Iussit rex expoliari Ionathan vestimentis et indui eum purpura. I. Machabe. X. (Cf I Mcc 10,62)

Ad gloriam beati Bartholomaei apostoli haec verba merito dicuntur, quae licet ad litteram sint dicta de ipso Ionatha, conveniunt tamen beato Bartholomaeo propter tria, scilicet:

Primo propter iubentis intentionem Secundo propter nominis interpretationem Tertio propter expoliationis rationem.

Primo inquam praefata verba beato Bartholomaeo optime conveniunt propter iubentis intentionem, quia sicut ille rex Alexander ob singularem [os 078. c. 01.]amorem iusserat expoliari Ionathan vestimentis suis, sic rex regum, Christus beatum Bartholomaeum ex magna charitate permisit expoliari pelle sua, neque enim ipse apostolus tale genus mortis sustinere potuisset sine magna charitate. Iuxta illud Ioh. XV.: Maiorem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. (Cf Ioh 15,13) Magna siquidem charitas mutua Christi Domini et servi Bartholomaei apparet ex hoc, quia Rex Christus pellem suam pro apostolo laniari praemisit. Iuxta illud Eph. V.: Tradidit semetispum oblationem et hostiam in odorem suavitatis. (Cf Eph 5,2) Viceversa beatus apostolus pellem suam detractam dedit pro laniata pelle Christo Domino, ut dicat illud I. Reg. XVIII.: Expoliavit se Ionathas tunica et dedit illam David. (Cf I Sm 18,4) Diligebat enim eum quasi animam suam Ionathas, id est beatus Bartholomaeus expoliari se permisit pelle sua quasi tunica, et dedit David, id est Christo, quem diligebat plus quam animam suam.

Secundo quoque praemissa verba bene conveniunt beato Bartholomaeo propter nominis interpretationem. Nam Ionathas interpretatur donum columbae, quod bene competit beato Bartholomaeo, qui fuit donum Spiritus Sancti in specie columbae demonstrati.

Tertio dicta verba beato Bartholomaeo conveniunt propter expoliationis rationem, quia sicut Ionathas ideo fuit expoliatus, ut honestius purpura indueretur, ita beatus Bartholomaeus fuit excoriatus, ut gloria indueretur.

Unde triplici de causa homines solent vestimenta sua deponere: Primo quando incalescunt, ut calorem mitigent. Sic beatus Bartholomaeus illo igne succensus, quem Christus Lu. XII. dixit mittere in terram, (Lc 12,49) ut ardeat, voluit pellem deponere, ut gloria reficeretur. Secundo solent homines vestes deponere, ut laboris fatigationem mitigent. Sic beatus Bartholomaeus, qui multum laboraverat in vinea Domini praedicando, baptizando, ambulando, orando. Nam centies in die et centies in nocte genuflectebat prius laborem tantum voluit deponere, ut quiescat in aeterna gloria. Tertio solent homines vestes deponere, ut novam induant, praesertim dum regis conspectum adeunt, quia dicitur Hester IV., quod nullus sacco [os 078. c. 02.] indutus intravit ad regem Assuerum. (Cf Est 4,1) Sic beatus Bartholomaeus voluit apparere conspectui Regis Gloriae, ideo deposuit primum vestimentum cum pelle sua et indutus gloria astat ante conspectum Iesu Christi, Regis Iudaeorum et caelorum, ergo optime dicuntur de ipso praetacta verba. Iussit rex etc. In quibus quidem verbis ipse a duobus specialiter commendatur, scilicet:

Primo a passionis genere et afflictione, ibi: Iussit rex etc. Secundo a passionis decore et remuneratione, ibi: et indui eum purpura etc.

Primo dixi, quod ex praemissis thematis verbis gloriosus Christi apostolus Bartholomaeus commendatur a passionis suae genere et afflictione, cum dicitur: Iussit rex expoliari Ionathan vestimentis suis. Ex quibus innuitur, quod ipse [Bartholomaeus] acerbum genus mortis sustinuit pro Christo in sui excoriatione. Magnus profecto amor fervebat in corde, qui libenter sustinuit pellis detractionem a corpore. Hoc quoque notandum est, quod per vestimentum beato Bartholomaeo intelligitur pellis sua. Iuxta illud Iob X.: Pelle et carnibus vestisti me (Iob 10,11) , quia sic indumentum corporis est vestis, ita animae corpus et pellis. Et ideo in sacro eloquio quintuplex vestimentum reperitur, scilicet:

Primum vestimentum virtutis Secundum vestimentum cupiditatis Tertium vestimentum fragilitatis Quartum vestimentum necessitatis Quintum vestimentum claritatis.

