Haec verba David propheta ex Spiritus Sancti instinctu protulit ad honorem Virginis Mariae. Intelligens Beatam Virginem in Novo Testamento novum canticum Domino decantandam in sua devotione, cum cecinit Magnificat. Unde circa hoc tria notare possumus, videlicet:

Primo canentium diversitatem Secundo cantici Virginis necessitatem Tertio verborum Virginis raritatem.

Primo siquidem notemus canentium in ecclesia sanctorum, id est Catholica diversitatem. Nam aliqui in ecclesia canunt triplici ratione, scilicet propter ostentationem faciendam, propter delectationem habendam, propter devotionem excitandam in se vel in audientibus.

Primo quidam cantant propter vocis et sui ostentationem, quos reprehendit Hugo de Sancto Victore : Cum – inquit – in ecclesia ad opus perventum fuerit, humilitatis honestas diligentius observetur, ne ubi ante conspectum Dei venimus, ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam mente vagi, oculis attoniti, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrando aliud cantant et aliud cogitant, in choro sunt corpore et in foro mente. Et subdit: Si sic cantas, ut ab aliis laudem quaeras, vocem tuam vendis et facis eam non tuam, sed aliorum. Hinc et Gregorius et habetur : Plerumque – ait – fit, ut dum blanda vox quaeritur, congrua vita negligatur. Et cantor, minister Deum moribus stimulat, cum populum vocibus delectat.

Secundo quidam cantant propter delectationem habendam, de quibus Bernardus: Frangis vocem, frange et voluntatem. Servans consonantiam vocum serva consonantiam morum. Et beatus Augustinus libro : Quotiens – ait – me plus delectat cantus, quam verba, fateor me peccare.

Tertio quidam [os 053. c. 01.] cantant propter devotionem in se vel in aliis excitandam. De quibus dicit Hieronymus: Deo non voce, sed corde cantandum est. Unde Augustinus dicit: Clamor ad Dominum est intentio cordis et flagrantia dilectionis, quia semper petitur, quod optatur. Tales profecto Domino cantant canticum novum. Nam in Novo Testamento Zacharias impletus Spiritu Sancto videns impleri divinum promissum ac sui loquelam restitui in signum promissi angelici repletus est, devotione cecinit canticum novum Domino dicens: Benedictus Dominus Deus Israel. (Lc 1,68) Similiter Simeon accipiens in manibus suis Iesum Christum, mundi pretium igne succensus devotionis cantavit Domino canticum novum dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine secundum verbum tuum in pace. (Lc 2,29) Praesertim Beata Virgo sentiens in virginali suo ventre Dei Filium repleta Spiritus Sancti suavitate cantavit Domino canticum novum hodie dicens: Magnificat anima mea Dominum.

Secundo quoque notare possumus cantici Virginis necessitate. Quia de tanto beneficio divino sibi et generi humano exhibitio tenebatur Deo ad gratiarumactionem. Iuxta illud Gregorius: Si crescunt dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo quisque debet esse ad serviendum Deo promptior, quanto se obligatiorem conspicit ex reddendam ratione.

Tertio notare possumus notare verborum Virginis raritatem. Nam ut ex tota evangelii serie colligitur cum quattuor personis locuta esse invenitur Beata Virgo, et semper cum magna utilitate. Primo cum angelo, et tunc concepit in utero Dei Filium. Secundo cum Elisabeth, et tunc infans in ipsius utero ad vocem Virginis exsultavit et Elisabeth prophetavit. Tertio in nuptiis cum ministris, et tunc dilectus filius suus aquam convertit in vinum. Quarto cum filio in templo, et tunc Dei Filius erat subditus ei.

Haec autem Virginis omnia fuerunt Deo quasi nova cantica, ad quae invitabat eam Psalmus dicens: Cantate, scilicet Zacharia, Simeon et Beata Virgo Dei animatum templum canticum in ecclesia sanctorum! (Cf Ps 149,1) In quibus quidem verbis Benedictae Virginis canticum specialiter a tribus commendatur, scilicet: [os 053. c. 02.]

Primo ab excellentia novitatis, ibi: Cantate Domino canticum novum Secundo ab intelligentia profunditatis, ibi: laus eius Tertio a continentia caelestis iocunditatis, ibi: in ecclesia sanctorum.

