<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet href="../css/sermon_styles.css" type="text/css"?>
<?oxygen RNGSchema="../schemas/teilite.rng" type="xml"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="OS054">
   <teiHeader xml:lang="en">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati - Sermo LIV. - digital edition </title>
            <author xml:id="OS">Osvaldus de Lasko</author>
            <editor>Sermones Compilati (ELTE) and Late Medieval Research Group (KRE)</editor>
            <respStmt>
               <name xml:id="RB">Romhanyi, Beatrix F.</name>
               <resp>project leader</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="RF">Rajhona, Flora</name>
               <resp>transcription</resp>
               <resp>annotations</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="LE">Laczko, Eszter</name>
               <resp>proofreading</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="SN">Sapi, Nora</name>
               <resp>TEI XML encoding</resp>
            </respStmt>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <p>Károli Gáspár University, Late Medieval Research Group</p>
            <p>The homepage <ref target="http://sermones.elte.hu">http://sermones.elte.hu</ref> 
               is the common publishing surface of medieval
               and early modern Hungarian sermon editions. Being part of this collection/heritage,
               our present project is also published there.</p>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <p><bibl>
               <author>Osvaldus de Lasko</author>
               <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati</title>
               <pubPlace>Hagenau</pubPlace> 
               <date when="1499">1499</date>
               (CIH 2485, HC *9055) Bibl. nat. Inc. 1030.</bibl></p>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
   </teiHeader>

   <text xml:lang="la"> 
      <body>
         <div>
            <p><title type="full"><title type="main">De eodem festo </title>
                  <title n="054">Sermo LIV.</title></title></p>
            <div type="thema">
               <cit type="bible">
                  <quote>Magnificate Dominum mecum et exsultamus nomen eius in idipsum, </quote>
                  <span>id est in unum.</span>
                  <bibl>Ps. XXXIII.</bibl>
                  <ref cRef="Ps 33,4" decls="#biblicalCitations">(Ps 33,4)</ref>
               </cit>
            </div>
            <div>
               <p>Ad laudabilem solemnitatem visitationis Gloriosae Virginis Mariae haec sacerrima
                  Psalmi verba rationabiliter dicuntur. <cit type="liturgical"><span>Sancta enim Ecclesia
                     hodie recolit illum diem in honorem praefatae Virginis</span></cit>, quo sanctam
                  cognatam suam Elisabeth <note type="editorial">[editio: Elyzabeth]</note>
                  visitavit cum Filio Dei in suo purissimo utero exsistente. Quem Iohannes in utero
                  matris exsistens cognovit et tripudiavit, mater quoque eius inflammata Spiritu
                  Sancto prophetavit. Virgo denique pia elevata mente Deum devote laudavit dicens:
                     <quote>Magnificat anima mea Dominum.</quote> Nosque per Psalmum ad Dei devotam
                  laudem invitat dicens: <quote>Magnificate Dominum meum etc.</quote> Ubi est nobis
                  considerandum, quod illi, qui laudant Deum sunt in triplici differentia, scilicet:
               </p>
            </div>

            <div type="divisio">
               <p/>
               <list>
                  <item>Primo quidam magnificant cum daemone</item>
                  <item>Secundo quidam laudant cum malo homine</item>
                  <item>Tertio quidam exultant cum Maria Virgine. <note type="coloumnbreak"><note type="coloumnbreak">[os 054.
                        c. 01.]</note><cb/></note></item>

               </list>
            </div>
            <div>
               <p>Primo namque quidam magnificant Deum cum daemone, et sunt illi, qui cum superbia
                  orant, praedicant aut cantant seu elemosynam faciunt vel alia opera de genere
                  bonorum exercent, in quibus quaedam Dei laus esse deberet, non propria. Quia in
                  omni opere virtuoso duo sunt, scilicet laus et utilitas. Laudem de bono opere sibi
                  reservavit dicens per <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. XLII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Gloriam meam alteri non dabo</quote>
                     <ref cRef="Is 42,8" decls="#biblicalCitations">(Is 42,8)</ref></cit>, sed utilitatem bonorum operum facienti dedit, si partem Dei, id est
                  gloriam sibi usurpaverit. Alioquin perdet utramque, de quibus dicit <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Ps. XLIX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras nomen meum et assumis
                        testamentum meum per os tuum?</quote>
                     <ref cRef="Cf Ps 49, 16" decls="#biblicalCitations">(Cf Ps 49, 16)</ref>
                  </cit> O, autem talis laudatio Deo displiceat, patet ex hoc, quia <note
                     type="exemplum" id="E01"> Christus a daemonibus se laudari non permisit, sicut dicitur
                        <cit type="bible">
                        <bibl>Mar III.</bibl><span>, quod spiritus immundi, cum illum videbant, procidebant ei et
                           clamabant dicentes:</span>
                        <quote>Tu es filius Dei et vehementer comminabatur eis, ne manifestarent
                           illum.</quote>
                        <ref cRef="Mc 3,12" decls="#biblicalCitations">(Mc 3,12)</ref>
                     </cit></note></p>
               <p> Secundo quidam laudant Deum cum homine malo, et sunt illi, qui in Dei laudem
