Vade et vende omnia, quae habes et da pauperibus, et thesaurum habebis in caelo, et veni, sequere me! Matt. XIX. (Mt 19,21)

Haec sunt verba Magistri et consiliarii caelestis Christi Iesu, [os 075. c. 01.] cuidam volenti viam perfectionis scire dicta, quae quidem is, glorificus pontifex Ludovicus perfecte observavit tamquam salubre consilium. Circa quod est sciendum nobis, quod a tribus debemus quaerere consilium, scilicet:

Primo a Deo Secundo a proximo Tertio a proprio animo.

Primo dixi, quod consilium debemus quaerere a Deo, qui nunquam fallit nec fallitur, qui omnia scit et semper bonum vult. Hinc Thob. IV. dicitur: Benedic Deo et pete ab eo, ut vias tuas dirigat et omnia consilia tua in ipso permaneant. (Tb 4,20) Et Ecci I.: In omnibus deprecare consilium Altissimi. (Cf Sir 37,19) Sic fecit quidam iuvenis, qui genuflexo rogabat Dominum Iesum dicens: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam percipiam? Qui dixit illi: Praecepta nosti: Non adultereris! Non furtum facias etc. Qui ait: Haec omnia a iuventute mea servavi. Et Iesus intuitus illum dilexit eum et dixit: Unum tibi deest: Vade et vende omnia, quae habes etc. Qui abiit tristis. Iesus autem dixit, quam difficile salvatur, qui pecuniam possidet. Facilius est camelum transire per foramen acus, quam divitem intrare in regnum caelorum. (Cf Mc 10,17–25)

Secundo quoque consilium est requirendum a proximo timente Deum et non a dissoluto, quia dicitur Ecci. XIV.: Qui sibi nequam, cui bonus erit? (Cf Sir 14,5) Consilium autem, ut dicitur in tractatu de tribus dictum esse: Primo de honesto tantum; secundo de utili; tertio de conflictu utriusque. Dubitamus enim, utrum honestum, an turpe sit factum. Deinde de duobus honestis quid honestius. Similiter de utilibus quid sit utilius. Similiter de pugna utili et honesta, id est qua examinatione honestum est utili praeferendum et bonum commune, proprio et summe, quod est ad honorem Dei.

Tertio consilium est requirendum a proprio animo sive conscientia, si sit honestum utile vel delectabile et ad salutem necessarium. Hinc Ecci. XXXII. dicitur: Omnia fac cum consilio et post factum non poenitebis. (Cf Sir 32,24) Sic quippe faciebat beatus Ludovicus, quia in devota oratione petebat Dei altissimi consilium [os 075. c. 02.] et etiam a fratribus minoribus ac a propria conscientia. Ideo meruit exaudiri intantum, quod regnum mundi contempsit et quae habere potuit, pauperibus dedit, et ita secutus est Christum Dominum in vita perfecta. Unde ex praemissis verbis ad honorem ipsius tria insinuatur salutis documenta (gratia Christi) declaranda, scilicet:

Primo de Christi evangelicis consiliis, ibi: Vade et vende omnia etc. Secundum de Christi sequendis vestigiis, ibi: sequere me Tertium de thesauri caelestis praemiis, ibi: et habebis thesaurum etc.

Primum siquidem documentum ex praemissis thematis verbis insinuatur de Christi evangelicis consiliis, cum dicitur: Vade et vende omnis, quae habes, et da pauperibus. (Mt 19,21) Vade a statu communi salvandorum ad statum perfectionis, quia nisi quis renunciaverit omnibus, quae possit, non possidet meus esse discipulus, scilicet perfectus. (Lc 14,33) Consilium enim Christi prout dividitur contra praeceptum est persuasio melioris boni, ad quod non tenemur tentione necessitatis salutis, quia praeceptorum observantia est de necessitate salutis, sed non consilia, nisi qui voto se ad illa obligarunt. Ideo secundum Magnum Albertum: differentia est inter praeceptum et Christi consilium.

