<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet href="../css/sermon_styles.css" type="text/css"?>
<?oxygen RNGSchema="../schemas/teilite.rng" type="xml"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="OS047">
   <teiHeader xml:lang="en">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati - Sermo XLVII. - digital edition </title>
            <author xml:id="OS">Osvaldus de Lasko</author>
            <editor>Sermones Compilati (ELTE) and Late Medieval Research Group (KRE)</editor>
            <respStmt>
               <name xml:id="RB">Romhanyi, Beatrix F.</name>
               <resp>project leader</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="IM">Imregh, Monika</name>
               <resp>transcription</resp>
               <resp>annotations</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="SN">Sapi, Nora</name>
               <resp>TEI XML encoding</resp>
            </respStmt>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <p>Károli Gáspár University, Late Medieval Research Group</p>
            <p>The homepage <ref target="http://sermones.elte.hu">http://sermones.elte.hu</ref> 
               is the common publishing surface of medieval
               and early modern Hungarian sermon editions. Being part of this collection/heritage,
               our present project is also published there.</p>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <p><bibl>
               <author>Osvaldus de Lasko</author>
               <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati</title>
               <pubPlace>Hagenau</pubPlace> 
               <date when="1499">1499</date>
               (CIH 2485, HC *9055) Bibl. nat. Inc. 1030.</bibl></p>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
   </teiHeader>

   <text xml:lang="la"> 
      <body>
         <div>
            <p><title type="full"><title type="main">De nativitate sancti Iohannis Baptistae II. </title>
                  <title n="047">Sermo XLVII.</title></title></p>
            <div type="thema">
               <cit type="bible">
                  <quote>Quid existis videre? prophetam? Etiam dico vobis, et plus quam
                     prophetam.</quote>
                  <bibl>Mt XI.</bibl>
                  <ref cRef="Mt 11,9" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,9)</ref>
               </cit>
            </div>
            <div>
               <p>Verba sunt Christi Nazareni redemptoris turbis Iudeorum Iohannem commendantis suum
                  dilectum praecursorem, de quo hodie Sancta Mater Ecclesia festivat. De quo tria
                  notare possumus ex praefatorum verborum Christi sententia scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo Iohannis admirandam commendationem</item>
                     <item>Secundo commendationis profundam declarationem</item>
                     <item>Tertio Iohannis stupendam humiliationem.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo namque ex Christi Domini verbis notemus Iohannis admirandam commendationem
                  ex eo, quod dicit: <quote>Quid existis videre?</quote> Numquam certe Deus legitur
                  aliquem purum hominem tam mirabiliter commendasse, sicut hunc praedilectum suum
                  patrinum, licet multos commendaverit, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Genesis VII.</bibl>
                     <span>dixit Deus ad Noe:</span>
                     <quote>Te vidi iustum coram me ex omnibus gentibus</quote>
                     <ref cRef="Gn 7,1" decls="#biblicalCitations">(Gn 7,1)</ref>
                  </cit> et <cit type="bible">
                     <bibl>Iob I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Dixit Dominus ad Sathan: Num quid considerasti servum meum Iob, quia non
                        sit ei similis in terra.</quote>
                     <ref cRef="Iob 1,8" decls="#biblicalCitations">(Iob 1,8)</ref>
                  </cit> Et David <cit type="bible">
                     <bibl>Psalmi LXXXVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Inveni <span>– inquit David –</span> servum meum, oleo sancto meo unxi
                        eum.</quote>
                     <ref cRef="Ps 88,21" decls="#biblicalCitations">(Ps 88,21)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>I. Regum XVI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Inveni virum secundum cor meum.</quote>
                     <ref cRef="Act 13,22" decls="#biblicalCitations">(<emph>Act 13,22</emph>)</ref>
                  </cit> Sed et Paulum commendans Christus <cit type="bible">
                     <bibl>Actus Apostolorum IX.</bibl>
                     <span>dixit:</span>
                     <quote>Vas electionis est mihi iste.</quote>
                     <ref cRef="Act 9, 15" decls="#biblicalCitations">(Act 9, 15)</ref>
                  </cit> Et de Stephano: <cit type="bible">
                     <quote>Ecce vere Israelita in quo non est dolus.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,47" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,47)</ref>
                  </cit> De Iohanne vero Baptista his omnibus multo maiora commendans locutus est
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Matthaeus XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Dixit Iesus turbis de Iohanne: Quid existis in desertum videre
                        harundinem <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 01.]</note><cb/> vento agitatam etc.</quote>
                  </cit> Ubi commendavit eum de quattuor: </p>
               <p><emph>Primo</emph> de constantia dicens: <quote>Harundinem vento agitatam</quote>,
                  quod dicitur nobis, quia Iohannes fuit ita constans, quod nec timore, nec amore,
                  nec favore a veritate declinabat. <emph>Secundo</emph> commendavit ab austera
                  poenitentia, dicens hominem mollibus vestitum, quod dicitur non.