                  propriam delectationem quaerunt. Sicut suaviter cantantes in Ecclesia. Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Meditationibus</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Egi quidem miser ad sacra mysteria meam semper fregi vocem, ut dulcius
                        cantarem. Magis enim delectabar in vocis modulatione, quam in cordis
                        compunctione.</quote>
                  </cit> Deus non quaerit vocis lenitatem, sed cordis compunctionem, dum enim
                  populus a cantore mulcetur, Deus irritatur. Et nec talia placent Deo, quia dicit
                  sanctus <cit>
                     <bibl><author>Bonaventura</author></bibl><span>, quod:</span>
                     <quote>Si suavitas vocis flecteret magis, Deus delectaretur in instrumentis
                        musicis, quae suaviter sonant.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p> Tertio igitur quidam exaltant Deum cum Maria Virgine, et sunt illi, qui recta
                  intentione Deum laudant corde et ore. Ac alios ad Dei laudem invitant dicentes
                  illud <cit type="bible">
                     <bibl>Apoc. XIX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Laudem dicite Deo nostro omnes servi eius, qui timetis eum pusilli et
                        magni.</quote>
                     <ref cRef="Apc 19,5" decls="#biblicalCitations">(Apc 19,5)</ref>
                  </cit> Ubi dicit <cit>
                     <bibl><title>glossa</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Laudem dicere est bene operari.</quote>
                  </cit> Laudem ergo dicite, quia estis ad hoc facti et ad id alios ad idem
                  provocandum. <cit type="bible">
                     <bibl>Deut. XXVI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quas creavit in laudem, et nomen, et gloriam suam.</quote>
                     <ref cRef="Dt 26,19" decls="#biblicalCitations">(Dt 26,19)</ref>
                  </cit> Et taliter solum laudant sancti et non peccatores. Quia <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 02.]</note><cb/>
                  dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non est speciosa laus in ore peccatoris.</quote>
                     <ref cRef="Sir 15,9" decls="#biblicalCitations">(Sir 15,9)</ref>
                  </cit> Ut igitur fructuose Deum laudemus, Virgo Beata invitat ad laudandum secum
                  non cum peccatoribus, cum dicit: <quote>Magnificate Dominum mecum et exaltemus
                     etc.</quote> In quibus quidem verbis sanctus Psalmus in persona Virginis
                  Gloriosae duo nobis insinuat, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><emph style="main"><list>
                        <item>Primo invitat ad Dei laudationem, ibi: <quote>Magnificate Dominum
                              mecum</quote></item>
                        <item>Secundo dat de hoc modificationem, ibi: <quote>et exaltemus nomen
                              eius.</quote></item>
                     </list></emph></p>
            </div>
            <div>
               <p><emph style="main">Primo <span>dixi, quod Psalmus</span> in praemissis thematis
                     verbis</emph> in persona Virginis Mariae invitat ad Dei laudationem perfectam,
                  cum dicit: Magnificate Dominum mecum, ac si dicat: Non omnis laudatio Dei est ei
                  accepta. Sed magnificate, scilicet corde et ore ipsum laudando, amando et ei
                  gratias agendo. Ex quibus intelligere possumus, quod homines tripliciter laudant
                  Deum, videlicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo quidam tantum ore</item>
                     <item>Secundo quidam tantum corde</item>
                     <item>Tertio quidam corde et ore.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo enim quidam laudant Deum suum tantum ore, utpote qui alta voce clamant
                  cantando, vel aliquid ad Dei honorem facere praetendendo. Qui tamen interius in
                  anima, non placent Deo. De quibus dicit Salvator <cit type="bible">
                     <bibl>Math. XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Hypocritae, bene prophetavit de vobis Esaias,</quote>
                     <span>scilicet</span>
                     <bibl>ca. XXIX.</bibl>
                     <span>dicens:</span>
                     <quote>Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me.</quote>
                     <ref cRef="Mt 15,7-8" decls="#biblicalCitations">(Mt 15,7-8)</ref>
                  </cit> Quod verbum secundum <cit>
                     <bibl><author>Remigium</author></bibl>
                     <span>sic exponitur:</span>
                     <quote>Hypocrita dicitur simulator, quia aliud opere simulat et aliud corde
                        gestat.</quote>
                  </cit> Sic populus Iudaicus hypocrita dicitur, quia sub honore Dei terrena lucra
                  sibi cumulare cupiebat. Et secundum <cit>
                     <bibl><author>Rabanum</author></bibl>
                     <span>sic exponitur:</span>
                     <quote>Iudaei Christum labiis honorabant, quando dicebant: Magister, scimus,
                        quia verax es, sed cor eorum longe ab eis fuit, quando miserunt
                        insidiatores, ut eum caperent in sermone.</quote>
                  </cit> De huiusmodi Deum laudantibus dicit etiam <cit>
                     <bibl><author>Hugo de Sancto Victore</author>
                        <title>libro II. De claustro animae</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Cum in ecclesia ad opus perventum fuerit humilitatis, honestas
                        diligentius observetur, ne ubi ante conspectum Dei venimus, ibidem
                        deteriores <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 03.]</note><cb/> simus. Sunt enim quidam vagi oculis attoniti,