Prima, quia praecepta servare est necessitatis ad salutem omnibus, iuxta illud Mat. XIX.: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. (Mt 19,17) Sed consilium est voluntatis.

Secunda differentia, quia lex vetus dedit praecepta, sed nova superaddidit consilia, praecepta ipsa perficientia. Ideo dicebat Christus Mat. V.: Non veni solvere legem, sed adimplere. (Mt 5,17) Nam consilium pertinet ad perfectos, praeceptum ad perficiendos, permissio vero ad imperfectos, prohibitio vero ad perversos. Hinc I. Thim. I.: Lex iustis non est posita, sed iniustis (I Tim 1,9), peccatoribus parricidis etc. Tertia differentia, quia per praecepta declinamus peccatum, per consilia autem occasiones peccatorum. Quarta differentia inter praeceptum et consilium est, quia per praeceptum negativum poenam fugimus, per consilium vero merita cumulamus. Ad cuius clariorem intelligentiam duo declaremus dubia: [os 075. c. 03.]

Primum, si in omnibus actibus et doctoribus debeamus Christum sequi Secundum, quae sunt et quot evangelica consilia.

Primum namque dubium declarandum est utrum in omnibus actibus et doctrinis debeamus sequi Christum Dominum. Ad quod respondet, scilicet Bonaventura in libro , quod in Christo quadruplices actus et doctrinae reperiuntur.

Primi respiciunt excellentiae dignitatem et sunt illi, in quibus relucet divina sapientia vel potentia, sicut sunt revelare cordis secreta, facere miracula, suscitare mortuos et in his non est imitandus, nisi ab illis, quibus dedit potestatem huiusmodi, sicut apostolis et aliis, quibus voluit. Et ideo nullus tenetur, quod scienter furem dispensatorem habeat, sicut Christus, nec miracula facere, immo talis actus nec est desiderandus, quia etiam damnati fecerunt miracula. Math. VII.: In illa die, scilicet iudicii, multi dicent mihi, nonne in nomine tuo prophetavimus et virtutes multas fecimus etc. (Mt 7,22)

Secundi actus in Christo respiciunt condescensionem suae misericordiae, sicut interesse nuptiis, conversari cum peccatoribus, quae ad Dei honorem fieri possunt et in quibus magna Dei misericordia relucet. Hic dicebat Apostolus I. Tim. I.: fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Iesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere. (I Tim 1,15) Et Salvator Mat. IX. ait: Non veni vocare iustos, sed peccatores. (Mt 9,13)

Tertii actus in Christo respiciunt obligationem salutis necessariae, sicut observatio praeceptorum Decalogi, ut supra patuit.

Quarti actus Christi respiciunt informationem vitae perfectae, sicut servare virginitatem, paupertatem et oboedire superioribus propter Deum, et in his non tenetur quis sequi Christum, nisi voluntarie ad ea se astrinxerit. Unde Augustinus: Vovere quidem est voluntatis, sed reddere est necessitatis. Melius est enim devotum esse in minoribus, quam indevotum in maioribus promissionibus, melius profecto est nuda praecepta servare, quam se ad Christi consilia obligare et in illis negligentem esse.

Secundum dubium declarandum est, quae et quot sunt evangelica consilia. Ad quod dicendum, quod ad minus sunt duodecim, quae ut diximus, [os 075. c. 04.] non obligant, verumtamen si quis contemneret vel non bona iudicaret secundum Scotum peccaret mortaliter, quia eum contemneret, cuius est consilium. Primum igitur Christi consilium est de paupertate, ut videlicet qui habeat, quod vendat vel donet aut in testamento reservet, hoc consilium Christus expressit Luc. XIV.: Qui non renunciat omnibus, quae possidet, non potest meus esse discipulus. (Lc 14,33)

Secundum consilium est Christi de oboedientia Matth. XVI.: Si quis vult venire post me, abneget semetipsum et tollat crucem suam et sequatur me. (Mt 16,24) Hoc consilio nihil altius et Deo acceptius, quia dicitur I. Re. XV.: Maior est oboedientia, quam victimae. (I Sm 15,22) Gregorius: Oboedientia iure victimae anteponitur, quia in victima aliena caro, in oboedientia propria voluntas immolatur.