Primo dixi, quod Beatae Virginis canticum commendatur ab excellentia novitatis, quia ad laudem Dei invitando propheta David devotis Novi Testamenti dicit: Cantate Domino canticum novum (Ps 149,1), quasi diceret prius patres et matres Veteris Testamenti cantaverunt Domino canticum vetus respectu novi. Certe vetus canticum Evae coram serpentem erat lugubre, ideo dicit Augustinus: Eva luxit, Maria exsultavit. Verumtamen canticum, quod secundum Isidorum libro : Est vox laudis ex laetitia cordis proveniens est triplex scilicet:

Primum synagogae figurativum et bonum Secundum ecclesiae desiderativum et mellifluum Tertium caelestis patriae vividum et dulcissonum.

Primum canticum est synagogae figurativum et bonum, quod figurabat canticum Novae Legis, iuxta illud I. Cor X.: Omnia in figura contingebant illis. Nam secundum Dionysium nostra hierarchia, id est status noster est media inter caelestem et eam, quae Veteri Lege erat. Tempore enim Veteris Legis erat veritas promissa tantum, sed in Nova Lege est veritas inchoata per Christum incarnatum, in patria autem erit veritas consummata. Et ideo in Veteri Lege figurae solae proponebantur sine re figurata, in Novo autem proponuntur figurae cum rebus, quia in Sacramento eucharistiae est verum corpus Christi sub specie tamen panis et vini, in patria vero erit res sine figuris. Unde dicit Apostolus: Nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. (I Cor 13,12) Ideo orat ecclesia, ut quod nunc gerimus in spe in via, rerum veritatem capiamus in patria.

Hinc est, quod in Veteri Lege duplicia cantica fuerunt, scilicet simplicia et Cantica Canticorum. Simplicia [os 053. c. 03.] cantica sunt de beneficiis temporalibus, sed Cantica Canticorum de praemiis caelestibus, quae omnia figurae fuerunt Novae Legis. Quia et in Lege Nova sunt duplicia cantica, videlicet de beneficiis et de praemiis. Nam Zachariae et Simeonis sunt de beneficiis divinis, angelorum autem, scilicet Gloria in excelsis (Lc 19,38) est de praemiis. Sed Benedictae Virginis utraque continet, ideo excellit tam cantica Veteris Legis, quam Novae Legis, quod patet discurrendo singula.

Simplicia enim cantica sex fuerunt in Veteri Lege significantia sex famosos actus tympanistriae nostrae Virginis Benedictae. Praecessit primo in figura canticum Moysi de liberatione mirabili de Aegyptiis et submersione inimicorum, Exo. XV. (Cf Ex 15,1 sqq) Et significat liberationem a peccatis, quae liberatio perfectissime impleta est in Benedicta Virgine, quia ab omni peccato tam originali, quam actuali extitit immunis. Ideo optime sit, commendavit eam Gabriel dicens: Ave, id est sine vae peccati originalis actualisque. Secundum canticum populi in figura erat de largitate donorum Dei, quando aquam eis dedit Dominus Nume. XXI. Sic angelus Virginem de divino dono commendavit dicens: Gratia plena. (Lc 1,28) Tertium canticum populi Israel in figura Delborae erat dicentis: Qui sponte obtulistis animas vestras etc. (Idc 5,2) et significat oboedientiam subditorum. Quae in Beata Virgine perfecte impleta est, quae solius imperio Dei subiugata extitit. Ideo angelus sibi dixit: Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus (Lc 1,28), quasi diceret et mulieres omnes sub potestate viri sunt. Quartum canticum aliud Moysi, videlicet illud: Audite, caeli, quae loquor. Deut. XXXII. (Dt 32,1) Et significat instructionem divinorum eloquiorum, quae perfecte in Virgine claruit. Ut describit Lucas I. c. dicens: Cogitabat, qualis esset ista salutatio (Lc 1,29), ruminans scripturas et iterum quaerens, quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco. (Lc 1,34) Et instruit angelus dicens: Spiritus Sanctus superveniet [os 053. c. 04.] in te etc. (Lc 1,35) Quintum canticum in figura fuit Annae, videlicet illud: Exsultavit cor meum. I. Reg. II. (I Sm 2,1) Et significat ubertatem filiorum, quae impleta est in Beata Virgine, quae talem filium nobis genuit, ut per illum omnes, qui recipimus, Filii Dei Patris esse possumus. Ioh. I. (Cf I Io 3,2) Sextum canticum in figura fuit, quodlibet David in Psalmo, quod significat in Novo Lege varietatem dulcium sonorum, id est gaudiorum psallentium, quod in Beata Virgine perfecte impletum est. Dum in domo Zachariae elevata divina contemplatione iocunde laudabat Deum dicens: Magnificat anima mea Dominum. (Lc 1,46)