                     <emph>Tertio</emph> commendavit a divina notitia dicens: <quote>Prophetam
                     existis videre? Etiam dico vobis, plus quam prophetam</quote>, quia non solum
                  Christum praevidit venturum, sicut alii prophetae, sed etiam digito ostendit.
                     <emph>Quarto</emph> commendavit a sana doctrina dicens: <cit type="bible">
                     <quote>Hic est, de quo scriptum est</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,10; Lc 7,27" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,10; Lc
                        7,27)</ref></cit>, scilicet propheta <cit type="bible">
                     <bibl>Malachias<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ecce ego mitto angelum meum</quote>
                     <ref cRef="Mal 1,2; Mt 11,10" decls="#biblicalCitations">(Mal 1,2; Mt
                        11,10)</ref></cit>, idest Iohannem, qui vitam duxit angelicam: <cit type="bible">
                     <quote>ante faciem meam</quote>
                     <ref cRef="Mal 3,1; Ps 56,7; Is 65,3; Jr 15,19; Agg 2,15"
                        decls="#biblicalCitations">(Mal 3,1; Ps 56,7; Is 65,3; Jr 15,19; Agg
                        2,15)</ref></cit>, idest Christum, qui est figura patris, qui praeparabit viam ante te. <cit
                     type="bible">
                     <quote>Amen dico vobis, inter natos mulierum non surrexit maior Iohanne
                        Baptista.</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,11" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,11)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Unde non est bona commendatio a turpibus; ideo Christus daemones non sinebat se
                  filium Dei confiteri. Hinc <cit>
                     <bibl><author>Seneca</author>
                        <title>in Proverbiis</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Tam turpe est laudaria turpibus, quam si lauderis ob turpia</quote></cit>, scilicet a bonis hominibus bonitas commendatur sicut istius beati
                  Iohannis. Quem sanctus pater ipsius Zacharias commendans dixit: <cit type="bible">
                     <quote>Et tu, puer, propheta altissimi vocaberis</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,76" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,76)</ref></cit>, Et angelus Gabriel: <cit type="bible">
                     <quote>Erit magnus coram Domino.</quote>
                     <ref cRef="Lc 1,15" decls="#biblicalCitations">(Lc 1,15)</ref>
                  </cit> Super homines autem et angelos ipse Deus Dei Filius mirabiliter
                  commendavit, ut patuit. De qua commendatione dicit <cit>
                     <bibl><author>Hieronymus</author>
                        <title>in sermone de assumptione</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Quiquid humanis dici potest verbis, minus est a laude Dei.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p><emph>Secundo</emph> ex dictis Christi Domini notare possumus commendationis
                  profundam declarationem, cum dicit: <quote>Existis videre prophetam.</quote> Tamen
                  Iohannes ipse Iudeis quaerentibus, si propheta esset, respondit: non sum. Et ecce
                  Christus dicit, quod est propheta, et plus quam propheta. Ubi dicit
                        <bibl><author>Lyra</author></bibl>, quod Iudaei quaerebant, si esset ille
                  propheta, de quo <cit type="bible">
                     <bibl>Deuteronomiis XVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Prophetam suscitabit vobis Dominus de fratribus vestris.</quote>
                     <ref cRef="Dt 18,15" decls="#biblicalCitations">(Dt 18,15)</ref>
                  </cit> Similiter Christus dixit: <cit type="bible">
                     <quote>Elias venit, et si vultis scire ipse est Iohannes.</quote>
                     <ref cRef="Mt 17,12; Mc 9,12" decls="#biblicalCitations">(Mt 17,12; Mc
                        9,12)</ref>
                  </cit> Iohannes vero requisitus, si esset <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 02.]</note><cb/>, Elias, ait: <quote>Non
                     sum.</quote> Ubi <cit>
                     <bibl><author>Lyra</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Iudei quaerebant de persona, ideo Iohannes negavit.</quote>
                  </cit> Erat tamen Elias in spiritu et virtute, ut dixit angelus Gabriel, quia
                  sicut Elias praecedet secundum Christi adventum, ita Iohannes primum, et sic Elias
                  austeritatem vitae duxit, ita Iohannes. </p>
               <p><emph>Tertio</emph> ex Christi verbis notare possumus Iohannis stupendam
                  humiliationem, quia cum esset plus quam propheta, inquisitus respondit: <cit
                     type="bible">
                     <quote>Ego vox clamantis in deserto.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,23" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,23)</ref>
                  </cit> Similiter ait: <cit type="bible">
                     <quote>Medius vestrum stetit, quem vos nescitis, qui post me venit, ante me
                        factus est, cuius non sum dignus solvere corrigiam calceamenti.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,26-27" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,26-27)</ref>
                  </cit> Ideo merito laudatur a Christo Domino dicente: <quote>Quid existis
                     videre?</quote> In quibus quidem verbis beatus Iohannes a duobus specialiter
                  commendatur, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><emph style="main"><list>
                     <item>Primo ab officii sui dignitate, ibi: <quote>Quid existis videre?