Tertium Salvatoris consilium est de castitate Math. XIX. dicentis: Sunt eunuchi, qui se castraverunt propter regnum caelorum. (Mt 19,12) Et Apostolus I. Cor. VII. ait: De virginibus praeceptum Domini non habeo, consilium autem do tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. (I Cor 7,25)

Ista tria sunt consilia principalia ad quae reducuntur alia, quia omne, quod est in mundo malum, ex radice triplici pullulat, aut ex concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia vitae. Sed praedicta tria consilia elongant ab his tribus: oboedientia a superbia, castitas a concupiscentia carnis, paupertas a concupiscentia oculorum.

Quartum Christi consilium est de inimicorum dilectione Mat. V.: Diligite inimicos vestros. (Mt 5,44) Istud consilium quantum ad affectum est praeceptum, ut videlicet nulli affectemus malum in anima, corpore et rebus nocumentum, nisi iustitia dictante et non livore vindicte. Sed quantum ad dilectionem effectus est consilium, ut videlicet omnibus nobis iniurantibus benefaciamus, secus in extrema necessitate, quia tunc est praeceptum iuxta illud Ambrosii: Pasce fame morientem, si non pavisti, occidisti.

Quintum Christi consilium est de mansuetudine Mat. V.: Si quis te percusserit in unam maxillam, praebe ei et alteram (Cf Mt 5,39), id est sis paratus patienter tolerare si etiam percusserit in altera. [os 075. c. 05.] Hoc autem consilium est de laesione corporis. Ad idem refertur ablatio rerum, cum dicit ibidem: Qui tecum vult in iudicio contendere et tollere tunicam tuam, relinque ei et pallium. (Cf Mt 5,40) Nota, quod multipliciter contigit sua repetere coram iudice, aut cum contentione et fraude, et hoc nulli licet, aut cum caritate, et hoc licet imperfectis, ergo sua repetere consilium est imperfectis et praeceptum perfectis. Illis vero, qui renunciaverunt proprietati, non licet repetere sua in iudicio ut sua, sed ut congregationis.

Sextum Christi consilium est misericordiae, sicut illud Luc. VI.: Omni petenti te, tribue. (Lc 6,30) Et illud: Vade et vende omnia, quae habes et da pauperibus. (Mt 19,21) Ubi nota, quod dare superfluum est necessitatis. Iuxta illud Lu. XI.: Quod superest, date elemosynam et ecce omnia munda sunt vobis. (Lc 11,41) Sed dare ea, quibus et nos egemus, est consilii.

Septimum Christi consilium est de simplicitate verborum, de quo Mat. V. ait Salvator: Sit sermo vester est est, non non (Mt 5,37), id est si affirmatio vel negatio est in corde, sic fiat etiam in ore.

Octavum Christi consilium est de vitanda occasione peccati Mat. XVIII., ubi dicit Christus: Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et proiice abs te (Mt 18,9), secundum Augustinum ad litteram: nullum membrum est praescindendum, sed occasio peccandi. Potest autem occasio peccati esse ex aspectu, et tunc si ex mala fit intentione, oculus sinister scandalizat, sive ex bona intentione oculus dexter, vel potest esse occasio peccati ex contactu, et sic manus vel pes scandalizat.

Nonum Christi consilium est de rectitudine intentionis, sicut Matth. V. dicit Christus: Attendite, ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. (Mt 6,1) Ibidem: Nesciat sinistra tua, quid faciat dextera tua. (Mt 6,3) Gregorius: Sic fiat opus in publico, ut tamen intentio maneat in occulto.