Secundum canticum synagogae est Canticum Canticorum, quod post dicta cantica est decantatum, in quo devote petitur sponsus mentis Dei Filius incarnandus ad oscula. Quod impletum est in Beata Virgine, quae genuit Deum et hominem, quem osculabatur ei famulabatur, cibabat in lecto, reclinabat, currebat post eum, afficiebatur ad eum. Et ista in figura petebantur in Canticis Canticorum, et sic patet cantici Virginis Mariae excellentia.

Secundum canticum est ecclesiae desiderativum et mellifluum. Nam ecclesia triplicia cantica habet desiderativa et melliflua, quae dicuntur nova cantica, videlicet:

Primum canticum humanum Secundum canticum angelicum Tertium canticum virgineum.

Primum canticum mellifluum et novum est humanum, de quo potest intelligi illud Ps.: Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit. (Ps 149,1) Hoc autem novum cantavit Zacharias, pater Iohannis Baptistae, quod in ecclesia cantatur semper in matutinis nocte, quia adhuc, quando hoc canticum cecinit nondum fuit exortus in mundo Sol iustitiae Christus, Deus noster, sed laetabat in utero Virginis Matris. Ideo in suo sancto filio nato benedicebat Christum nasciturum dicens: Et tu, puer propheta Altissimi vocaberis. (Lc 1,76) Canta igitur Zacharia, sancte senex et sacerdos Dei Altissimi! Canta [os 053. c. 05.] novum canticum, id est corde cum devotione et ore cum gratiarumactione. Quia Dominus fecit mirabilia, dum tibi filium supra naturam dedit. Loquelam abstulit et iterum reddidit, ac Spiritu Sancto implevit te et uxorem tuam, Elisabeth, ut mirabile factum Dei, id est Filium eius incarnatum in utero Virginis intellegeres.

Secundo humanum canticum et novum cecinit Simeon propheta, dum Beata Virgo filium in templum praesentavit cognoscens per revelationem Spiritus Sancti accedens et petens in ulnas suas benedixit et dixit: Nunc dimittis servum tuum, Domine secundum verbum tuum in pace, quia viderunt etc. (Lc 2,29), quod ecclesia cantatur [canticum Simeonis] post Solis occasum, id est in completorio, quia adhuc Christus non erat manifestatus toti mundo, sed aliquibus. De hoc potest exponi illud Ps.: Cantate Domino canticum novum laus eius in ecclesia sanctorum (Ps 149,1), id est in templo seu congregatione iustorum. Canta igitur, sancte senex Simeon, canta novum canticum, quia ibi est congregatio sanctorum. Nam in ulnis habes sanctum sanctorum, coram te habes Matrem Dei Virginem et Ioseph iustum, ac Annam sanctam, Samuleis filiam, et tu ex ipso, quem tenes sanctificaberis.

Secundum canticum ecclesiae mellifluum et novum est angelicum. Nam nato Salvatore statim angeli coram pastoribus novum solemniter decantaverunt canticum dicentes Lu. II.: Gloria in altissimis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. (Lc 2,14) De quo potest dici I. Reg. II.: Recedant de ore vestro vetera (I Sm 2,3), quasi diceret olim prophetae in Lege Veteri cantabant canticum exspectativum. Hoc autem recedat, quia natus est Dominus scientiarum, cui praeparantur cogitationes. Iam igitur est pax per mediatorem Christum hominibus bonae voluntatis, non impiis.