                           Prophetam?</quote></item>
                     <item>Secundo ab omnium prophetarum maioritate, ibi: <quote>plus quam
                           prophetam.</quote></item>
                  </list></emph></p>
            </div>
            <div>
               <p><emph style="main">Primo</emph> itaque beatus Iohannes commendatur ab officii sui dignitate, cum dicitur:
                     <quote>Quid existis videre? Prophetam?</quote> Beatus enim Iohannes fuit
                  officio propheta, quod quidem officium magnum est in ecclesia militante, quod
                  probare poterimus tripliciter, scilicet: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo diffinitione</item>
                     <item>Secundo distinctione</item>
                     <item>Tertio similitudine.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo namque quod officium prophetandi sit magnum in ecclesia militante, probemus
                  diffinitione. Diffinit <cit>
                     <bibl><author>Cassiodorus</author></bibl>
                     <span>sic:</span>
                     <quote>prophetia est inspiratio vel revelatio divina rerum eventus immobili
                        veritate denuncians.</quote>
                  </cit> Quam diffinitionem allegat sanctus <cit>
                     <bibl><author>Thomas</author>
                        <title>II. II. q. CLXXI. arti. VI.</title><span>:</span></bibl>
                     <span>Dicit primo:</span>
                     <quote>Prophetia est ispiratio vel revelatio divina, nam talis revelatio
                        principaliter est a Deo, instrumentaliter ab angelo, et aliqualiter
                        quandoque a diabolo.</quote>
                  </cit> Dixi primo, quod prophetiae revelatio principaliter sit a Deo, iuxta illud
                     <cit type="bible">
                     <bibl>II. Petri I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia, sed Spiritu
                        Sancto inspirati locuti sunt Sancti Dei homines</quote>
                     <ref cRef="II Pt 1,21" decls="#biblicalCitations">(II Pt 1,21)</ref></cit>, quia illud, quod <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 03.]</note><cb/> fit voluntate humana, deorsum venit,
                  idest per naturales rationes, prophetia vero desursum venit, quia per
                  inspirationem. Nam si voluntate humana esset, tunc super adesset facultas
                  prophetandi, quia esset quidam habitus, quo homo ad placitum uteretur, quod est
                  falsum, quia dicit <bibl><author>Gregorius</author>
                     <title>super Ezechiel</title></bibl>, quod spiritus prophetiae deest prophetis,
                  nec super eorum mentibus praesto est; quatenus cum non habent, agnoscant se hunc
                  habere ex dono Dei. Unde <cit type="bible">
                     <span>Eliseus dixit</span> <bibl>IV. Re. IV.</bibl>
                     <span>De muliere Sunamite:</span>
                     <quote>Anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit
                        mihi.</quote>
                     <ref cRef="IV Rg 4,27" decls="#biblicalCitations">(IV Rg 4,27)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Et hoc est, quod dicitur in prophetiis: locutus est Dominus. Nam et apostolis, qui
                  magis fuerunt illuminati, quam prophetae, dictum est: <cit type="bible">
                     <quote>Dum steteritis ante reges et praesides, nolite cogitare quo aut quid
                        loquimini, dabitur enim vobis in illa hora, quid loquimini. Non enim vos
                        estis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in
                        vobis.</quote>
                     <ref cRef="Mc 13,9-11" decls="#biblicalCitations">(Mc 13,9-11)</ref>
                  </cit> Quod exponens beatus <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Vos verba editis, sed ego sum, qui loquor, et sic donum prophetandi est
                        gratia gratis data; non gratia gratum faciens.</quote>
                  </cit> Gratia enim gratum faciens ad hoc datur, ut anima hominis Deo coniungatur
                  per charitatem. Gratia vero gratis data datur ad utilitatem aliorum, secundum
                  illud <cit type="bible">