Primum itaque vestimentum reperitur in sacro eloquio vestimentum virtutis, quia sicut corpus vestibus, ita anima ornatur virtutibus. Hac veste tempore innocentiae Adam erat indutus solum, non tamen erubescebat, et erit ultima vestis, quia in resurrectione nullius vestimentum remanebit, sed comburetur ab igne conflagrationis. Ad quod designandum renati in baptismo alba veste induuntur, quia tunc anima baptizati a Deo virtutibus ornatur, ideo tunc dicit sacerdos baptizans: Accipe vestem candidam, quam immaculatam perferas ante tribunal Christi, ubi principalis intentio verbi est ad vestem virtutum, quia illa [os 078. c. 03.] vestis materialis corrumpetur, sed vestis virtutis bene custodita nunquam. De qua dicitur Apoc. XVI.: Beatus, qui custodit vestimenta sua omni tempore, ne nudus ambulet (Cf Apc 16,15) scilicet coram toto mundo et sicut in vestibus diversi colores inveniuntur, sic in virtutibus diversi actus, quibus anima adornatur. Igitur anima Christi sanguine redempta, vis aurea veste aeternaliter indui, serva decem praecepta Dei ex charitate, et tunc de te dicetur illud Ps.: Corona aurea super caput eius. (Cf Sir 45,15) Vis alba veste sequi Christum quocumque ierit, serva castitatem, et tunc de te discetur illud Apoc. VII.: Hi, qui amicti sunt stolis albis, qui sunt? Et unde venerunt? (Apc 7,13) Et respondent illud Apo. XIV.: Hi sunt, qui cum mulieribus non sunt coinquinati, hi sequuntur agnum, quocumque ierit. (Cf Apc 14,4) Si vis lazurio [editio: lazoreo] sive aereo vestimento indui, constans esto. Si vis nigro indui, serva humilitatem. Haec erunt vestimenta tua, quibus astabis coram Rege Gloriae aeternaliter. Si quis autem haec virtutum vestimenta sordidaverit vel dilaniaverit, dicetur illi in iuditio illud Mat. XXII.: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem? (Mt 22, 12) Et illo obmutescente, quia excusatio locum non habet coram iusto iudice, dicet Rex Christus angelis ministris suis: Ligatis manibus et pedibus mittite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium. (Mt 22,13)

O terribile verbum veritatis, o formidolosa sententia veri iudicis, super quem nostrum hic existentium cades! Certe super omnes non servantes Dei praecepta, super omnes fures, latrones, superbos, avaros, gulosos, iracundos, infideles, hereticos, incantatrices, usurarios, symoniacos, periuros, falsos iudices, homicidas etc. Unde a virtutum vestimento nunquam se beatus Bartholomaeus expoliavit, quia Rex regum, Christus nulli hoc praecepit, quin potius praecepit tale vestimentum indui. Col. III.: Induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est in iustitia veritatis. (Eph 4,24) Alioquin Esa IX. dicitur: Vestimentum mixtum sanguine erit in combustionem et cibus ignis. (Is 9,2)

