<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet href="../css/sermon_styles.css" type="text/css"?>
<?oxygen RNGSchema="../schemas/teilite.rng" type="xml"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="OS056">
   <teiHeader xml:lang="en">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati - Sermo LVI. - digital edition </title>
            <author xml:id="OS">Osvaldus de Lasko</author>
            <editor>Sermones Compilati (ELTE) and Late Medieval Research Group (KRE)</editor>
            <respStmt>
               <name xml:id="RB">Romhanyi, Beatrix F.</name>
               <resp>project leader</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="RF">Rajhona, Flora</name>
               <resp>transcription</resp>
               <resp>annotations</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="LE">Laczko, Eszter</name>
               <resp>proofreading</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="SN">Sapi, Nora</name>
               <resp>TEI XML encoding</resp>
            </respStmt>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <p>Károli Gáspár University, Late Medieval Research Group</p>
            <p>The homepage <ref target="http://sermones.elte.hu">http://sermones.elte.hu</ref> 
               is the common publishing surface of medieval
               and early modern Hungarian sermon editions. Being part of this collection/heritage,
               our present project is also published there.</p>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <p><bibl>
               <author>Osvaldus de Lasko</author>
               <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati</title>
               <pubPlace>Hagenau</pubPlace> 
               <date when="1499">1499</date>
               (CIH 2485, HC *9055) Bibl. nat. Inc. 1030.</bibl></p>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
   </teiHeader>

   <text xml:lang="la"> 
      <body>
         <div>
            <p><title type="full"><title type="main">De sancta Margareta virgine et martyre</title>
                  <title n="056">Sermo LVI.</title></title></p>
            <div type="thema">
               <cit type="bible">
                  <quote>Audi, filia et vide et inclina aurem tuam et obliviscere populum tuum et
                     domum Patris tui, quia concupiscet rex decorem tuum.</quote>
                  <bibl>Ps. XLIV.</bibl>
                  <ref cRef="Ps 44,11-12" decls="#biblicalCitations">(Ps 44,11-12)</ref>
               </cit>
            </div>
            <div>
               <p>Ad beatae Margaretae honorem haec verba dici possunt a Spiritu Sancto inclinante
                  eam ad sapientiam, castitatem et fidei veritatem. Unde dicit: <quote>Audi divinum
                     instinctum, et vide castitatis decorem, ac obliviscere domum Patris tui
                     gentilem, quia rex regum Christus concupiscet decorem tuum.</quote> Licet enim
                  omnes iustos ille rex regum diligat, tamen specialiter diligit virgines. Iuxta
                  illud <cit ana="bible">
                     <bibl>Prover. XXII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui diligit cordis munditiam, habebit regem amicum.</quote>
                     <ref cRef="Prv 22,11" decls="#biblicalCitations">(Prv 22,11)</ref>
                  </cit> Et hoc propter quattuor, videlicet: <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 01.]</note><cb/></p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo propter veram prudentiam</item>
                     <item>Secundo propter divitiarum copiam</item>
                     <item>Tertio propter sanitatis elegantiam</item>
                     <item>Quarto propter nimiam complacentiam.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo dixi, quod Christus Dominus specialiter diligit virgines propter veram
                  prudentiam. Nam verae virgines raro et cum prudentia loquuntur. Unde <cit>
                     <bibl><author>Hieronymus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Sit sermo virginis prudens, modestus et rarus, quia verba bona loqui est
                        signum bonitatis cordis.</quote>
                  </cit> Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Math. XII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ex abundantia cordis os loquitur.</quote>
                     <ref cRef="Mt 12,34" decls="#biblicalCitations">(Mt 12,34)</ref>
                  </cit> Debet igitur virgo tacere. Ideo dicitur: <quote>Audi, filia!</quote> Si
                  vero necessitas cogerit loqui, tunc cum prudentia, ut dicere possit illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Os meum loquetur sapientiam.</quote>
                     <ref cRef="Ps 48,4" decls="#biblicalCitations">(Ps 48,4)</ref>
                  </cit> Ut qui audiunt, respondere possint: <cit type="bible">
                     <quote>Diffusa est gratia in labiis tuis</quote>
                     <ref cRef="Ps 44,3" decls="#biblicalCitations">(Ps 44,3)</ref></cit>, propterea benedixit te Deus in aeternum. </p>
               <p> Secundo Christus Deus specialiter diligit virgines propter divitiarum copiam, id
                  est virtutes. Sicut temporaliter homo dives elegit divitem sponsam, sic
                  spiritualiter Christus Dominus plenus gratia et virtute virtuosas virgines sibi
                  elegit. Debet enim habere humilitatem, cum Beata Virgine ut dicat et ipsa:
                     <quote>Respexit humilitatem ancillae suae.</quote> Nam Mariae virginitas Deo
                  non placuisset, si humilis non fuisset. Item debet habere Dei caritatem, sine qua
                  etiam virginitas non est Deo accepta. Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Castitas sine caritate est sicut lampas sine oleo. Subtrahe oleum, et
                        lampas non lucet. Tolle caritatem, et castitas non placet.</quote>
                  </cit> Hinc et <quote><bibl><author>Gregorius</author>
                        <title>super Ezechiel</title></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Antiquus inimicus castitatem sine charitate non timet, quia ipse nec
                        carnem praeemit.</quote></quote>
               </p>
               <p> Tertio Christus Dominus specialiter diligit virgines propter sanitatis
                  elegantiam. Inter sanitatis autem signa praecipuum est agilitas, scilicet ad bona