                        habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant et
                        aliud cogitant,</quote>
                  </cit> id est choro sunt corpore, in foro mente. Et subdit <cit>
                     <bibl><author>ibidem</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Si sic cantas, ut ab aliis laudem quaeras, vocem tuam vendis, et facis
                        eam non tuam, sed aliorum.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Unde Beata Virgo Maria non cum cantu oris laudavit Deum, quia laudare Deum omnibus
                  convenit, cantare autem non decet omnes, sed maiores, qui sunt in Ecclesia. Ut
                  habetur <bibl><title>dist. XCVIII.</title></bibl> Cuius ratio est, quia melior est
                  modus provocandi homines ad devotionem per doctrinam et praedicationem, quam per
                  cantum. Et ideo diaconi et praelati, quibus competit per praedicationem animos
                  hominum ad devotionem provocare non debent cantibus insistere, ne per hoc a
                  maioribus retrahantur. Unde beatus <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author></bibl>
                     <span>ibidem dicit:</span>
                     <quote>Consuetudo est valde reprehensibilis, ut in diaconatus ordine constituti
                        modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium et
                        elemosynarum studium vacare congruebat.</quote>
                  </cit> Sed certe modernis temporibus reprehensibiliores sunt quidam, qui nec
                  cantant, nec praedicant, nec elemosynas dant, et utinam orarent devote et agerent
                  Deo grates. Nam cantum ecclesiasticum, ut dicit <note type="exemplum" id="E02">
                     <cit>
                        <bibl><author>Augustinus</author>
                           <title>IX. libro Confessionum</title><span>:</span></bibl>
                        <quote>Ambrosius in Ecclesia Mediolanensi primum instituit, ut tempore
                           persecutionis ab arianis hymni et psalmi secundum morem partium
                           orientalium in Ecclesia cantaretur, ne populus moeroris taedio
                           contabesceret.</quote>
                     </cit>
                  </note> Et ideo Virgo Gloriosa isto cantu ecclesiastico suum canticum non
                  decantavit, sed pia voce simpliciter deprompsit. Verumtamen dicitur cecinisse
                  secundum morem hominum loquendi, qui dicunt: sic canunt iura.</p>
               <p>Secundo denique quidam laudant Deum corde tantum interius et non ore. Et talis
                  laus Dei est principalis. Deus enim principaliter mente colitur et corde laudatur,
                  dum Deus magnus pius misericors in se contemplatur. Quanto enim sincerius et
                  intensius ac devotius contemplatur, tanto maior et incomprehensibilior in corde
                  contemplationis erit. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Accedet homo ad cor altum et exaltabitur Deus.</quote>
                     <ref cRef="Ps 63, 7-8" decls="#biblicalCitations">(Ps 63, 7-8)</ref>
                  </cit> Econtrario illorum cordibus, qui nihil de Deo ruminant, Deus nihil <note type="coloumnbreak">[os
                  0054. c. 04.]</note><cb/> videtur. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Dixit insipiens in corde suo: non est Deus.</quote>
                     <ref cRef="Ps 13,1" decls="#biblicalCitations">(Ps 13,1)</ref>
                  </cit> Dixit, id est cogitavit, ideo tales offendunt Deum. Infringunt eius
                  praecepta, quia non cogitant de Deo immenso, exquo oculis corporeis non
                  vident.</p>
               <p>O miser, o aeternis ignibus deputande! O aeterna praeda daemonum, nonne
                  intellegis, quod tuam ipsius non vides et credis animam habere? Nonne scis, quod
                  caelum et terra et omnia in eis contenta non a te sunt creata? Sed ab illo
                  Omnipotenti Deo, a quo et anima tua, corpus, capillus et omnia tua. O si
                  intelligeres, quomodo de illa ineffabili sapientia sua considerat omnes cogitatus
                  tuos, ponderat si boni sunt, quanti meriti erunt, si vero mali, quanti tormenti.
                  Insuper numerat omnes aspirationes et respirationes tuas ac gressus, iuxta illud
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Iob XXXI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Gressus meos ipse dinumerat.</quote>
                     <ref cRef="Iob 31,4" decls="#biblicalCitations">(Iob 31,4)</ref>
                  </cit> Lauda igitur Deum in corde tuo dicendo devotius illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Benedic anima mea Dominum et omnia interiora mea nomen sanctum
                        eius.</quote>
                     <ref cRef="Cf Ps 102,1" decls="#biblicalCitations">(Cf Ps 102,1)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Tertio insuper quidam laudant Deum corde et ore similiter, id est exterius et
                  interius dicendo illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus eius in ore meo.</quote>
                     <ref cRef="Ps 33,2" decls="#biblicalCitations">(Ps 33,2)</ref>
                  </cit> Ubi tangit cordis et oris laudem. Dicit enim quaedam <cit>
                     <bibl><title>glossa</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Clama ergo voce, si est homo, qui audiat hoc, sed quia audit Deus,
                        igitur benedic,</quote>
                  </cit> id est lauda anima mea Dominum. Debet igitur anima Dominum laudare cum
                  omnibus cogitationibus, cum omnibus affectionibus et cum omnibus viribus
                  regratiando ei de beneficiis collatis. Nam creavit sine nostris meritis non tamen
                  lapidem, non arborem, non denique vermem, sed sine nostra petitione hominem