Tertium ecclesiae canticum mellifluum desiderativum et novum est canticum virgineum, quod laeta Virgo cecinit, dum filio in utero concepto abiit in montana, id est Hierusalem per [os 053. c. 06.] quam iter suum fecit in domum Zachariae, quae erat ultra Hierusalem respectu Galileae secundum Ludolphum. Vel abiit per montana humilitatis, per montana charitatis, per montana divinae contemplationis, et intravit domum Zachariae et salutavit Elisabeth. Iohannes autem exsistens in utero matris intelligens adesse Creatorem mundi Dominum maiestatis exsultavit in utero repletus Spiritu Sancto. Repleta et mater amplexata matrem Virginem cum Dei Filio cepit prophetare dicens: Benedicta tu in mulieribus, et unde hoc merui, ut Domini Dei mater veniat ad me. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis exsultavit infans in gaudio in utero meo. Et beata es, quae credidisti angelo, quia perficientur omnia, quae dicta sunt tibi a Domino. (Cf Lc 1,42-46) Et Virgo Deo cara Maria elevata in Dei contemplationem coepit exaltare Deum de tanto beneficio et cantare novum canticum dicens: Magnificat anima mea Dominum. Quod in ecclesia cantatur in clara die semper ad vesperas, quia ipsa iam claritate Solis iustitiae erat illustrata. O quam suave, o quam dulce, o quam mellifluum Beatae Virgini hoc canticum novum erat, quod non hominibus solum desiderativum, verumetiam ipsi Domino per aliis acceptum! In cuius figura dicitur Cant. II.: Ostende mihi faciem tuam, id est secundum Gregorium notitiam seu consensum concipiendi. Sonet vox tua in auribus meis, vox enim tua dulcis et facies decora. (Ct 2,14) Ecce patet excellentia novitatis gaudii et cantici Virginis novi, quod cantavit in Ecclesia Catholica vel iustorum.

Tertium canticum est caelestis patriae vividum et dulcissonum, de quo dicitur Apoc. XIV.: Cantabant sancti canticum novum ante sedem Dei et agni. (Cf Apc 14,3) Suavitas et dulcedo huius cantici perpenditur, si consideratur, qui canunt, cum quo instrumento et quid canunt. Nam si cantor bonus voce rauca utatur, male cantat. Et bonus citharoeda [hegedűs] fracto instrumento dissonat, et si materia cantici displiceat, canticum novum non erit suave. Sed in caelesti [os 053. c. 07.] patria cantores sunt sapientissimi angeli et homines. Beati utuntur instrumento gutturis beatifico. Iuxta illud Ps.: Exsultationes Dei in gutture eorum. (Ps 149,6) Materia illius cantici est vox laudis divinae. Canunt igitur beati in patria exsultando et laudando Deum dicentes: Benedictio et claritas et sapientia, gratiarumactio, honor, virtus et fortitudo Deo nostro in saecula saeculorum amen. Apoc. VII. (Apc 7,12) Unde Bernardus: O quam gloriosus est regnum illud, in quo reges conveniunt ad laudandum et glorificandum eum, qui est rex regum et Dominus dominantium.

Secundo hoc Virginis Gratae canticum ex verbis thematis commendatur ab intelligentia profunditatis. Quia dicitur laus eius est ex sua intelligentia in ecclesia iustorum. Nam haec prudentissima Virgo animatum eius templum in suo novo et laudabili ac suavi cantico profundissime intelligendo decantavit divinam bonitatem a parte triplici, scilicet:

Primo in se exsistentem Secundo sibi largientem Tertio humano generi subvenientem.