                  opera. Sicut enim vir non eligit sibi libenter sponsam paralyticam, leprosam vel
                  claudam, sic spiritualiter non libenter acceptat illam, quae diu dormit, laute
                  comedit et <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 02.]</note><cb/> claudicat mane ecclesiam visitando et post prandium
                  choream. </p>
               <p> Quarto Christus Dominus specialiter diligit virgines propter nimiam
                  complacentiam, quia sibi multum placet virginitas, quia tales toto corde possunt
                  ei servire, ut dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Apostolus<span>:</span></bibl>
                     <quote>Virgo enim cogitat, quae Domini sunt.</quote>
                  </cit> Et illas diligit praecipue, quae ob Christi amorem perpetuam virginitatem
                  volunt servare, quia dicit <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Felicior mihi videtur mulier nupta, quam virgo nuptura. Habet enim illa,
                        quod ista cupit; illa uni placere cupit, ista multis. Talibus etiam si in
                        virginitate moriantur, non dabitur aureola virginum, quia non habuerunt
                        propositum servandi virginitatem, sed illis dabitur, quae cum proposito
                        perpetuae virginitatis moriuntur.</quote>
                  </cit> Et tales Christus multum diligit, quod <cit>
                     <note type="exemplum" id="E01"><span>patet per</span>
                        <bibl><author>Hieronymum</author></bibl><span>, qui dicit, quod
                           </span><quote>in omni sexu et gradu pudicitia obtinet principatum. In
                           sexu enim masculino Christus virginum sponsus, in feminino Beata Virgo,
                           in gradu prophetarum Iohannes Baptista, in gradu praedicatorum Paulus,
                           qui in sigillo papae anteponitur Petro. In gradu evangelistarum Iohannes,
                           in gradu martyrum Stephanus.</quote></note>
                  </cit>
                  <note type="editorial">[Editio: hi versus editionis denotati sunt.]</note> Et
                  propter ista inclinat ad se virgines dicens: <quote>Audi, filia et vide et inclina
                     etc.</quote> In quibus quidem verbis beata Margareta a tribus optime
                  commendatur, scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><emph style="main"><list>
                        <item>Primo ab auditus inclinatione, ibi: <quote>Audi, filia et
                           vide</quote></item>
                        <item>Secundo a domus distinctione, ibi: <quote>obliviscere populum tuum et
                              domum</quote></item>
                        <item>Tertio a sui cruciatus acceptatione, ibi: <quote>et concupiscet rex
                              decorem.</quote></item>

                     </list></emph></p>
            </div>
            <div>
               <p><emph style="main">Primo</emph> dixi, quod beata Margareta commendatur ab auditus
                  inclinatione, quia dicitur: <quote>Audi, filia et vide et inclina aurem
                     tuam,</quote> ac si dicatur ei a Domino: “Si vis mihi placere, tunc ama
                  silentium, considera et vide loquacitatis periculum, et inclina aurem tuam ad
                  verba mea.” Haec enim tria implevit beata Margareta, videlicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo auditum custodivit</item>
                     <item>Secundo periculum loquacitatis consideravit</item>
                     <item>Tertio Dei verbum attente audivit. <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 03.]</note><cb/></item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo dixi, quod beata Margareta auditum suum bene custodivit. Non enim curavit
                  dare auditum verbis subversionis suggerentium intelligens illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ezech. II.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Increduli et subversores sunt tecum.</quote>
                     <ref cRef="Cf Ez2,6" decls="#biblicalCitations">(Cf Ez2,6)</ref>
                  </cit> Contra quorum blanditias ad modum aspidis obturabat cauda aures, id est
                  considerabat at fragilitatem mortem, et sic praecipua suggerentium verba
                  declinabat. Sic enim <note type="exemplum" id="E02"> legitur de ea <note type="editorial">[sancta Margareta]</note>, quod
                     orta fuit de civitate Antiochiae, filia Theodosii gentilium patriarchae. Quae
                     nutrici Christianae traditur, et ad adultam veniens aetatem baptizatur, et cum
                     blanditiis a fide averti non posset, a patre exosa habebatur valde, sed ipsa in
                     Christi fide firma obliviscens populum suum et domum patris sui pascebat oves
                     nutricis suae, ut sic suum auditum perfecte custodiret. </note> Custodiebat
                  enim suum auditum propter tria, videlicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo propter devotionis conservationem</item>
                     <item>Secundo propter daemonis subiugationem</item>
                     <item>Tertio propter mentis purgationem.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo enim suum auditum custodiebat propter devotionis conservationem. Nam per
                  auditum multiloquii vel turpiloquii etc. saepe amittit anima suam devotionem, quae
                  intendebat vacare divinis. In huius figura habetur <cit type="bible">
                     <bibl>Levit. XXIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non acceptabit Dominus</quote>
                     <ref cRef="Cf Lv 23,11" decls="#biblicalCitations">(Cf Lv 23,11)</ref></cit>, qui offert ei animal habens aurem amputatam. Ille habet aurem a Domino
                  amputatam, qui cuilibet illicito sermoni habet apertam. Unde saepe fit, quod ex
                  auditu vanorum sermonum negligitur oratio missarum auditio et praedicatio. <cit
                     type="liturgical">
                     <span>Hinc est, quod sancti patres in monasterio ordinaverunt silentium, ne
                        mens impediatur a devotione.</span>
                  </cit></p>
               <p> Secundo beata Margareta custodiebat suum auditum propter daemonis subiugationem.