                  rationalem suae imagini similem. </p>
               <p>Insuper nostram naturam induit, in qua sacra salutis instituit. Verbo et exemplo
                  docuit, ut ad ineffabilem gloriam traheret. Nunc quoque vitam et alimenta
                  ministrat, et si omnia creata pro modulo suo Deum laudant, sicut videmus aves
                  volando, pisces natando, vermes reptando, quanto magis homines obligantur de
                  tantis receptis beneficiis? Hinc <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Dignum <span>– inquit –</span> est semper Deo gratias agere, quia
                        numquam cessat <note type="coloumnbreak">[os 54. c. 05.]</note><cb/> benefacere.</quote>
                  </cit> Et ideo Mater Dei Maria de filii sui incarnati beneficio gratias agendo
                  corde et ore Deum laudando dicebat: <cit type="bible">
                     <quote>Magnificat anima mea Dominum, et exsultavit spiritus meus in Deo
                        salutari etc.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,46–47" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,46–47)</ref>
                  </cit> Unde talis laus cordis et oris valet ad quattuor, scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo ad excitandum affectum</item>
                     <item>Secundo ad retrahendum conatum</item>
                     <item>Tertio ad exsolvendum debitum</item>
                     <item>Quarto ad provocandum proximum.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo dixi, quod laus cordis et oris valet ad excitandum affectum laudantis. Nam
                  humanus affectus est tardus et a corpore ad terrena inclinat. Ideo necesse est cum
                  divinis laudibus ipsum erigere, ut affectu et intellectu ascendat in Deum. Unde
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sacrificium laudis honorificabit me.</quote>
                     <ref cRef="Ps 49,23" decls="#biblicalCitations">(Ps 49,23)</ref>
                  </cit> Ubi <cit>
                     <bibl><title>glossa</title></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Nemo offert Deo sacrificium laudis et malus est, quia nemo Deum laudat,
                        qui malus est.</quote>
                  </cit> Si enim laudat et bene vivit, bonus est. Non enim laudat, si bene dicit et
                  male vivit. Et subditur: Et illic, id est sacrificio laudis est iter, quia hoc
                  sacrificium est via ad Deum. Quo itinere ostendam illi salutare Dei, id est
                  Christum. Unde quantumcumque laudes Deum et magnifices, nihil ex tali laude tua
                  Deus magis habebit. Quia est incommutabilis, ideo sua gloria numquam potest augeri
                  vel minui, sed ab aeterno quam habuit semper eandem habet. Ideo laudans Deum non
                  Deo, sed sibi proficit in devotione et suavitate Dei. Iuxta illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea, et labiis exultationis
                        laudabit os meum.</quote>
                     <ref cRef="Ps 62,6" decls="#biblicalCitations">(Ps 62,6)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p> Secundo laus cordis et oris valet ad retrahendum conatum laudantis a malis. Nam
                  sicut dictum est: homo per divinam laudem elevatur in Deum et retrahitur ab his,
                  quae sunt contra Deum. Secundum quod dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. XLVIII. c.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Laude mea infrenabo te, ne intereas.</quote>
                     <ref cRef="Is 48,9" decls="#biblicalCitations">(Is 48,9)</ref>
                  </cit> Refrenat autem Deus laudante se, ne peccet mortaliter tripliciter,
                  videlicet beneficiis, flagellis et doctrinis.</p>
               <p> Tertio laus cordis et oris valet ad exsolvendum Deo <note type="coloumnbreak">[os 057. c. 06.]</note><cb/> debitum
                  obsequium. Nam homo constat ex anima et corpore a Deo datis, ideo tenetur Deo, ut
                  serviat secundum illud totum, quod a Deo habet. Ut videlicet non solum mente, sed
                  et ore laudet Deum, hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. LXIII. c.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Miserationum Domini recordabor, laudem Domini super omnibus, quae
                        reddidit nobis.</quote>
                     <ref cRef="Is 63,7" decls="#biblicalCitations">(Is 63,7)</ref>
                  </cit> Quasi diceret: Misericordias Domini mente revolvam et ore laudes recitabo,
                  et laudabo eum super omnibus bonis ab eo datis. Et super omnibus malis a Deo
                  indultis, quia fecit nobiscum secundum suam misericordiam magnam. Unde <note
                     type="exemplum" id="E03"> legitur, quod dum beatus Franciscus iret ad montem Alverne,
                     ubi sacra stigmata recepit a Christo, et tam infirmitate corporis, quam labore
                     itineris fatigatus sederet cum fratribus subtus quandam arborem, super quam
                     avis philomela <note type="editorial">[editio: philomena]</note> sedens cantabat. Cui beatus ait: “Soror
                     philomela, ego et tu obligamur Deum laudare propter beneficia ab eo recepta.
                     Ideo laudemus Deum alternatim, videamus, quis nostrum alterum superabit.”
                     Incepit beatus Franciscus devote cantando Deum laudare et cessavit, protinus
                     incepit et philomela. Et cum sic alternatis vicibus diu cantassent, superavit
                     philomela beatum Franciscum, qui flens elevatis oculis in caelum dicebat: O
                     domine Deus, ecce ista avicula in tua laude me superavit, cui tanta beneficia
                     non praestitisti, sicut mihi, nec aeternam beatitudinem promisisti ei.