Secundo vestimentum in sacro eloquio reperitur vestimentum cupiditatis seu [os 078. c. 04.] malitiae, de quo Salvator Math. XXIV. consulit sic dicens: Qui in agro est, scilicet poenitentiae, non revertatur tollere tunicam suam (Mt 24,18), id est conversationem pristinam malam. Et beatus Gregorius ait: Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta. Hoc vestimento iussit Rex regum expoliari discipulos suos dicens Lu. X.: Nolite portare sacculum neque peram, neque calciamenta. (Lc 10,4) Hinc Col. III. ait Apostolus: Deponentes omnia indignationem, malitiam, blasphemiam, turpem sermonem de ore vestro, ne emiseritis. Nolite mentiri invicem expoliantes vos veterem hominem cum actibus suis. (Cf Col 3,8–9) Quid vero sit vetus homo dicit beatus Gregorius in : Quid – inquit – vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset, concupiscere, si non posset. Igitur, homo, licet iuvenis sis aetate, tamen es vetus, si talis concupiscentia in te regnat. Sed si vis, ut renovetur iuventus tua, accipe modum renovandi a cervo, de cuius natura sic legitur, quod [cervus] gravatus cornibus et senectute vadit ad cavernam, ubi scit serpentem latitare, et intromittit flatum, ut serpens inde exeat, quem egressum occidit et deglutit, et tandem vehementi cursu ad fontem properat fortiter bibens de aqua. Et inflatus veneno serpentis prae calore cursus totum serpentem pariter et cum aqua evomit et sic cornua pilos et vetustatem deponit. Sic homo debet facere moraliter, si vult renovari, ut primo vadat ad cavernam cordis sui, ubi per peccatum serpens diabolus latitat, in quem immittat flatum contritionis, quo exire cogitur, tandem occidet per firmum propositum amplius non recidivandi et deglutiat per detestationem et currat ad fontem poenitentiae, in qua est aqua divinae misericordiae, et bibat et evomat per confessionem, et ita renovabitur, nec amplius reinduat hoc malitiae vestimentum, sed dicat illud Can. V.: Expoliavi me tunica, quomodo induar illa. (Ct 5,3) Unde debet quilibet deponere hanc tunicam propter sex, scilicet:

Primo propter divinam dilectionem, [os 078. c. 05.] Secundo propter nimiam infatuationem Tertio propter angustam pertransitionem Quarto propter periculosam militationem Quinto propter cupidam insatiationem Sexto propter infructuosam derelictionem.

Primo namque quilibet debet deponere tunicam cupiditatis propter divinam dilectionem, quia sine ea nullus potest salvari, nec aliquid sine ea placet Deo. Gregorius: Nihil habet viriditatis ramus boni operis, si non maneat in radice charitatis. Sed quia ut dicit Augustinus : Venenum charitatis est cupiditas. Ubi enim regnat cupiditas, ibi non manet Dei charitas. Et merito veneno charitati contrario assimilatur cupiditas, quia charitas ignis dicitur Lu. XII.: Ignem veni mittere in terram et quid volo nisi, ut ardeat. (Cf Lc 12,49) Venenum autem, ut dicit Avicenna, nunquam manet in igne. Et Philosophus ait, quod ignis naturaliter inimicatur veneno, quia nunquam in igne stat, sed autem extinguit aut prosilit de igne. Unde de Thyberiade caesare dicitur, quod dum mortuus fuisset et eius cadaver secundum ritum gentilium debuisset cremari et incinerari, tunc cor illius aliis membris igne consumptis non potuit cremari stupentibus omnibus, quia causam ignorabant. Quidam ex philosophis dicebant, quod hoc esset ex constellatione in qua natus fuisset, alii vero aliud dicebant. Quidam autem physicus ait, quod imperator intoxicatus veneno interiit et venenum ad cor congregatum non permittit cor igne consumi. Scisso autem corde et eiecto veneno consumptum est. Sic ad propositum ignis divi amoris non potest ardere in corde veneno cupiditatis pleno.

Secundo hoc vestimentum cupiditatis est deponendum propter nimiam infatuationem. Nam cupidi sunt infatuati et similes vermibus in nocte volantibus ad lumen candelae, ubi comburuntur, ita cupidi transitoriis capiuntur. Hinc Apostolus I. Thimo. VI. ait: Qui volunt divites fieri, incidunt in laqueum diaboli et in tentationes et desideria multa et vana, quae mergunt hominem in [os 078. c. 06.] interitum. (Cf I Tim 6,9)

Tertio vestimentum cupiditatis est deponendum propter angustam pertransitionem, quia ait ipsa veritas Math. VII.: Arta est via, quae ducit ad vitam. (Mt 7,14) Ideo oneratus terrenis non potest per eam transire. Hinc Salvator ait Mat. XIX.: Facilius est camelum transire per foramen acus, quam divitem intrare in regnum caelorum. (Mt 19,24) Et licet utrumque sit impossibile, tamen secundum magis est impossibile, quam primum, quia ordinata Dei potentia camelus ire potest per foramen acus, qui omnia potest, quae non contradicunt legibus a Deo statutis. Sed cupidus sive dives, qui divitias plus diligit, quam Deum, ordinata Dei potentia in caelum intrare non potest eo, quod contradicit illi Dei legi Deut. VI.: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo. (Dt 6,5)