                     <note type="exemplum" id="E03">Nam per turpium auditum homo efficitur servus diaboli, ut
                     ducat eum, quo vult, ne possit evadere, sicut facit carnifex de porcis emptis,
                     cum eos ad terram suam ducere vult. Carnifex habet ad hoc aptos canes, qui
                     insequuntur <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 04.]</note><cb/> illos, qui vellent ad suam terram redire, et
                     capiunt per aures eos pro voluntate sua, ad carnificem, ut interficiat
                     reducunt. Sic canes diaboli sunt detractores, susurrones, adulatores,
                     turpiloqui, qui per aures capiunt eos, qui ipsorum verba libenter audiunt. Et
                     adducunt eos ad carnifices infernales occidendos. </note> In figura huius
                  habetur <cit type="bible">
                     <bibl>Exo XXI. c.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui volebat possidere hominem servum perforabat ei subula aurem.</quote>
                     <ref cRef="Cf Ex 21,6" decls="#biblicalCitations">(Cf Ex 21,6)</ref>
                  </cit> Et exquo habebat aurem perforatam, erat ei servus sempiternus. Sic homo
                  quamdiu habet aurem perforatam ad mala et vana verba, est servus diaboli, unde
                  tamquam bos per aurem ducitur ad trahendum iugum sui domini. Sed beata Margareta
                  nec blandis promissionibus, nec terroribus permisit aures suas capi. <note
                     type="exemplum" id="E04">Nam cum sanguis recens ex eius <note type="editorial">[sanctae
                        Margaretae]</note> carne deflueret, etiam pagani compatiendo dicebant
                     flentes super eam: “O Margareta, vere te dolemus, quia tuum corpus tam
                     crudeliter laniari conspicimus! O qualem amisisti pulchritudinem propter tuam
                     incredulitatem, iam vel saltem crede, ut vivas!” Quibus illa: “O mali – inquit
                     – consiliarii, recedite et abite haec carnis cruciatio est animae
                     salvatio.”</note></p>
               <p> Tertio beata Margareta custodiebat suum auditum propter mentis purgationem, qui
                  enim non custodit auditum, efficitur immundus. Unde <cit type="bible">
                     <bibl>Oseae VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote><span>Ephraim</span> quasi vas immundum in nationibus</quote>
                     <ref cRef="Os 8,8" decls="#biblicalCitations">(Os 8,8)</ref></cit>, quia vas, quod non habebat operimentum, erat immundum secundum legem
                  Moysi, <cit type="bible">
                     <bibl>Nume. XIX.</bibl>
                     <ref cRef="Cf Nm 19,15" decls="#biblicalCitations">(Cf Nm 19,15)</ref>
                  </cit> Sic quando auris non clauditur verbis vanis. Hinc dixit <cit>
                     <bibl><author>quidam patrum</author></bibl><span>, quod</span>
                     <quote>homo habens inimicum, qui consuevit per fenestras sordes proicere, debet
                        fenestram claudere.</quote>
                  </cit> Fenestrae sunt aures, quae turpibus debent clausae esse. Iuxta illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Hiere. IX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Mors intrat per fenestram nostram.</quote>
                     <ref cRef="Cf Ier 9,21" decls="#biblicalCitations">(Cf Ier 9,21)</ref>
                  </cit> Beata igitur Margareta claudendo aures turpibus et seductoriis <note type="coloumnbreak">[os 056. c.
                  05.]</note><cb/> verbis animae puritatem conservavit. </p>
               <p> Secundo beata Margareta periculum loquacitatis consideravit, et sic aurem Domino
                  inclinavit. Nam incauta loquacitas tribus generibus hominum specialiter nocet.