                  </note></p>
               <p> Quarto laus, cordis et oris valet ad provocandum proximum ad Dei laudem. Nam laus
                  oris proximum audientem provocat ad laudandum Deum. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>In Domino laudabitur anima mea, audiant mansueti et laetentur.</quote>
                     <ref cRef="Ps 33,3" decls="#biblicalCitations">(Ps 33,3)</ref>
                  </cit> Igitur propter excitandam populi devotionem institutus est Ecclesiasticus
                  cantus, in quo omnis creatura invitatur ad laudandum Deum incipiendo a caelestibus
                  dicendo: <cit type="bible">
                     <quote>Laudate Dominum de caelis, laudate eum in excelsis!</quote>
                     <ref cRef="Ps 148,1" decls="#biblicalCitations">(Ps 148,1)</ref>
                  </cit> Ad id etiam <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.</bibl>
                     <span>in persona <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 07.]</note><cb/> Virginis Mariae invitat dicens:</span>
                     <quote>Magnificate Dominum mecum corde et ore ipsum laudando.</quote>
                  </cit> O quam beata anima! O quam felix lingua, quae cum Dei Genetrice Deum
                  laudat, quia talis ad aeternam Dei laudem properat. Vae autem homini, qui
                  Creatorem suum laudare negligit, ad quam creatus est. Iuxta illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Esa. XLIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Populum istum formavi, laudem meam narrabit.</quote>
                     <ref cRef="Is 43,21" decls="#biblicalCitations">(Is 43,21)</ref>
                  </cit> Hinc <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author>
                        <title>De civitate Dei</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Quiquam beneficia Dei non videt, caecus est, nec laudat, ingratus
                        est.</quote>
                  </cit> Quisquis in laudando reluctatur, insanus est, immo insanissimus, quia per
                  hanc Dei laudem potest pervenire ad vitam beatam. Secundum quod dicit <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ipse Deus, qui est omnia in omnibus erit finis desideriorum
                        nostrorum.</quote>
                  </cit> Qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione
                  laudabitur, hoc munus, hic affectus, hic actus procul dubio erit omnibus, sicut
                  vita aeterna communis est omnibus. Igitur immola Deo sacrificium laudis et redde
                  altissimo vota tua!</p>
               <p>
                  <emph style="main">Secundo <span>pars ex persona Virginis Mariae</span> in
                     praemissis thematis verbis</emph> dat de Dei laude modificationem, cum dicit:
                     <quote>et exaltemus nomen eius in idipsum,</quote> id est in unum, quia Deus
                  solus laudandus est absolute. Cuius ratio est, quia solus Deus est bonus
                  essentialiter, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Mar. X.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi solus Deus.</quote>
                     <ref cRef="Mc 10,18" decls="#biblicalCitations">(Mc 10,18)</ref>
                  </cit> Et dicit <cit>
                     <bibl><author>Philosophus</author>
                        <title>I. Rhetoricae c. XII.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Laudabile est bonum.</quote>
                  </cit> In cuius quidem laude modus a Beata Virgine in suo sancto cantico expressus
                  est servandus, qui fuit quadruplex, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo fuit fideliter et cum contemplatione</item>
                     <item>Secundo fuit hilariter et cum recognitione</item>
                     <item>Tertio fuit suaviter et cum gratiarumactione</item>
                     <item>Quarto fuit perenniter et cum assensione.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primus igitur modus laudandi Deum fuit fideliter et cum contemplatione. Ut enim
                     <note type="exemplum" id="E04"> audivit ab angelo Gabriele, quod cognata sua Elisabeth
                     iam concepisset, abiit ad eam congratulans ei de Dei dono, et ut domum
                     ingreditur, mox illam salutat. Quam salutationem audiens Iohannes <note type="coloumnbreak">[os 054. c.
                     08.]</note><cb/> in utero sanctificatus et Spiritu Sancto repletus exsultavit, et mater
                     eius Elisabeth Spiritu Sancto repleta Matrem Dei fore Mariam cognovit et
                     protinus exclamavit dicens: <cit type="bible">
                        <quote>Benedicta tu in mulieribus et benedictus fructus ventris tui.</quote>
                        <ref cRef="Lc 1,28-29" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,28-29)</ref>
                     </cit>
                     <cit type="bible">
                        <quote>Et unde hoc mihi, ut veniat Mater Domini mei ad me, ecce enim ut
                           facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit infans in
                           gaudio in utero meo. Et beata, quae credidisti, quoniam perficientur ea,
                           quae dicta sunt tibi a Domino.</quote>
                        <ref cRef="Lc 1,43–45" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,43–45)</ref>
                     </cit> Ex cuius verbis pia Mater Spiritu Sancto inflammata elevata in Deum tota
                     mente coepit laudare Deum dicens: <quote>Magnificat anima mea Dominum,</quote>
                     quasi diceret: Ego ex anima mea et spiritu meo, id est toto corde, tota
                     voluntate laudo Deum de salutatione, quam Deus humano generi prophetavit.