Decimum Christi consilium est de conformitate operis et doctrinae, cum dicit Mat. XXIII.: Dicunt enim et non faciunt, alligant onera gravia et importabilia et imponunt in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. (Mt 23,3–4)

Undecimum Christi consilium est de vitanda [os 075. c. 06.] sollicitudine, cum dicit Matt. VI.: Nolite solliciti esse. (Mt 6,31) Pro quo sciendum, quod triplex est sollicitudo, scilicet laudabilis, tolerabilis et vituperabilis. Prima inquam sollicitudo est laudabilis, et haec est de spirituali providentia, de qua Apostolus praelatis Ro. XII. ait: Qui praeest in sollicitudine. (Rm 12,8) Et I. Cor VII.: Qui sine uxore est, sollicitus est, quae sunt Dei, quomodo placeat Deo. (I Cor 7,32) Secunda sollicitudo est tolerabilis, et haec est de cura temporalium quoad corporis necessitatem. Luc. X.: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. (Lc 10,41)

Tertia sollicitudo est vituperabilis, et haec est de superflua divitiarum congregatione, de qua Eccs. II.: Peccatori dedit Deus afflictionem, ut addat et congreget, et haec est vanitas et cassa sollicitudo mentis. (Cf Ecl 2,26)

Duodecimum Christi consilium est de fraterna correctione, de qua Matth. XVIII. ait Salvator: Si peccaverit in te frater tuus, vade, inter te et ipsum solum corripe eum, qui si te audierit, lucratus eris fratrem tuum. (Mt 18,15) Ubi nota, quod corripere pro mortali peccato pro debito tempore et loco, praesertim quando est spes, emendare est praeceptum, sed corripere pro veniali est consilium. Unde quandocumque quis omittit fraternam correctionem pro loco et tempore de mortali credens, quod emendaretur per sua monita, peccat mortaliter, sive sit eius subditus, sive praelatus, sive socius dilectus. O, Deus aeterne, o, pie Christe, vide de solio maiestatis tuae, quam pauci corripiunt sic alios et quam paucissimi corripiuntur.

Secundum salutis documentum ex praemissis thematis verbis insinuatur de Christi sequendis vestigiis, cum dicitur: Sequere me. Quilibet enim salvandus debet sequi Christum, quia dicit Ioh. XII.: Si quis mihi ministrat, me sequatur. (Ioh 12,26) Et I. Pet. II.: In hoc enim vocati estis, quia Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia eius. (I Pt 2,21) Si quaeras: In quo debemus Christum sequi? Respondetur, quod in via praeceptorum et consiliorum, et hoc quinque [os 075. c. 07.] modis, scilicet:

Primo velociter Secundo sapienter Tertio ferventer Quarto laetanter Quinto perseveranter.

Primo namque debemus Christum, Dominum nostrum sequi velociter, non differendo de die in diem, sicut quidam faciunt, quos Christus ex magna caritate vocavit interna inspiratione et quandoque coegit aliqua tribulatione vel infirmitate intantum, ut etiam voto ad hoc se obligarent, sed obtenta aliqua dignitate remanserunt, quos hortatur sapiens Ecci. II.: Fili, ne tardes converti ad Dominum et ne differas de die in diem, ne forte veniat dies iudicii et in tempore vindictae disperdat te. (Cf Sir 5,8–9) Et Apostolus Ro. XIII.: Hora est iam nos de somno surgere. (Rm 13,11) Ecce, nunc sanus es, ministros sacrificiorum habes, sed et misericordia Domini plena est terra, cur igitur post Christum ire recusas, certe scias te a diabolo invisibiliter illaqueatum. Si igitur modo Christum sequi non vis, in morte si damnaberis, tibi imputabis, quia dicet tibi Christus illud Prover. I.: Vocavi, sed renuistis venire, extendi manus meas et non erat, qui aspiceret. (Cf Prv 1,24) Is nimirum gloriosus pontifex Ludovicus valde tempestive et velociter ivit post Christum.