                     <emph>Primo</emph> nocet loquenti, quia aufert gratiam de corde loquacis. Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Levis res sermo, sed graviter vulnerat gratiam ex corde
                        evacuando.</quote>
                  </cit>
                  <emph>Secundo</emph> nocet ei saepe, cui loquitur, quia eum frequenter ad
                  iracundiam, luxuriam, rapinam, furtum, usuram etc inclinat. Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Proverb. X.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Os stulti confusio in proximum est.</quote>
                     <ref cRef="Prv 10,14" decls="#biblicalCitations">(Prv 10,14)</ref>
                  </cit>
                  <emph>Tertio</emph> nocet ei, de quo loquitur, quia ei detrahit et inde saepe
                  oriuntur odia, rixae, homicidia. <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XXVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Multi ceciderunt in ore gladii</quote>
                     <ref cRef="Sir 28,22" decls="#biblicalCitations">(Sir 28,22)</ref></cit>, scilicet morte corporali, sed non sic, sicut per linguam, quia cadunt
                  morte aeternali. O quot homines per incautam loquelam amiserunt Dei gratiam, et
                  proximos incitaverunt ad malitiam! O quot incurrerunt propter loquelam mortem
                  aeternam! O quot blasphemaverunt Deum viventem et detraxerunt Dei dilectis amicis! </p>
               <p>Ut autem aeternam mortem evadere possis, observa hanc discretionem in loquendo,
                  quam beata Margareta observavit. <emph>Primo</emph> enim cum loquebatur,
                  considerabat, cur loquebatur. Unde <cit>
                     <bibl><author>Hieronymus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>In pondere verborum probatio extitit humanae vitae.</quote>
                  </cit> Disce igitur, o homo a beata Margareta, quod antequam loqui incipias,
                  examina conscientiam tuam, quare loqueris! Scilicet odio aut amore ad Dei honorem
                  vel proximi aedificationem, et utrum verba tua sunt arguenda iusto Dei iudicio an
                  non. Quia dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. VII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ne temere, quid loquaris, nec cor tuum sit velox ad proferendum
                        sermonem.</quote>
                     <ref cRef="Ecl5,1" decls="#biblicalCitations">(Ecl5,1)</ref>
                  </cit> Dicitur enim <cit type="bible">
                     <bibl>Matth. XII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>De omni verbo otioso, quod homines locuti fuerint reddent rationem in
                        die iudicii.</quote>
                     <ref cRef="Cf Mt 12,36" decls="#biblicalCitations">(Cf Mt 12,36)</ref>
                  </cit>
                  <emph>Secundo</emph> beata Margareta considerabat, quis <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 06.]</note><cb/>
                  loquebatur, utrum praelatus an subiectus, doctus vel indoctus, infidelis aut
                  Christicola. Nam infideli prudenter respondebant, et fideli humiliter auditum
                  praebebat. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XXXII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Adolescens loquere in tua causa vix. Si bis interrogatus fueris, habebat
                        caput tuum responsum.</quote>
                     <ref cRef="Sir 32,10-11" decls="#biblicalCitations">(Sir 32,10-11)</ref>
                  </cit> Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Eccl. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Est tempus loquendi et tempus tacendi.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 3,7" decls="#biblicalCitations">(Ecl 3,7)</ref>
                  </cit>
                  <emph>Tertio</emph> beata Margareta considerabat, quomodo fuerat loquendum, dure
                  an benigne, quia obstinati sunt dure increpandi, boni vero dulciter admonendi.
                     <cit type="bible">
                     <bibl>II. Timoth. IV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina!</quote>
                     <ref cRef="II Tim 4,2" decls="#biblicalCitations">(II Tim 4,2)</ref>
                  </cit> Unde ista Spiritus Sancti gratia plena beata Margareta considerabat
                  periculum loquacitatis, ad quam proni sunt homines, praesertim mulieres, ideo
                  aurem suam divinis eloquiis inclinabat. <note type="exemplum" id="E05">
                     <note type="editorial">[Margareta]</note> Verba etiam infidelis Olybrii <note
                        type="editorial">[Editio: Holibrii]</note> audiebat, ut videbat plena
                     fallacia et deceptione. </note></p>
               <p>Tertio beata Margareta verbum Dei attente audivit, inclinabat, siquidem aurem suam
                  ad Dei verba audienda, in quibus est omnis salus Christiani hominis. Quia est
                  verbum Dei tamquam speculum animae, <cit type="bible">
                     <bibl>Iac. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Audiens verbum Dei comparatur viro consideranti vultum nativitatis suae
                        in speculo.</quote>
                     <ref cRef="Iac 1,23" decls="#biblicalCitations">(Iac 1,23)</ref>
                  </cit> In speculo enim videt homo suam pulchritudinem et turpitudinem. Ubi
                  sciendum, quod Deus fecit duo specula homini, in quibus se homo frequenter
                  inspiciens spiritualiter se adornet, ut Deo placeat. </p>