                  </note>
               </p>
               <p>Nunc video de me assumi, quod credo pro me debere offerri. Iam video tempus
                  gratiae adesse et promissum patribus impleri, et attentius contemplans divinam
                  maiestatem in se incomprehensibilem. Ideo potuit omnibus angelis et hominibus
                  dicere: <quote>Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen eius in
                     idipsum,</quote> quasi diceret: Ego licet Mater Dei sim, tamen non sum
                  sufficiens tantam maiestatem in se plene laudare, sed adiuvate me. Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Magnitudinem Dei mecum praedicate, magnificate mecum, quia carnem iam de
                        me pro nobis assumpsit.</quote>
                  </cit> Magnificate mecum, quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum daret
                  unigenitum. Magnificate Dominum mecum, quia quem caeli capere non poterant in meo
                  virgineo utero, conclusi. Magnificate mecum, quia quem desiderant angeli, quem
                  exspectant patres sancti, in me et ex me est incarnatus. Igitur quicumque Deum
                  desiderat fideliter laudare, contempletur divinam maiestatem, ubique regnantem
                  omnia potentem, omnia gubernantem, omnia conservantem et talem ac tantum ad nos ex
                  misericordia descendentem.</p>
               <p>Secundo Beata Virgo in laude Dei modum habuit, quia laudavit ipsum hilariter et
                  cum recognitione <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 09.]</note><cb/> sui. Dicit enim <cit type="bible">
                     <bibl>Apostolus<span>:</span></bibl>
                     <quote>Hilarem datorem diligit Deus.</quote>
                     <ref cRef="II Cor 9,7" decls="#biblicalCitations">(II Cor 9,7)</ref>
                  </cit> Et ideo dixit Virgo Gloriosa in suo cantico: <quote>Et exsultavit spiritus
                     meus in Deo Salutari meo.</quote> Unde dicit sanctus <cit>
                     <bibl><author>Thomas</author>
                        <title>II. II. q. XXVIII. ar. I.</title></bibl><span>, quod</span>
                     <quote>illud gaudium, quod de Deo habetur est effectus felicitatis, spei et
                        caritatis.</quote>
                  </cit> Cuius ratio est ista, quia aliquis tribus modis gaudet de Deo. </p>
               <p>Primo in se considerato, et istud gaudium efficit felicitas, ubi angeli et beatae
                  animae vident ipsum facie ad faciem, non in aenigmate, et in speculo, sicut nos
                  viatores. Et tale gaudium est ineffabile, quia angeli per Christum Dominum nostrum
                  laudant maiestatem Dei, tremunt potestates, Cherubin quoque et Seraphin non
                  cessant clamare una voce dicentes: <quote>Sanctus, sanctus, sanctus Dominus
                     Sabaoth.</quote> Et isto modo laudabat Deum, exquo fuit viatrix.</p>
               <p>Secundo modo aliquis gaudet de Deo exspectando in futurum illam ineffabilem
                  conditoris visionem, et istud gaudium causat spes, quae est certa exspectatio
                  futurae beatitudinis. Sic Beata Virgo super omnes mundi homines gaudebat de Deo
                  certa de aeterna beatitudine. </p>
               <p>Tertio modo aliquis gaudet de Deo praesentialiter contemplando, seu per gratiam
                  praesentem fore intelligendo. Et istud gaudium causat caritas, per quam Deus in
                  nobis habitat, et nos in Deo. Ut dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>I. Ioh. IV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui manet in charitate, in Deo manet.</quote>
                     <ref cRef="I Io 4,16" decls="#biblicalCitations">(I Io 4,16)</ref>
                  </cit> Et quia Beata Virgo sentiebat Deum fore praesentem non solum per gratiam,
                  sed etiam per carnis superbiam. Ideo hilariter gaudebat de eo et dicebat:
                     <quote>Et exsultavit spiritus meus in Deo Salutari meo,</quote> quasi diceret:
                  Exsulto non in temporali prosperitate, nec in mundiali vanitate, sed in Deo
                  Salutari meo. Hinc <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Exsultavit, id est extra omnem creaturam et extra seipsam prae
                        immensitate gaudii salutavit.</quote>
                  </cit> Attamen humanam conditionem in se veraciter cognoscens subiunxit dicens:
                     <cit type="bible">
                     <quote>Quia respexit humilitatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me
                        dicent omnes generationes.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,48" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,48)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Datur humilis per superba. Nam sicut per superbiam Evae habuimus
                        damnationis sententiam, sic per humilitatem Mariae Salvatoris
                        gratiam.</quote>
                  </cit> Ideo dicit <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Audeo dicere, quod nec <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 10.]</note><cb/> placuisset virginitas Mariae
                        Domino sine eius humilitate.</quote>
                     <span>Propterea exclamans dicit:</span>
                     <quote>O beata humilitas Mariae, quae Deum hominibus peperit, vitam mortalibus
                        dedit, caelos innovavit, animas liberavit, propter quod Maria licet omnibus
                        gratiis et virtutibus plena fuerit, tamen de humilitate specialiter se
                        recognoscit.</quote>
                  </cit>
                  <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Magna virtus humilitas, cui facile se inclinat divina maiestas.</quote>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. ultimo<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ad quem respiciam nisi ad humilem quietum et trementem sermones meos.
                           <span>Quod Virgo recognoscens ait:</span> Respexit humilitatem ancillae
                        suae. <span>Et prophetans subdidit:</span> Ecce enim ex hoc beata me dicent
                        omnes generationes.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,48" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,48)</ref>
                  </cit> Et merito, quia dicit <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Nihil nos Dominus habere voluit, quod per manus Mariae non
                        transiit.</quote>
                  </cit></p>
               <p>Tertio Beata Virgo in suo cantico hunc habuit modum, quod laudavit Deum suaviter
                  et cum gratiarumactione dicens: <quote>Quia fecit mihi magna, qui potens est et
                     sanctum nomen eius.</quote> Magna quippe secum fecit omnipotens Deus, dum eam
                  ab originali et actuali peccato praeservavit, maius dum ex ea carnem assumpsit.
                  Unde <cit>
                     <bibl><author>Hugo</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Nihil umquam fuit maius, quam quod Deus homo factus est.</quote>
                  </cit> De hoc beatus <cit>
                     <bibl><author>Ambrosius</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Opus hoc excedit humanum sensum et intelligentiam, et quod non potest
                        capere ratio, sed fidelis professio.</quote>
                  </cit> Ideo exclamans <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>O magna dignitas Mariae facta illius mater, cuius Deus est pater, a
                        saeculo non est auditum, quod sublimitas et utilitas convenirent in
                        unum.</quote>
                  </cit> Nihil Deo sublimius et limo utilius, et tamen Deus descendit in limum, quod
                  miratur Esa. c. ultimo dicens: <cit type="bible">
                     <quote>Quis umquam audivit talia vel vidit huic simile!</quote>
                     <ref cRef="Cf Is 66,8" decls="#biblicalCitations">(Cf Is 66,8)</ref>
                  </cit> Quasi diceret: nullus. Quod filius sit Deus et mater virgo. Quae quidem
                  divina beneficia ipsa verbo suaviter considerans et intelligens regratiabatur Deo.