Primo enim Beata Virgo decantavit divinam bonitatem in se exsistentem. Nam secundum Bedam Beata Virgo suam magnificentiam plene cognovit, sed cognitam totaliter Deo reddidit. Dicit enim: Magnificat anima mea Dominum voce, opere et affectu. Magnificat quidem Dominum omnis creatura, sed anima mea super omnia. Inter omnem quippe creaturam puram nihil tam magnifice fecit Dominus, sicut animam meam eam ab originali peccato praeservando. Et quia, ut dicit Ps.: Peccatori enim dixit Deus, quare tu enarras iusti etc. (Ps 49,16) Et Ecci. XV.: Non est speciosa laus in ore peccatoris. (Sir 15,9) Et secundum Apostolum: Omnes in Adam peccavimus (Cf I Cor 15,22) excepta tamen hac Virgine. Ideo haec sola digna est ad Deum laudandum, ut dicat: Magnificabo eum nimis in ore meo. Et in alio Ps.: Repleatur os meum laude tua, ut cantem tota die magnitudinem tuam. Unde dum inter cetera Elisabeth ipsam Virginem magnificaret [os 053. c. 08.] dicendo eam matrem Dei. Ipsa in Deum refudit, ac si dicat: O Elisabeth, cognata, dilecta, tu me magnificas dicens me matrem Domini, sed ego hoc totum Deo attribuens tota mea anima laudat et magnificat Dominum, quia sic eam dignificavit. Hinc Ambrosius: Tanto et tam inaudito munere me Dominus sublimavit, quod lingua ad hoc explicandum sufficere non possit, sed totum interioris affectum animi in agendis laudibus eius offero. Totum, quod sentio vivo et discerno in contemplando eius magnitudinem gratulanter impendo. Duo namque angeli et animae beatae in divina contemplantur bonitate, scilicet incomprehensibilem eius maiestatem et ineffabilem eius bonitatem. Ideo venerantur propter primum et degustant propter secundum. Talis fuit Beata Virgo adhuc in via, quae venerabatur Dominum dicens: Magnificat anima mea Dominum et degustabat dicens: Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. (Lc 1,46-47) Unde Hugo: Duo enim bona sunt, quae angelorum et hominum spiritus in illo fonte boni aeterna contemplatione hauriunt, videlicet incomprehensibilis maiestas et ineffabilis bonitas Dei. Pro maiestate venerantur eum, qui generat castum timorem. Pro bonitate diligunt eum, ne reverentia sine dilectione poenalis sit. Ad hanc caelestis patriae dulcedinem Beata Virgo pervenerat cum magnificare Dominum se perhibuit et exultari in Deo salutari se asseruit.

Unde Basilius: Quia primus fructus spiritus est pax et gaudium, cum ergo Virgo Sacrata totam sibi hauserat gratiam Spiritus Sancti, merito subdidit: Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo, secundum Lyram dicit in Deo ratione creationis, salutari ratione recreationis, meo ratione assumptae humanitatis, quia sic fuit ipsius Virginis et non alterius. Quasi diceret: “Non exsulto in terrenis, non in mundi prosperis, sed in Deo meo creatore, redemptore et ex me nascituro filio dulci Iesu, quem in utero porto.” Hinc Ambrosius: Sit, carissimi, in singulis vestrum spiritus Mariae, ut exsultet in Domino. In Domino inquam, [os 053. c. 09.] non in voluptate carnis, non in honore aut mundi prosperitate, non generis nobilitate, non in corporis pulchritudine etc. O igitur gaudium matris in Deo Filio, quam magnum, quam ineffabile! Quod ut quidam dicunt nullus explicare, sed neque ad plenum in praesenti intelligere poterit. Nam si alicui sancto, ut beato Francisco tam dulcis fuit Christi dulcis Redemptoris contemplatio, ut saepe de terra in area elevabat, quid quaeso fuit Virginis Matris, quae concepit, genuit, lactavit, baiulavit, nutrivit, adoravit et allocuta est contemplare.

Secundo Beata Virgo decantavit divinam bonitatem sibi largientem, cognoscebat siquidem naturalem suam conditionem post divinam contemplationem, et intelligebat gratuitum Dei beneficium sibi collatum. Et inde se humiliabat, quae enim tantum ascenderat in divina dulcedine et cognitione totum bonum Deo refudit, a quo acceperat, et in suam utilitatis considerationem resilivit dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae. (Lc 1,48) Et quia humiliter recognovit se dicendo ancillam, ideo sublimatur, quod mater Dei esse promeruit. Unde Hieronymus: Beata Virgo non a filio suo, Domino nostro caelos didicit fabricare, non angelos creare, non mirabilia nec divinitatis insignia perpetrare, sed se humiliare ceteraque documenta virtutum intra humilitatis custodiam aggregare. Unde et in se solam humilitatem respexisse fatetur Dominum, quae custos est ceterarum virtutum. Hinc Augustinus in : O – inquit – beata humilitas Mariae, quae Deum hominibus peperit, vitam mortalibus edidit, caelos renovavit, mundum purificavit, Paradisum aperuit et hominum animas liberavit! Facta est Mariae humilitas scala caelestis, per quam Deus descendit ad terram. Quid enim est dicere respexit, nisi approbavit? Haec ille.