               <p>Primum speculum est conscientia, de qua <cit>
                     <bibl><author>Hugo</author>
                        <title>De arca <note type="editorial">[editio: arra]</note>
                        animae</title></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>In speculo quidem conscientiae omnis status hominis interior et exterior
                        dinoscitur. Anima, quae sine speculo est, sine conscientia est.</quote>
                  </cit> Sed heu, quia istud animae speculum in multis intantum obtenebratum est
                  peccatis, ut etiam magna peccata in eo non videantur. Unde <cit type="bible">
                     <bibl><author>Augustinus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Enchiridio c. LXXXII.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Peccata <span>– inquit –</span> quamvis magna et horrenda, cum in
                        consuetudinem venerint, parva aut nulla esse credantur adeo, ut non solum
                        non occultanda, verumetiam diffamanda praedicandaque esse videantur.</quote>
                  </cit> Quia laudatur peccator in desideriis animae suae, et quia <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 07.]</note><cb/>
                  multi negligunt in hoc speculo se prospicere, ideo putant se sapientes, qui
                  profecto stulti facti sunt nolentes discipuli humilis Christi esse, sed superbi
                  diaboli aut mendacis Vergilii vel infidelis Aristoteles. <note type="editorial"
                     >[Editio: Arestotelis.]</note> Item non audientes neque videntes suarum
                  conscientiarum defectus et spirituales aegritudines, ideo non putant Christum
                  Dominum Deum sibi fore necessarium. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Mat. IX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus</quote>
                     <ref cRef="Mt 9,12" decls="#biblicalCitations">(Mt 9,12)</ref></cit>, qui videlicet suos defectus pensando dolent.</p>
               <p>Secundum speculum est Sacra Scriptura. Multi enim, qui suos defectus in speculo
                  conscientiae non videbant, in isto speculo prospexerunt, sicut Maria Magdalena.
                  Unde <cit>
                     <bibl><author>Gergorius</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Moralibus</title></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Sacra Scriptura mentis oculis nostrae quasi quoddam speculum opponitur,
                        ut in eo interna nostra facies videbatur. Ibi enim foeda, ibi pulchra nostra
                        cognoscimus.</quote>
                  </cit> O quantum bonum est frequentare verbum Dei! Nam Salvator dicit rationem,
                  cur peccatores aurem verbo divino non inclinant, propterea ait: <quote>Vos non
                     auditis, quia non estis de ovibus meis.</quote> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Ioh. VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui ex Domino est, verba Dei audit.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 8,47" decls="#biblicalCitations">(Ioh 8,47)</ref>
                  </cit> In Dei enim verbo videt homo suorum peccatorum turpitudinem, inferni paene
                  acerbitatem et caelestis gloriae iocunditatem. <cit type="bible">
                     <bibl>Iac. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Estote factores verbi et non auditores tantum fallentes
                        vosmetipsos.</quote>
                     <ref cRef="Iac 1,22" decls="#biblicalCitations">(Iac 1,22)</ref>
                  </cit> Ille enim fallit seipsum, qui in Dei verbo videt turpitudinem suam et non
                  emendat. Nam Salvator non simpliciter dixit beatos, qui audiunt verbum Dei, sed
                  addidit: <cit type="bible">
                     <span>qui custodiunt.</span>
                     <bibl>Luc. XI.</bibl>
                     <ref cRef="Cf Lc 11,28" decls="#biblicalCitations">(Cf Lc 11,28)</ref>
                  </cit> Sic fecit beata Maragreta, quae neque blanditiis nec terroribus inclinari
                  potuit a sensu verborum Dei, ideo beata extitit, quae audivit, vidit et aurem his
                  inclinavit. Unde domum patris sui gentilis oblita fuit perfectissime.</p>
               <p><emph style="main">Secundo</emph> beata Margareta commendatur a domus distinctione, quia
                  dicitur de ea: <quote>Obliviscere populum tuum et domum patris tui,</quote> quae
                  erat locuples, sed tamen infidelis et Christi inimica. Est enim notandum nobis,
                  quod multiplex domus invenitur in Sacra Scriptura, scilicet <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 08.]</note><cb/>:</p>

            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Prima domus familiae sive materialis</item>
                     <item>Secunda domus carnis sive corporalis</item>
                     <item>Tertia domus conscientiae sive spiritualis</item>
                     <item>Quarta domus curiae caelestis sive aeternalis.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Prima namque domus est familiae sive materialis, quae est obliviscenda. Ideo dicit
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Obliviscere populum tuum et domum patris tui,</quote>
                  </cit> inquam tum videlicet a divino servitio retrahendo impediret. Unde dicit
                  Salvator, <cit type="bible">
                     <bibl>Lu XIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui venit ad me et non odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et