Quarto vestimentum cupiditatis est abiciendum propter periculosam militationem. Nam quilibet Christianus debet pugnare cum hoste diabolo, si vult coronari II. Timoth. II.: Non coronabitur, nisi qui legitime certaverit. (Cf II Tim 2,5) Et Iob VII.: Militia est vita hominis super terram. (Iob 7,1) Et Eph. VI.: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, scilicet solum, sed adversus principes et potestates et rectores tenebrarum harum. (Cf Eph 6,12) Sed quia hostis noster diabolus nudus est temporalibus, quando vero vestitus cum nudo pugnat, citius ad terram deicitur secundum Gregorium, quia habet unde teneatur. Cupidus enim tot vestibus est indutus, quot res temporales in ordinate diligit. Gregorius: Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta. Propterea si vincere volumus nudi saltem in affectu, luctari cum nudo debemus.

Quinto vestimentum cupiditatis est dimittendum propter cupidam insatiationem. Nam ut dicitur Eccs V.: Avarus nunquam implebitur pecunia. (Cf Ecl 5,9) Hinc Prover. XXX.: Tria sunt insatiabilia, et quartum, quod nunquam dicit: sufficit, scilicet infernus et os vulvae, et terra, quae non satiatur, ignis vero nunquam dicit: sufficit. (Prv 30,15–16)

Primum ergo insatiabile est infernus, qui licet quotidie infinitas animas devoret, tamen adhuc non dicit: sufficit. Sed post iudicium, quando totaliter replebitur [os 078. c. 07.], tunc dicet: satis est.

Secundum insatiabile est carnalis concupiscentia, quae licet in iuventute satiari non possit, sed in senectute refrigescente calore naturali cogetur dicere: sufficit.

Tertium insatiabile est terra, quae sitit aquam, tamen in maxima inundantia dicit: sufficit.

Quartum vero insatiabile est ignis, qui nunquam dicit: sufficit, quia dicit Philosophus : Ignis crescit in infinitum per appositionem combustibilium, et significat avaritiam, quae quanto plus congerat, tanto plus appetit, sicut ignis. Unde Poeta [Iuvenalis]: Crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit. Et Hieronymus: Omnia vitia cum homine senescunt, sola avaritia iuvenescit. De cuius insatiabilitate dicit Augustinus : Quae aviditas concupiscentiae cum et ipse beluae habeant modum, tunc enim rapiunt, quando esuriunt, parcunt autem praedae cum fulciuntur satietate. Insatiabilis autem sola avaritia divitum, quae semper rapit et nunquam satiatur, nec Deum timet, nec hominem veretur, nec patri parcit, nec amico fidem servat, viduam opprimit, pauperem invadit, testimonium falsum fert, res occupat mortui, quasi qui faciunt non moriantur, quae est ista animarum insania: amittere vitam, appetere mortem.

Sexto vestimentum cupiditatis est amittendum propter infructuosam derelictionem, quia in morte saltem infructuose derelinquuntur. Unde Ps.: Ne timueris cum dives factus fuerit homo etc. (Ps 48,17), quoniam cum interierit non sumet haec omnia. Idem: Relinquent alienis divitias suas et sepulchra domus eorum in aeternum. (Cf Ps 48,11–12) Ideo divitiae assimilantur fimo, qui conservatus nihil facit, nisi faeces, sparsus in campis germinare facit, sic divitiae. Unde Ps.: Dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet in saeculum saeculi. (Ps 111,9) Hoc enim cupiditatis vestimento expoliavit se beatus Bartholomaeus, quando aurum, argentum et lapides pretiosos a rege sibi missos recipere renuit, ut patet in legenda, sciens pro certo, quod hoc cupiditatis [os 078. c. 08.] vestimentum frigus avaritiae non aufert, sed auget, de quibus dicitur Aggei I.: Operuistis vos, et non estis calefacti. (Agg 1,6) Non est possibile, quod istud temporale corpus et animam satiet. Esa. XXVIII. ca.: Pallium breve utrumque operire non est. (Is 28,20) Ergo quaerendum est pallium charitatis divinae, quod sufficiat, sicut Apostolus dicebat I. Tim VI.: Habentes alimenta, et quibus tegamur, his contenti sumus. (I Tim 6,8)