Item ex divino beneficio intelligebat se merito beneficandam ab omnibus, [os 053. c. 10.] et ne quasi ingrata esset de tanto beneficio divinum munus in se laudabat dicens: Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. (Lc 1,48) Unde Beda: Cuius humilitas a Deo tam grate respicitur, recte beata ab omnibus cognominatur. Veraciter namque Beata Virgo prophetia est repleta, quia eam omnes nationes benedicunt, tam Iudaei, quam gentiles, quia ex omnibus generationibus aliqui sunt conversi ad fidem, qui confitentur Virginem Beatam. Hoc etiam secundum Lyram patet in Saracenis. Unde in Machometi dicitur de Maria Virgine: Dixerunt angeli: O Maria, Deus denunciant tibi verbum ex ipso. Et erit nomen eius Iesus, filius Mariae. Et dixerunt angeli: O Maria, Deus utique elegit te et purificabit te et elegit te claram super mulieres saeculorum. Unde et Bernardus sic eam beatificat: Utinam mihi essent tot linguae, quot sunt stellae caeli, ut omnes illas possem convertere laudes in Genetricis Dei, nec sic satiarer.

Sed vae illis, qui Virginis negligunt laudes, ubi etiam gentiles sic eam exaltando beatificant! Nam et hanc beatificationis rationem subiungit Virgo Mater dicens: Quia fecit mihi magna (Lc 1,49) in sanctificatione, praeservatione, sed maxima in Filii Dei conceptione. Et haec facta sunt potentia infinita. Ideo subditur: Qui potens est. (Lc 1,49) Et his omnibus Virgo Mater decantat divinam bonitatem dicens: Et sanctum nomen eius. (Lc 1,49) Quia quicquid sanctitatis potest cogitari, totum perfectius est in eo et post eum in Virgine. Ideo dicit Anselmus libro : Nihil tibi – inquit – domina est aequale, nihil comparabile. Omne enim, quod est aut infra te est aut supra te. Supra te est solus Deus, et quod infra te est omne, quod Deus non est. Idem : Quid enim excellentius illi dare valeret, quam ut in perpetua virginitate permanens Deum de sua carne carnem factum generavit. Haec ille.

Tertio Beata Virgo decantat divinam bonitatem humano generi subvenientem dicens: Et misericordia eius a progenie [os 053. c. 11.] in progenies (Lc 1,50), id est beneficium incarnationis, quod ex misericordia Dei factum est a progenie Iudaeorum in progenies gentium. Verumtamen hoc incarnationis beneficium licet se extendat ad omnes quantum ad sufficientiam, non tamen quantum ad efficaciam, sed tantum ad iustos. Ideo subditur: Timentibus eum (Lc 1,50), scilicet timore filiali. Fecit potentiam in brachio suo (Lc 1,51), id est in filio suo, qui vocabatur brachium Domini. Esaiae LIII.: Brachium Domini, cui revelatum est (Is 53,1), dispersit superbos (Lc 1,51), scilicet legisperitos et Pharisaeos, qui fuerunt superbi. Mente cordis sui spernentes consilium Dei (Cf Lc 7,30), qui cum ceteris Iudaeis post quadraginta duas annos a Passione Domini fuerunt captivati et per orbem dispersi per Titum et Vespasianum. Et loquitur hic Virgo Beata de futuro per modum praeteriti propter certitudinem suae prophetiae.

Sequitur: Deposuit potentes de sede (Lc 1,52), id est Iudaeos, qui erant potentes in lege et prophetis dimittens eos ex suo demerito in profundum erroris, et exsultavit humiles (Lc 1,52), id est gentiles praedicationem apostolorum humiliter suscipientes. Ideo subditur: Esurientes, id est gentiles verbum Dei magna aviditate suscipientes, implevit bonis, id est per verbum Dei fide, spe et caritate, et divites, id est legisperitos, divitiis Scripturarum prius plenos dimisit inanes (Lc 1,53) per excaecationem et falsum scripturarum et intellectum. Suscepit Israel puerum suum (Lc 1,54), id est Christum in puerili aetate nascendum, qui accepit carnem puerilem de Israel, recordatus misericordiae suae (Lc 1,54), id est ad modum recordantis se habuit, quando filium suum patribus promissum in carnem misit. Ideo sequitur: Sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini eius. (Lc 1,55) Secundum quod dicitur Genes. XXII.: In semine tuo benedicentur omnes gentes terrae in saecula (Gn 22,18), quia caro Christi deitati unita permanet aeternaliter. Et sic patet profundissima intelligentia cantici Virginis [os 053. c. 12.] Benedictae.