                        fratres et sorores, adhuc autem et animam suam non potest meus esse
                        discipulus.</quote>
                     <ref cRef="Lc 14,26" decls="#biblicalCitations">(Lc 14,26)</ref>
                  </cit> Haec autem obliviscenda est, quia paucis diebus homo in ea est moraturus,
                  iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Sap. II.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Exiguum est et cum taedio et tempus vitae nostrae.</quote>
                     <ref cRef="Sap 2,1" decls="#biblicalCitations">(Sap 2,1)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Iob. XIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Homo natus de muliere brevi vivens tempore, repletur multis
                        miseriis.</quote>
                     <ref cRef="Iob 14,1" decls="#biblicalCitations">(Iob 14,1)</ref>
                  </cit> Haec igitur beata Margareta hanc patris sui domum cum omni opulentia et
                  deliciis oblita fuit sciens, quod quicumque domum vel parentes ad peccatum
                  inclinantes exosas hic non habuerit, introibunt in progenies patrum suorum. Et in
                  aeternum non videbunt lumen, ubi patres vulpium erunt sepulti in inferno
                  aeternaliter ibidem habitaturi, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sepulchra eorum domus illorum in aeternum.</quote>
                     <ref cRef="Ps 48,12" decls="#biblicalCitations">(Ps 48,12)</ref>
                  </cit> Ibi enim iam habitabat ille dives epulo in aeternum, qui sepultus est in
                  inferno, quia domum suam divitiis et vitiis plenam obliviscendo non odiebat, quin
                  potius induebatur purpura et bysso epulabatur, gaudebat, ducebat in bonis dies
                  suos <cit type="bible">
                     <quote>et in puncto ad inferna descendit.</quote>
                     <bibl>Iob XXI.</bibl>
                     <ref cRef="Iob 21,13" decls="#biblicalCitations">(Iob 21,13)</ref>
                  </cit> Qui homo fuit, sicut quilibet et nostrum, quod illi contigit et nobis
                  eveniet, si tali via ipsum sequimur, quia iustitia Dei immutabilis perseverat. O
                  quam beatus ille! O quam sapiens, qui considerat illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ecces. II.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Magnificavi opera mea, aedificavi domum, plantavi vineam, feci ortos et
                        pomeria.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 2,4" decls="#biblicalCitations">(Ecl 2,4)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>infra<span>:</span></bibl>
                     <quote>Vidi <span>– inquit -</span>, quod in omnibus vanitas et afflictio et
                        nihil permanere sub sole etc.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 2,11" decls="#biblicalCitations">(Ecl 2,11)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Secunda quoque domus est carnis sive corporalis, quae est contemnenda, quia dicit
                  Apostolus <cit type="bible">
                     <bibl>Ro. VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si secundum carnem vixeritis, moremini.</quote>
                     <ref cRef="Rm 8,13" decls="#biblicalCitations">(Rm 8,13)</ref>
                  </cit> Ille enim in domo carnis <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 09.]</note><cb/> vivit secundum carnem, qui dum et
                  quantum vult, loquitur, quando et quantum appetit, comedit et bibit, quantum vult,
                  dormit et quiescit, et sic mors intrat per fenestram ad talem domum carnis. Unde
                  excitat Salvator dicens <cit type="bible">
                     <bibl>Lucae XII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si sciret patrefamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non
                        sineret perfodi domum suam.</quote>
                     <ref cRef="Lc 12,39" decls="#biblicalCitations">(Lc 12,39)</ref>
                  </cit> Beati sunt servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes,
                  quoniam superbia omnia bona sua constituet eos. De negligentibus et delitiosis in
                  domo carnis dicit idem Salvator: <cit type="bible">
                     <quote>Servum autem inutilem eiicite in tenebras exteriores.</quote>
                     <ref cRef="Mt 25,30" decls="#biblicalCitations">(Mt 25,30)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Tertia domus est conscientiae sive spiritualis, quae est mundanda, et sic in ea
                  quiescendum, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Sap VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Intrans in domum meam conquiescam</quote>
                     <ref cRef="Sap 8,16" decls="#biblicalCitations">(Sap 8,16)</ref></cit>, scilicet proficiendo vel defectus considerando. Et si aliquem defectum
                  quis invenerit, faciat sicut <note type="exemplum" id="E06">
                     <cit type="bible">
                        <span>mulier, quae amiserat unam dragmam ex decem,</span>
                        <bibl>Lu. XV.</bibl><span>, quae accendit lucernam et evertit domum, et quaesivit diligenter,
                           donec invenit, qua inventa gavisa est.</span>
                        <ref cRef="Cf Lc 15,8 sqq" decls="#biblicalCitations">(Cf Lc 15,8 sqq)</ref>
                     </cit>
                  </note> Sic anima debet evertere, id est discutere domum conscientiae, ut inveniat
                  dragmas decem, id est observantiam Decem Praeceptorum, sine quibus ad aeternam