Tertium quo homines induuntur est vestimentum fragilitatis, hoc est corpus humanum, de quo Iob X. ait: Pelle et carnibus vestisti me. (Iob 10,11) Isto vestimento fuit indutus et est indutus Rex Gloriae, quod tempore passionis suae rubricaverunt suo sanguine, de quo angeli in ascensione mirantes quaerebant et dicebant illud Esa. LXIII.: Quare rubrum est indumentum tuum quasi calcantis in torculari? (Cf Is 63,2) Ideo quippe fieri permissum est, ut aliorum omnium nimirum tale vestimentum lavaretur inde et dealbaretur. Iuxta illud Apoc. XXII.: Laverunt stolas suas et dealbaverunt eas in sanguine agni. (Apc 7,14) Sed heu, quia vestimentum pretioso Christi sanguine lotum plerique denigrant prava consuetudine, de quibus dicitur Hiere. XIII.: Si mutare potest Aethiops pellem suam et pardus varietates suas, sic et vos poteritis benefacere, cum didiceritis male agere. (Ier 13,23) O, homo Dei, revera propter Domini honorem, qui hoc vestimento est indutus, deberes custodire corpus tuum et etiam aliorum. Sed homo et iterum homo, quia non sine lacrimis videre vel dicere possumus, quam crudeliter dilaniaverunt hoc vestimentum in passione et nunc quotidie in pauperum oppressione, de quibus dicit ipsa veritas Matth. XXV.: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. (Cf Mt 25,40) Hoc fragilitatis vestimentum beatus Bartholomaeus a nullo laniavit, quin potius suum amore Christi diligenter deposuit.

Quartum, quod in sacro eloquio invenitur vestimentum iustae necessitatis, de quo Esa. ait LVIII.: Cum videris nudum, operi eum. (Is 58,7) Divitiae enim Christanorum sunt victus et amictus sine [os 078. c. 09.] enim cibo non potest esse, sine vestimento vero non potest bene esse. Verumtamen nonnulli propter corporis indumentum temporale perdunt aeternae gloriae vestimentum. Quod potissime fieri solet septem modis:

Primo ratione pretiositatis Secundo ratione curiositatis Tertio ratione intentionis Quarto ratione scandalizationis Quinto ratione superfluitatis Sexto ratione professionis Septimo ratione vilitatis.

Primo itaque in vestibus solent homines peccare ratione pretiositatis. Ideo Apostolus reprehendit specialiter mulieres, quae ad hoc pronae sunt I Thi. II. dicens: Non in pretiosis vestibus secus tamen esset, si hoc faceret animo placendi viro suo vel nubendi voluntate, alius reprehenditur pretiositas in vestibus. (Cf I Tim 2,9) Unde ait Gregorius in : Nemo quippe vestimenta pretiosa, nisi ad inanem gloriam quaerit, ut honorabilior ceteris videatur. Idem [Gregorius]: Sunt – inquit – nonnulli, qui cultum subtilium vestium putant non esse peccatum, quod si culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives, qui torquebatur apud inferos, purpura et bysso indutus fuisset. Quia licet superbia secundum beatum Bernardum latitet in cinere et cilicio quandoque tamen specialem nidum facit in purpura, bysso et veste pretiosa.

Dic igitur mihi, o homo, quid cogitas, quando te pompose induis. Si cogitas, quod Deo per hoc magis placeas vel hominibus appareas, vide bene! Ego enim credo, quod plus intendis hominibus in hoc placere, quia in silva vel in campo ac etiam in propria domo, ubi nullus vel pauci vident, non sic te adornas, sicut ubi multi vident. Et revera si intelligerent homines, quae causa vestimentorum primorum fuit, quia ante peccatum Adam et Eva nudi non erubescebant, non sic superbirent. Item si intelligerent, quod prima materia vestium fuit vilis, scilicet pellis. Gen. III.: Fecit Deus Adae et uxori suae tunicas pelliceas. (Gn 3,21) Deinde successu temporum est ad lanam puram, quae mollior [os 078. c. 10.] est, quam pellis. Postea ad cortices herbarum, scilicet ad linum, tandem ad stercora vermium, scilicet sericum, novissime ad aurum, argentum, gemmas et lapides pretiosos, quod Deo valde displicet. In cuius signum legitur, quod primus inter Romanos, qui usus fuit purpura fulmine percussus interiit exemplum existens se sequentium. O, igitur insipiens lutum, o, futura esca vermium, quid in veste pretiosa superbis? Quid Dei magni contra te iram provocas? Intellige, quid fuisti, quid es et quid eris. Unde Augustinus ait in quodam : O, homo, si consideras, quid per os, quid per nares, quid per ceteras corporis meatus egrediatur, nunquam vilius sterquilinium te invenisti. Humiliatio igitur tua in medio tui est. Magna siquidem fatuitas est cineri et pulveri facere saccum de auro et purpura, qualis est homo. Gen. III.: Pulvis es et in pulverem reverteris. (Gn 3,19)