                  Exemplo igitur huius Virginis debemus Deo grati esse de acceptis beneficiis, quia
                  dicitur <bibl><title>XVI. q. I.</title><span>:</span></bibl> Revera homo de eo, quod possidet
                  primum Deo gratias agat, qui cuncta largitur. Et <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>epistola ad heremitam cancellarium</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Nihil gratius danti ab accipiente potest rependi, quam si gratum
                        habuerit, quod accepit.</quote>
                  </cit> De ingratis dicit quidem <bibl><author>Augustinus</author></bibl>: Quod
                  Deus dederat gratis, tulit <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 11.]</note><cb/> ingratis. Unde dicit seraphicus doctor <cit>
                     <bibl><author>Bonaventura</author>
                        <span>libro</span>
                        <title>de profectu religionis</title></bibl><span>, quod</span>
                     <quote>consideratio horum trium accendit in homine gratiarumactiones,</quote>
                  </cit> scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primum consideratio benivolentiae dantis</item>
                     <item>Secundum consideratio negligentiae recipientis</item>
                     <item>Tertium consideratio doni offerentis.</item>

                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primum dixi, quod in homine accendit gratiarumactionem est consideratio
                  benivolentiae dantis. Si enim consideremus, Deum cum quanta benivolentia ipse
                  summus omnium et immense dignitatis dat nobis largiter sua dona, a quo magnum
                  esset, etiam si dignaretur cogitare de nobis. Modo non solum cogitat, sed etiam
                  omnem pietatem et misericordiam erga nos ostendit. Ita ut admirantes dicamus illud
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quid est homo, quia magnificas eum</quote>
                     <ref cRef="Iob 7,17" decls="#biblicalCitations">(Iob 7,17)</ref></cit><span>,</span>
                  <cit type="bible">
                     <quote>aut filius hominis, quia reputas eum?</quote>
                     <ref cRef="Ps 143,3" decls="#biblicalCitations">(Ps 143,3)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p> Secundum quod in homine accendit gratiarumactionem est consideratio negligentiae
                  recipientis. Nos non meremur ipsius beneficia, qui sumus tam negligentes in eius
                  servitio, immo abutimur eius beneficiis. Quid enim nos sumus, nisi pulvis et
                  lutum, miseri inopes repleti multis miseriis, expositi omnibus periculis et sumus
                  paene nihil, et tamen cum tanta utilitate Deo benefactori rebelles sumus, ut pro
                  dilectione et beneficiis reddamus contumelias et contemptum. O quanta est Dei
                  nostri pietas erga nos tantis miseriis circumdatos!</p>
               <p> Tertium quod in homine accendit gratiarumactionem est consideratio doni
                  offerentis pretiosi. Quia dat nobis gratiam, quae efficimur filii Dei vivi.
                  Secundum quod dicit beatus Petrus: <cit>
                     <quote>Magis <span>– inquit –</span> et pretiosa dona donavit nobis, ut essemus
                        consortes divinae naturae.</quote>
                  </cit> Quid hoc dono pretiosius, qui eo utilius excogitari potest? Haec Gloriosa
                  Virgo attente regratiabatur. Cogitabat enim maiestatem Dei, qui benefecit cum
                  humano genere, cogitabat incarnationis filii Dei utilitatem, ac propriae personae
                  humilitatem. Ideo dicebat: <cit type="bible">
                     <quote>Fecit mihi magna, qui potens est et sanctum nomen eius. Et misericordia
                        eius a progenie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam in <note type="coloumnbreak">[os 054. c.
                        12.]</note><cb/> brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. Deposuit potentes de
                        sede et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis et divites dimisit
                        inanes.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,49 sqq" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,49 sqq)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p> Quarto Beata Virgo in suo cantico servavit hunc modum, quod laudavit Deum
                  perenniter et cum assensione, revolvebat enim dicta prophetarum, ex quibus
                  intelligebat promissionem de incarnatione filii Dei et firmiter sacris credebat
                  scripturis. De quarum impletione ad aeternam laudem Dei se obligabat dicens illud
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Benedicam Dominum in omni tempore semper laus eius in ore meo.</quote>
                     <ref cRef="Ps 33,2" decls="#biblicalCitations">(Ps 33,2)</ref>
                  </cit> Et ideo in cantico ait: <cit type="bible">
                     <quote>Suscepit Israel puerum suum recordatus misericordiae suae.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,54" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,54)</ref>
                  </cit> Sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini eius in secula. Et
                  propter praemissa laus Virginis fuit Deo accepta et hominibus sic grata, ut <cit
                     type="liturgical">
                     <span>quamdiu durat mundus, omni die ipsius laudis memoriam ecclesia facit in
                        Vesperis decantando honorifice. Quia ipsa invitat ad hoc dicens:</span>
                     <quote>Magnificate Dominum mecum.</quote>
                  </cit></p>
               <note type="exemplum" id="E05"><p>Valde revera est ipsi Virgini talis laus vel aliud opus
                     virtuosum acceptum. Ut patet in illo exemplo latronis. Legitur enim <bibl><title>Dialogo
                     Caesarii</title></bibl>, quod in vicinia civitatis Tridentiae est silva, in qua latro
                     nominatissimus versabatur, a quo multi depraedabantur. Et qui se defendere
                     voluerit non potentes occidebantur. Hic cum monachum ordinis praedicatorum
                     obviam haberet, sperans portare pecuniam ait: “Nisi voluntarie sequaris me,
                     occidam te.” Quem cum sequeretur et quaereret in via, quis esset vel quid
                     operis haberet, respondit: “Ego sum latro ille famosus.” - nomen suum exponens.