                  vitam pervenire nemo potest. Ut dicit Salvator <cit type="bible">
                     <bibl>Matth. XIX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si vis ad vitam ingredi, serva mandata!</quote>
                     <ref cRef="Mt 19,17" decls="#biblicalCitations">(Mt 19,17)</ref>
                  </cit> Tunc enim unam de decem amittit, cum unum ex eis transgreditur, reinvenit,
                  cum per poenitentiam satisfacit confitendo. Et ut melius inveniat, debet accipere
                  lucernam accensam et non extinctam, id est quaerere confessorem scientiae, quia
                  dicit beatus <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui vult confiteri, ut inveniat gratiam, sacerdotem quaerat scientem
                        solvere et ligare, ne si circa se negligens fuerit, negligatur ab eo, qui
                        salubriter monet, ut vitet caecum, ne ambo in foveam cadant.</quote>
                     <bibl><title>De poenitentia dist. VI. c. I.</title></bibl>
                  </cit> Debes igitur, o homo hanc conscientiae domum purgare et custodire, quia est
                  multum pretiosa. Nam domus materialis ex tribus dicitur commendabilis et famosa,
                  sic domus spiritualis, scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo ex nobilis inhabitatione</item>
                     <item>Secundo ex cara emptione</item>
                     <item>Tertio ex decenti adornatione. <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 10.]</note><cb/></item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo enim dixi, quod domus materialis est famosa a nobilis inhabitatione Ut
                  scilicet quando rex vel baro inhabitat aliquam domum, ex talis personae
                  inhabitatione erit famosa. Sic domus conscientiae est pretiosa et famosa, quam rex
                  regum et Dominus dominorum sic creavit, ut esset eius habitaculum in praesenti per
                  gratiam et in futuro per gloriam. Unde <cit type="bible">
                     <bibl>I. Cor. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Templum Dei sanctum est, quod estis vos.</quote>
                     <ref cRef="I Cor 3,17" decls="#biblicalCitations">(I Cor 3,17)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Ioh. XIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si quis diligit me, sermonem meum servabit et Pater meus diliget eum et
                        ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 14,23" decls="#biblicalCitations">(Ioh 14,23)</ref>
                  </cit> Magna quippe est gloria huius domus, in qua ille rex angelorum habitat
                  deliciose. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Prover. VIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Delitiae meae esse cum filiis hominum.</quote>
                     <ref cRef="Prv 8,31" decls="#biblicalCitations">(Prv 8,31)</ref>
                  </cit> Sed heu, quidam stultissimi et aeterna morte digni ante talem et tantum
                  regem gloriae claudunt ostium conscientiae, ne intret et ibi quiescat, et aperuit
                  diabolo per consensum in peccatum. Alii vero dum rex gloriae quiesceret in sua
                  domo incendunt super ipsum, et sic cum igne irae, avaritiae et fumo superbiae
                  expellunt eum. De quibus dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Incenderunt igni sanctuarium tuum.</quote>

                     <ref cRef="Ps 73,7" decls="#biblicalCitations">(Ps 73,7)</ref>
                  </cit> Alii insuper polluunt foetidissimo peccato luxuriae, de quibus conquiritur
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Polluerunt tabernaculum nominis tui.</quote>
                     <ref cRef="Ps 73,7" decls="#biblicalCitations">(Ps 73,7)</ref>
                  </cit></p>
               <p> Secundo domus materialis est commendabilis ex cara emptione, ut si domus emitur
                  mille ducatis. Sic domus conscientiae est pretiosa, quia magno immo inaestimabili
                  pretio est redempta. Unde <cit type="bible">
                     <bibl>Apostolus<span>:</span></bibl>
                     <quote>Empti estis pretio</quote>
                     <ref cRef="I Cor 7,23" decls="#biblicalCitations">(I Cor 7,23)</ref>
                  </cit> magno, quod pretium declarat beatus Petrus <cit type="bible">
                     <bibl>I. Canonica I. c.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non corruptibilibus <span>– inquit –</span> auro vel argento redempti
                        estis, sed pretioso sanguine agni incontaminati Iesu Christi.</quote>
                     <ref cRef="I Pt 1,18-19" decls="#biblicalCitations">(I Pt 1,18-19)</ref>
                  </cit> Considera igitur, o homo pretiositatem tuae domus, scilicet conscientiae,
                  et noli pro modica temporali delectationem vendere, quam tam caram et pretiosam
                  iudicavit Altissimus Deus Pater, ut pro ea redimenda non misit angelum, non
                  archangelum, non cherubin etc., nec patriarchas vel prophetas, sed filium
                  unigenitum. <cit type="bible">
                     <bibl>Ioh. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sic Deus dilexit mundum, id est animam, ut filium suum unigenitum daret,
                        ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 3,16" decls="#biblicalCitations">(Ioh 3,16)</ref>
                  </cit> Ipse autem <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 11.]</note><cb/> Filius Dei Patris XXXIII annis cum mago labore
