, Spiritum Sanctum in spem columbae aspexit, filii
                  divinitatemarguit, quem suo digito demonstravit. Cuius caput, in quo fuerunt beati
                  oculi, qui haec viderunt, datum est puellae, in quo ille aures, quae talia
                  audierunt, in quo labia et lingua, quae de Christo testimonium perbibuerunt, et
                  primum regnum caelorum praedicarunt.</note> Iohannis igitur immaculata vita cognoscitur
                  ex constantia, ex reverentia et ex diligentia. </p>
               <p>Fuit enim constans, quo ad se reverens, quo ad Christum, diligens, quo ad
                  discipulos. <note type="exemplum" id="E10"><emph>Primo</emph> fuit constans, quo ad seipsum, licet scivit, quod
                  Herodes eum quaesivit ad occidendum, tamen non fugit nec perterritus fuit. Hinc <cit>
                     <bibl><author>Chrysostomus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Quod Herodes illi faciebat in malo, hoc ille suscipiebat pro beneficio,
                        ira illius quasi Dei beneficio fruebatur, quia verum gaudium est sanctorum
                        exire de mundo. Cum enim decollari debuit, stabat in medio carceris, et voce
                        magna clamavit dicens: „Christe, fili Dei vivi, quem digito demonstravi,
                        baptizavi, super quem Spiritum Sanctum vidi, tibi commendo spiritum
                        meum.”</quote>
                  </cit> Sicque detractum violenter in terram sanctum caput amputatum est.</note>
                     <emph>Secundo</emph> fuit reverens ad Christum, quem non audebat baptizare.
                  Ideo dicitur: Baptista contremuit non audens sanctum Dei verticem tangere. De quo
                  ipse dicebat: „Non sum dignus, ut solvam corrigiam eius calciamenti.”
                     <emph>Tertio</emph> habuit magnam diligentiam ad discipulos suos, quia non
                  sicut debebant afficiebantur ad Christum, scilicet invidebant, quod plures ibant
                  ad Christum, quam ad Iohannem, ideo ipsos ad Iesum misit de carcere.
                        <bibl><author>Chrysostomus</author>
                     <title>super Mat.</title><span>:</span></bibl> Missus Iohannes in carcerem non de suo
                  periculo solicitus erat, sed de discipulorum salute cogitabat, ideo misit
                  discipulos ad Christum, ut miracula eius viderent et conventerentur ab errore. <note type="coloumnbreak">[os
                  081. c. 12.]</note><cb/> Et beatus <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author>
                        <title>super Ezech.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Nullum Deo tale sacrificium sicut zelus animarum, quia melior est apud
                        Deum unus iustus, quam totus mundus peccatoribus plenus.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Secundo beatus Iohannes habuit vitam angelicam. <note type="exemplum" id="E11">Sicut enim angeli procurant
                  hominum salutem euos purgando et illuminando, ita beatus Iohannes, ideo dicitur
                  lucerna ardens et lucens. <cit type="bible">
                     <bibl>Lu. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ut convertat corda patrum in filios, parare Domino plebem
                        perfectam.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,17" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,17)</ref>
                  </cit> Hinc <cit>
                     <bibl><author>Chrysostomus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Iohannes spem homo, gratia angelus corpore tenebatur in carcere, sed
                        anima in caelo.</quote>
                  </cit></note> Similis Paulo <cit type="bible">
                     <bibl>Phil. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Nostra conversatio in caelis est.</quote>
                     <ref cRef="Phil 3,20" decls="#biblicalCitations">(Phil 3,20)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p><note type="exemplum" id="E12">Tertio beatus Iohannes habuit vitam divinam, quia non vivebat amore
                  domestico ex eo, quod sanctos senes pratem et matrem reliquerat domi, adhuc in
                  tenera aetate et habitavit in deserto, neque vivebat mundano amore, quia carnem
                  suam mirabiliter cruciabat, ut vere dicere poterat. <cit type="bible">
                     <quote>Vivo ego, iam non ego vivit vero in me Christus.</quote>
                     <ref cRef="Gal 2,20" decls="#biblicalCitations">(Gal 2,20)</ref>
                  </cit></note> Et quia vitam habuit spiritualem, angelicam et divinam, ideo habuit etiam
                  mortem pretiosam, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius.</quote>
                     <ref cRef="Ps 115,6" decls="#biblicalCitations">(Ps 115,6)</ref>
                  </cit> Scilicet si fuit pretiosa ipsius vita, quia immaculata, quare mors tam
                  despecta, nonne melius videretur, quod vixisset in pace, in devotione, in
                  sanctitate. Certe hoc fuit melius, ut pro iustitia cum amara morte moreretur, ad
                  innuendum, quod omnes iusti et Deo cari hic amaricabuntur, et Dei inimici in
                  futuro acerbiora patientur. </p>
               <p><note type="exemplum" id="E13">Unde <cit><bibl><author>Gregorius</author> <title>in III. li. Mora.</title></bibl> <span>admirans dicit:</span> <quote>Dum beati Iob vulnera
                  cruciatusque considero, repente mentis oculos ad Iohannem reduco, et non sine
                  gravissima admiratione perpendo, quod ille prophetiae spiritu intra matris uterum
                  repletus atque (ut ita dixerim) priusquam nasceretur, renatus ille amicus sponsi,
                  ille, quo inter natos mulierum maior nemo surrexit, ille sic propheta, et plusquam
                  propheta ab iniquis in carcerem mittitur, et pro puellae saltatu, capite
                  truncatur, et vir tantae severitatis pro risu turpium moritur. Numquid non
                  credimus aliquid fuisse, quod in eius vita illa sic despecta mors tegeret? Sed
                  quando ille vel in cibo peccavit, <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 13.]</note><cb/> qui locustas solummodo et mel
                  silvestre edit? Quid demum vel de qualitate sui tegminis deliquit, qui camelorum
                  pilis corpus operuit? Quid de conversatione sua offendere potuit, qui de heremo
                  non recessit? Quid illum loquacitatis noxa polluit, qui disiunctus longe ab
                  hominibus fuit? Quid est ergo, quod Iob Dei testimonio praefertur, et tamen plagis
                  usque ad sterquilinium sternitur? Quid est, quod Iohannes Dei voce laudatur, et
                  tamen pro temulenti verbis in saltationis praemium moritur? Quid est, quod
                  omnipotens Deus sic vehementer in hoc saeculo despicit, quos sic sublimiter ante
                  saecula elegit? Quoniam idcirco sic eos premit in infimis, quia videt quomodo
                  remuneret in summis. Hinc ergo unusquisque colligat quid illic sint passuri quos
                  reprobat, si hic sic cruciat quos amat.</quote></cit></note> Haec ille. Igitur non sine causa male
                  tractaverunt illum, qui de ventre matris consecratus est propheta, qui cum
                  virginibus est virgo, cum martyribus martyr, cum heremitis heremita, cum apostolis
                  apostolus, insuper amicus sponsi, praeco iudicis, qui per copiosa sua merita
                  impetret nobis hic gratiam at tandem illic gloriam. Ad quam nos perducat, quem
                  digito demonstravit, Christus regnans cum Patre in unitate Spiritus Sancti Deus in
                  saecula saeculorum. Amen. <note type="coloumnbreak">[os 081. c. 14.]</note><cb/> </p>
            </div>
            <div>
               <p/>
            </div>


         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