Tertio hoc Beatae Virginis novum canticum commendatur ex praemissis verbis a continentia caelestis iocunditatis. Quia laus eius in Ecclesia, id est congregatione sanctorum. In caelo enim congregabuntur sancti omnes, quia dicitur Apoc. ultimo: Nullum coinquinatum intrat in illud. (Cf Apc 21,27) Unde hoc Virginis canticum continet in se speciales omnes caelestes iocunditates, et sic conformatur canticis vitae aeternae. Nam fons et origo beatitudinis est ipsa visio divinitatis. Ex qua tamquam ex fonte omnes aliae beatitudines accident, aliter derivantur. Ut dicit sanctus Thomas quia mox ut anima divinam essentiam intuebitur supra se rapta, incipit glorificare et benedicere tale ineffabile bonum, sic Beata Virgo in terris, sicut beati in caelis ipsum magnificando dicit: Magnificat anima mea Dominum.

Secundo ex tali visione indicibile gaudium et exultatio generatur in anima. Unde statim dicit: Et Exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. (Lc 1,47) Tertio in hoc divinitatis lumine et gaudio anima seipsam cognoscit et videt se tanta gloria ex se indignam. Unde dicitur: quia respexit humilitatem ancillae suae ecce enim ex tanta gloria omnes beatam me dicent. (Lc 1,48) Quarto considerat praemium seu gaudium et praemiantem, id est Dominum, et inde admirans dicit: Quia fecit mihi magna, qui potens est et sanctum nomen eius. (Lc 1,49) Sexto [In aliis editionibus (exempli gratia: Lasko, Osvald / Michael de Hungaria: , [Augsburg], 1516; Lasko, Osvald; Michael de Hungaria: , Hagenau, 1506.) ordo recte scribitur. (Quinto intelligit anima, quod tanta gaudia non ex operibus iustitiae, quae fecit, sed secundum meram suam misericordiam contulit ei Dominus. Ideo dicit: Et misericordia eius a progenie in progenies. Sexto intelliget tanta bona super virtutem et potentiam naturalem consecuta. Unde protinus addit: Fecit in brachio suo, id est filio. Hoc vero videt aequissime factum, ideo subiungitur: Dispersit superbos mente cordis sui etc.)] intelliget anima, quod tanta gaudia non ex operibus iustitiae, quae fecit, sed secundum meram suam misericordiam contulit ei Deus. Ideo dicit: Et misericordia eius a progenie in progenies timentibus eum. (Lc 1,50) Septimo intellegit tanta bona supra virtutem et potentiam naturalem consecuta, unde protinus addit: Fecit potentiam in brachio suo (Lc 1,51), id est Filio. Hoc vero videt aequissime factum, ideo subiungit: Dispersit superbos mente cordis sui. (Lc 1,51) Octavo videt undique gaudium procedere et inebriata anima tanta dulcedine dicens: Esurientes implevit bonis (Lc 1,53), quia prius esurierant in via se propter talia gaudia affligendo. De repletis vero hic delectationibus carnis et mundi dicit: Divites dimisit inanes. (Lc 1,53) [os 053. c. 13.] Nono haec patriae ebrietas fuisse promissa scietur in duobus Testamentis, scilicet Veteri et Novo. Ideo in duobus versibus ultimis gaudet de impleta facta promissione dicens: Suscepit Israel puerum suum recordatus misericordiae suae. Sicut locutus est ad etc. (Lc 1,54)

Sicque hoc novum Beatae Virginis canticum omnia cantica continet Paradisi, ubi sine fine semper cantatur canticum novum: Magnificat. Quod dicitur novum novitate universitatis, quia factum a Matre omnium et Domina. Novitate potestatis, quia numquam visa vel audita est tanta potestas. Iuxta illud: Novum faciet Dominus super terram. (Cf Ier 31,22) Novitate iocunditatis, quia nullum canticum cantatur in ecclesia cum tanta solemnitate, sicut Magnificat. Cantemus igitur Domino Deo hoc canticum novum in ecclesia sanctorum, ut per Benedictae Virginis suffragia tandem laudemus eius Filium in Ecclesia beatorum, qui cum Patre et Spiritu Sancto vivit et regit Deus per immensa saecula saeculorum. Amen. [os 053. c. 14.]