                  et angustia eam quaerendo invenit. Et pro ipsa redimenda sanguinem fudit
                  pretiosum, cuius una gutta pretiosior est terra, aere, caelo, sole, luna et
                  stellis. Et ideo dicit <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author></bibl>
                     <span>contra quinque haereses in persona Christi:</span>
                     <quote>Cum esses inimicus Patri meo, reconciliavi te per me et Patri meo
                        reddidi te. Laboravi, sudavi et caput meum spinis subieci, sanguinem meum
                        fudi, animam meam morti exposuit, lancea latus meum aperui, ut coniugeremte
                        mihi, et tu divideris a me.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p> Tertio aliqua domus commendatur ex decenti ordinatione, ut si caris tapeciis et
                  cartinis et aliis clenodiis et iocalibus adornetur domus. Sic domus conscientiae
                  est pretiosa, quia est adornata virtutibus et gratia, quae sunt tam cara, quod
                  thesauro totius mundi emi non possit. Immo totus mundus etiam angeli Dei talem
                  vestem texere vel parare nesciunt, sed sola Sancta Trinitas, unde <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Gratiam et gloriam dabit Dominus.</quote>
                     <ref cRef="Ps 83,12" decls="#biblicalCitations">(Ps 83,12)</ref>
                  </cit> Hinc est, quod beata Margareta potius voluit mori, quam hanc domum
                  foedare.</p>
               <p> Quarta domus est curiae caelestis sive aeternalis, quae est appetenda. Hinc enim
                  ut <cit type="bible">
                     <bibl>Apostolus</bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Non habemus manentem civitatem, sed futuram quaerimus.</quote>

                     <ref cRef="Hbr 13,14" decls="#biblicalCitations">(Hbr 13,14)</ref>
                  </cit> Ideo dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae
                        tuae.</quote>
                     <ref cRef="Ps 25,8" decls="#biblicalCitations">(Ps 25,8)</ref>
                  </cit> Cuius ratione subdit idem, quia inquit: <cit type="bible">
                     <quote>Melior est dies una in atriis tuis etc.</quote>
                     <bibl>Idem<span>:</span></bibl>
                     <quote>Inebriabuntur ab ubertate domus tuae,</quote>
                  </cit> scilicet habitantes in ea. Hinc et <cit type="bible">
                     <bibl>II. Cor. V.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Si terrestris domus nostra dissolvitur, habemus domum non manufactam
                        aeternam in caelis</quote>
                     <ref cRef="Cf II Cor 5,1" decls="#biblicalCitations">(Cf II Cor 5,1)</ref></cit>, in qua quidem sunt omnes in maxima dignitate. Iuxta illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Apoc. V.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Fecisti nos Deo nostro regnum et reges et sacerdotes regnabimus</quote>
                     <ref cRef="Apc 5,10" decls="#biblicalCitations">(Apc 5,10)</ref></cit>, scilicet ibi tota dulcedo, tota suavitas, pax et concordia, satietas et
                  vita ibi abundantia omnis boni, ibi videbitur excelsus Deus facie ad faciem. Unde <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author>
                        <span>in homilia</span><span>:</span></bibl>
                     <quote>Si <span>– inquit –</span> consideremus, quae et quanta sint, quae nobis
                        promittuntur in caelis, vilescunt animo omnia, quae habentur in
                        terris.</quote>
                     <span>Et infra:</span>
                     <quote>Quae autem lingua dicere vel quis intellectus <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 12.]</note><cb/> capere
                        sufficit illa supernae felicitatis, quanta sint gaudia angelorum choris
                        interesse cum beatissimis spiritibus, gloriae conditoris assistere,
                        praesentem Dei vultum cernere, incircumspectum lumen videre, nullo metu
                        morti affici, incorruptionis perpetuo munere laetari.</quote>
                  </cit> Et <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author>
                        <span>in fine</span>
                        <title>De civitate Dei</title></bibl>
                     <span>in persona Dei dicit:</span>
                     <quote>Ego ero his, scilicet in domo Dei exsistentibus, quicquid ab hominibus
                        iuste desiderari potest. Ego ero his honor et gloria, salus et vita, victus
                        et copia, pax et omne bonum.</quote>
                  </cit> O filii Adam, laborate, ut hanc domum aeternaliter habitetis, modicus enim
                  est labor, sed magnum praemium. Ideo dicit <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Si labor te terret, considera praemium.</quote>
                  </cit> <cit><quote>Ad magna praemia <span>– ut dicit</span> <bibl><author>Gregorius</author></bibl> <span>–</span> perveniri non potest, nisi per
                  magnos labores.</quote></cit> Non dicit graves, quia non est grave Deum diligere et proximum et
                  mundum contemnere ac vitia cavere.</p>
               <p><emph style="main">Tertio</emph> beata Margareta commendatur a sui cruciatus acceptatione. Placuit enim sua passione Dei Filio, ut patet in legenda etc. <note type="coloumnbreak">[os 056. c. 13.]</note><cb/></p>
            </div>

         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