                     Cui cum frater diceret: “Iam incepistis canescere et non timetis periculum
                     animae vestrae?” Respondit: “Non plus, quam pecus”. Et tacuit. Frater veniens
                     in speluncam illius ait intra se: “Possem istum convertere magnum praestare
                     Domino.” </p>
                  <p>Obsequium dixit ad latronem: “Si licet mihi aliquid interrogare vos, respondete
                     illo licet.” Frater subiunxit: “Qualis exstitit vita vestra a principio?”
                     Respondit ille: “Pessima, quia quando puer eram, cum omnibus sociis meis
                     contendebam. Factus <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 13.]</note><cb/> adolescens furto operam dedi. Deinde in
                     virum proficiens latrocinia exercui. In quibus adeo profeci, ut hodie caput et
                     magister sim omnium latronum provinciae.” Ad quem frater: “ Num quid timetis
                     poenas aeternas pro huiusmodi operibus praeparatas?” Dicente illo: “De anima
                     mea nulla est quaestio, quia perdita est.” Frater respondit: “Quid, si possem
                     vobis ostendere viam salutis, velletis mihi acquiescere vel non?” Ait latro:
                     “Etiam consentirem.” Et ille: “Ieiuniate unam diem in hebdomada in honorem
                     sanctae Dei genetricis Mariae, et nullum eodem die laedatis et sciatis pro
                     certo, quia gratiam apud eius filium obtinebitis.” Respondit latro: “ Hoc
                     revera faciam. Etiam voveo, quod nihil eadem die comedam, nullum depraedabo,
                     nullum laedam.” Et legit, quam diem sabbati nihil mali in eo operans, immo
                     plurimos de sociorum manibus depraedandos et occidendos ad honorem Virginis
                     eripuit. </p>
                  <p>Eodem die Tridentini per circuitum ab hostibus infestabantur, et exeuntes
                     satellites civitatis cum hostes die sabbati insequerentur, iam dictum latronem
                     inermem propter sabbatum cum ceteris ceperunt. Et cum esset fortissimus, se non
                     defendebat, quando capiebatur, nec se excusabat, nec loqui voluit interrogatus,
                     cum duceretur. Veniens in civitatem mox incognitus et patibulo adiudicatus est.
                     Nutu tamen Dei (ut creditur) super pulchritudinem corporis eius iudices moti in
                     hoc convenerunt, ut provincia abiurata viveret, quod cum ille diceret: “Non
                     faciam, melius est enim, ut hoc peccata mea luam, quam in futuro.” Respondent:
                     “Sine tamen, ut decolleris!” “Nec curo – inquit -, qualis sit poena, dummodo
                     occidar.” At illi: “Vis tibi vocetur sacerdos?” Respondit: “ Non est necesse,
                     omnes Christiani estis. Omnibus vobis peccata mea, quae in praesenti vita feci
                     confiteor.” Quod cum fecisset cum multa contricione se numquam aliquid boni
                     fecisse testatur, praeter illud ieiunium, quod a fratre didicerat. </p>
                  <p>Sicque extra civitatem ductus decollatus est, et in eodem loco sepultus. Nocte
                     eadem vigiles portarum circa eius tumulum lumina caelitus emissa viderunt.
                     Quinque enim <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 14.]</note><cb/> matronae corpus eius effodientes et caput corpori
                     adaptantes posuerunt in feretro mirae texturae purpura supposita. Ex quibus
                     quattuor singulas candelas ardentes in manibus habentes per quattuor partes
                     feretrum tollentes, quintaque clarissima omnium erat, cum candela sequente ad
                     portam civitatis usque venerunt corpus ibi deponentes. Custodes itaque ista
                     videntes timuerunt putantes esse phantasma, quibus una illarum dicebat: “Dicite
                     episcopo vestro, ut capellanum meum a vobis decollatum in tali loco ecclesiae
                     honorifice sepeliat!” Minas addens, si negligeret et nominavit se Mariam esse.
                     Mane vero cum hoc episcopo nuntiata essent, cum clero et populo exiens purpuram
                     deposuit. Caput praecisum corpori unitum videns expavit, texturamque purpuree
                     humanum artificium excedentem admirans relatis credidit, hominemque cum timore
                     et honore maximo non ut latronem, sed ut Christi martyrem in loco designato
                     sepelivit. Ab illo igitur tempore usque hodie vix aliquis adultus invenitur in
                     illa provincia, qui die sabbati eius exemplo in honorem Virginis Mariae non
                     ieiunet. </p></note>
               <p>Magnificemus igitur et nos Deum etc. <note type="coloumnbreak">[os 054. c. 15.]</note><cb/></p>
            </div>
           




         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