Secundo vestimentum corporis est reprehensibile ratione curiositatis, scilicet quando novum modum quis adinvenit vel frequenter mutat, nunc in breve, nunc in longum, nunc istius, nunc alterius coloris. In quibus ostendit se mentem instabilem habere. Iuxta illud Ecci. XIX.: Amictus hominis annunciat de illo. (Cf Sir 19,27) Ideo contra tales clamat Dominus Sophoniae I.: Visitabo super omnes, qui induti sunt verste peregrina. (So 1,8) O, Hungari habitu mutati, certe si venirent avi et protavi vestri, non vos cognoscerent ex mutatione habitus vestri.

Tertio vestimentum est reprehensibile ratione intentionis. Puta, si quis movetur ad se ornandum, ut alios provocet ad lasciviam, est mortale. Unde Augustinus: Concupiscere et velle concupisci criminosum est.

Quarto vestimentum est reprehensibile ratione scandalizationis, quando ex alicuius ornatu quis scandalizatur ita, quod est occasio diiudicandi talem superbum vel lascivum, aut incitatur ad simile faciendum. Unde dicit Alexander de Hales , quod licet secundum nobilitatem personae et dignitatem [os 078. c. 11.] officii seu consuetudinem terrae potest quis uti pretiosis vestibus ita tamen, quod absit libido in voluntate et scandalum in exteriori opere.

Quinto vestimentum est reprehensibile ratione superfluitatis. Haec autem superfluitas attenditur respectu numeri, ut cum quis habet vestes super suam conditionem, quibus dicit Iohannes Baptista Lu. III.: Qui habet duas tunicas, unam det non habenti. (Lc 3,11)

Prima enim est necessitatis, secunda est superfluitatis, quam retinere non potest, alioquin efficietur fur et latro. Unde Ambrosius et habetur : Nudorum indumentum est, quod tu recludis. Secundo superfluitas attenditur respectu formae, ut cum vestis est nimis lata vel longa, quod est valde reprehensibile, quid enim aliud est cauda vestimenti, quae pulveres in platea excitantur, quam thuribulum diaboli.

Sexto vestimentum est reprehensibile ratione professionis, ut cum clericus defert habitum non convenientem honestati clericali, de quibus dicitur, quod non debent deferre vestes incisas, id est linguatas nec varii coloris, nec rubeas, nec virides, nec nimis longas, nec nimis breves, neque de serico, sed de lana, non nimis pretiosa, nec nimis vilia, Contra hoc faciunt illi, qui dignitati clericali inimicantur, in pedibus sunt, sicut milites ocreati, in cingulis armati, in pectore sicut mulieres fibulati, in capite sicut cives laici, in tonsura dumtaxat videntur clerici. Similiter quidam religiosi in pedibus sunt stipendiarii, in calcaribus missam celebrantes, in habitu sicut mulieres pallio induti, in capite solum monachi, in anima vero quid sint, Deus diiudicet.

Septimo vestimentum est reprehensibile ratione utilitatis. Nimia enim vilitas praesertim in notabilibus personis designat superbiam. Quomodo autem beatus Bartholomaeus fuit indutus hac veste, descripsit diabolus, ut patet in legenda.

Quintum in sacro eloquio invenitur vestimentum claritatis. De quo Ecci. XV.: Stolam iocunditatis induit eum Dominus. (Cf Sir 15,5–6)

Secundo ex praemissis thematis [os 078. c. 12.] verbis beatus Bartholomaeus commendatur a passionis decore et remuneratione, cum dicitur: et indui eum purpura. (Cf I Mcc 10,62) Quomodo autem hoc fuit factum patet in legenda. [os 078. c. 13.]