Sic enim legitur de eo, quod pater eius [Ludovici] erat Karolus, rex Siciliae, mater vero Maria, filia Stephani, quarti regis Hungariae, alta sui generis recusavit sapere, et in aetate existens tenera sub tenello pectore senilem gestare se ostendebat animum. Ductus in Catholoniam cum duobus suis fratribus datus obses pro liberatione patris, ubi infra septuennium sub instructione fratrum minorum in primitivis scientiis et sacra pagina sic profecit, ut putaretur haec scientia magis infusa divinitus, quam acquisita humanitus. In oratione vero sedulus et devotus mentem ad Deum elevatam habebat et confessione praemissa missas audiebat devote. In magnis vero sollemnitatibus cum praeparatione multa [os 075. c. 08.] corpus sumebat dominicum, factus autem sacerdos quasi diebus singulis celebrabat. Castitatis amator intantum existebat, quod nisi cum matre vel sororibus nullo unquam tempore solus cum sola muliere loquebatur. Sobrietate cibi et potus cum apostolo corpus suum castigabat assidue, seque sua manu aliquando autem alicuius fratris consortis cum catenis disciplinans. Iste igitur est ille iuvenis sanctus et virgo, qui Christi consilia perfecte adimplevit. Iste est – inquam –, qui post Christum velociter cucurrit. Iste est ille, qui dicere vere potuit Christo: Haec omnia a iuventute mea servavi.

Secundo vestigium Christi debemus sequi sapienter, ne ultra vires laborando in vigiliis orationibus et castigationibus per indiscretionem in via deficiamus. Ideo dicit Apostolus Rom. XII.: Rationabile sit obsequium vestrum (Cf Rm 12,1) Quia diabolus nullum maius machinamentum invenire potest, quam ut via Dei indiscrete procedat.

Tertio Christi vestigia debemus sequi ferventer et non pigre, sicut quidam faciunt. Dominus enim cuidam in Apocal. II. improperat dicit: habeo adversum te pauca, quia caritatem primam, id est fervorem primum reliquisti. Quapropter memento, unde excideris et age poenitentiam et prima opera fac. (Cf Apc 2,4–5) Ibidem III. c.: Utinam esses calidus vel frigidus, sed quia tepidus es forte, incipiam te evomere. (Cf Apc 3,16)

Quarto debemus vestigia Christi sequi laetanter, quia dicit Apostolus II. Cor. IX.: Hilarem enim datorem diligit Deus. (II Cor 9,7)

Quinto debemus Christum sequi perseveranter ita, quod nullius amore vel odio declinemus a vestigiis eius, sicut ipse nec iniuria et blasphemia Iudaeorum, nec fletibus matris descendit vivus de cruce, sed pro nobis ibidem mortuus est, ut nos perseverare in bono doceret exemplo et verbo Matt. XXIV.: Qui autem perseveraverit usque in finem, hoc salvus erit. (Mt 24,13) His omnibus modis beatus Ludovicus secutus est Christum. Non certe ipsum retraxit [os 075. c. 09.] amor parentum, quae fortis est ut mors, non amor dominandi, quin potius amore Christi renunciavit iuri primogeniturae, neque amor sui, quin eligeret vitam apostolicam secundum Christi, Domini nostri salutare consilium dicentis: Sequere me!

Tertium salutis documentum ex praemissis thematis verbis insinuatur de thesauri caelestis praemiis, cum interponitur: et habebis thesaurum in caelo. Nam inter alia haec tria sunt Christum sequentium praemia: Primum, quia haec illuminantur speciali gratia et in futuro speciali gloria. Iuxta illud Ioh. VIII.: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. (Ioh 8,12) Secundum, quia Christus tales specialiter secum manere facit. Ioh. XII. ait Salvator: Qui mihi ministrat, me sequatur, et ubi ego sum, illic et minister meus erit etc. (Ioh 12,26) Tertium praemium Christum sequentium est magna honorificentia, qui dicitur Ecci. XXIII.: Gloria magna est sequi Dominum. (Sir 23,38) Hinc Salvator Marc. VIII.: Qui me confessus fuerit, honorificabit eum pater meus, qui est in caelis. (Cf Lc 12,8; Ioh 12,26) Et quia beatus Ludovicus episcopus Christum perfecte secutus fuit, ideo ipsum Rex gloriae, Christus honorificavit in triplici loco, scilicet:

Primo in vita Secundo in morte Tertio post mortem.

Primo dixi, quod Christus honorificavit beatum Ludovicum in vita, ut de ipso dicatur merito illud: Amavit eum Dominus et coronavit eum, stola gloriae induit eum. Sic enim legitur de eo, quod [Ludovicus] rediens de Catholonia, ubi pro patre fuit obses per septuennium, votum, quod ibi fecerat de intrando religionem fratrum minorum, voluit adimplere in conventu fratrum, sed videns, quod timore regis ipsum fratres recipere non auderent, votum ipsum sollemniter iteravit. Cui suadente Bonifacio papa ut episcopatum Tholosanae ecclesiae susciperet, respondit, quod nullatenus suscipere vellet, nisi prius votum, quod fecerat, compleret. Sic tandem habitum suscepit, et in manibus generalis ministri expressam fecit professionem. Deinde Dominus Iesus honorificavit ipsum dignitate [os 075. c. 10.] episcopali, in qua quolibet die missam devote celebrabat, officium episcopatus fideliter exercebat. Mira vero compassione afficiebatur ad pauperes, quibus largas faciebat elemosynas. Inquiri fecit quantitatem reddituum episcopatus et sibi pro moderatis expensis aliquid reservans, residuum totum in sustentandis pauperibus ordinavit. Ipse solus viginti quinque pauperibus, quos in sua domo reficiebat, quotidie aquam propriis manibus infundebat, manuque sua ipsis fercula apponebat et panes scindebat, in eis Christo servire delectans. Iudaeos et gentiles inducebat ad baptisma, et quosdam eorum de sacro fonte levabat.

Secundo Christus beatum Ludovicum honoravit in morte, nam totius vitae eius decursus fuit viginti trium annorum et sex mensium. Qui morti appropinquans dum corpus Christi sibi deferretur, licet vix peditare valeret, tamen cum magna reverentia Christo obviam perrexit, sumpta devote communione aliquamdiu oratione permansit et demum accepto crucifixo in lecto genuflexo osculatus est, et tandem feliciter migravit ad Dominum Christum et mortua facies pulchrior, quam antea videbatur, apparuit, ut a multis dormiens putaretur. In ipsa autem hora sui obitus quidam frater minor existens in oratione remotus a loco nesciens de obitu eius vidit animam eius a multitudine angelorum deferri in Paradisum voce magna dicentium. Sic fiet servienti Deo in munditia et puritate. Similiter quidam miles, nomine Hugo, dum fierent exequiae pro eo a fratribus Marsiliae, vidit ipsum in capite chori cum habitu chorda et mantello stantem laeta facie, quousque exequae durarent. Consimili etiam modo vidit dominus Raymundus, vicarius Marsiliae, et dicto post missam: requiescant in pace, disparuit.

Tertio Christus Dominus beatum Ludovicum honoravit post mortem. Nam statim post eius mortem per invocationem nominis eius miracula [os 075. c. 11.] fieri ceperunt. Claudi receperunt gressum, paralytici sanitatem, caeci visum, et ut fide dignis testimoniis probatum est duodecim mortui sunt resuscitati meritis ipsius. Quidam puer octo annorum cum sub lecto parentum repertus fuisset mortuus, rigidus et frigidus, facto per parentes voto ad beatum Ludovicum, fuit resuscitatus. Quaedam etiam mulier, cum post longam febrem loquelam perdidisset per mensem integrum, adducta ad sepulcrum beati Ludovici, sibi loquela est resuscitata. Cum vir quidam miraculis huius sancti detraheret et eversionem faciei et oculorum turpiter incurrisset, sicque per duos dies manens tandem ad eius sepulcrum se devovit offerens caput de cera, qui anteqam exiret de ecclesia, perfecte sanatus est. Vir quidam passus guttam in manu, brachio, ventre et humero, facto voto ad sepulcrum eius, statim sanatus est meritis beati Ludovici, qui abiit et vendidit Christi amore omnia, quae habuit et dedit pauperibus, sicque secutus Christum, ivit ad eum. Rogemus igitur etc. [os 075. c. 12.]