                     <bibl>I. Cor. XIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui prophetizat hominibus, loquitur ad aedificationem, exhortationem et
                        consolationem.</quote>
                     <ref cRef="I Cor 14,3" decls="#biblicalCitations">(I Cor 14,3)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Et ideo ad actum prophetandi non requiritur de necessitate bonitas prophetae,
                  verumtamen dicit sanctus <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>II. II. q. CLXXII. ar. IV.</title></bibl>, quod bonitas morum potest
                  considerari dupliciter, scilicet secundum radicem interiorem et secundum passiones
                  et actiones exteriores. Primo modo non requiritur bonitas prophetae, ut dictum
                  est, sed secundo modo requiritur, quia aliquis impeditur a prophetia per morum
                  malitiam. Cuius ratio est, quod ad prophetiam requiritur mentis elevatio ad
                  spiritualium contemplationem, quae quidem impeditur per vehementiam irae et
                  concupiscentiae ac occupationem rerum exteriorum. Unde et de filiis prophetarum
                  legitur <cit type="bible">
                     <bibl>IV. Re. IV.</bibl></cit>, quod simul habitabant <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 04.]</note><cb/> cum Eliseo vitam solitariam
                  ducentes, ne a dono prophetiae mundanis occupationibus impedirentur. Sic quoniam
                  beatus Iohannes in aetate puerili fugit in desertum, ut aptior ad Christum
                  prophetandum et demonstrandum haberetur, ne saltem levi culpa macularet vitam
                  suam. </p>
               <p><emph>Secundo</emph> prophetica revelatio fit ab angelo ut ab instrumento Dei.
                  Dicitur tamen revelatio divina sicut rei agentis, quia operatio instrumenti
                  attribuitur principali agenti, sicut faber facit cultellum cum malleo; dicitur
                  tamen faber fecisse. </p>
               <p><emph>Tertio</emph> prophetica revelatio aliqualiter quandoque fit a diabolo,
                  dicit enim <bibl><title>Glossa Super XXII. Numeri</title></bibl>, quod Balaam
                  divinus erat – daemonum, scilicet ministerio et arte magica nonnumquam futura
                  cognoscebat, sed ipse multa prophetavit vera, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Numeri XXIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Orietur stella ex Iacob et virga consurget ex Israel.</quote>
                     <ref cRef="Nm 24,17" decls="#biblicalCitations">(Nm 24,17)</ref>
                  </cit> Dicit enim <bibl><author>Lyra</author></bibl>, quod Balaam solebat futura
                  dicere ex revelatione e daemonum, sed quando absolute vera prophetavit, tunc
                  praevenit angelus bonus malum et ipse edocuit ad vera. Unde dicit sanctus
                        <bibl><author>Thomas</author></bibl>, ubi super quod Deus Gloriosus
                  permittit daemoni dicere aliquae vera quandocunque rationibus. <emph>Prima</emph>
                  est, ut mendacium suum rara veritate commendet. Hinc
                     <bibl><author>Beda</author></bibl> dicit, quod nulla est falsa doctrina, quae
                  non aliquando aliquae vera falsis immisceat. <emph>Secunda</emph> est, ut
                  credibilior fiat veritas, quae etiam ab adversariis testimonium habet.
                     <emph>Tertia</emph> est, ut homines, qui talibus credunt, inducantur magis ad
                  veritatem. Ideo etiam Sibyllae multa praedixerunt de Christo. <emph>Quarta</emph>
                  est, ut naturales actiones libere faciant. Nam prophetia importat cognitionem
                  procul a cognitione humana, intellectus vero superior potest quaedam cognoscere,
                  quae non potest inferior. Cum igitur non solum intellectus divinus vel angelicus,
                  sed etiam daemonis sit super intellectum humanum secundum ordinem naturae, ideo
                  daemones sua naturali cognitione quaedam cognoscunt, quae possunt aliis revelare.
                  Ratio est quare Deus daemonibus permittit revelare futura, ut intelligantur
                  homines, quod ea, quae daemones a se dicunt, sicut peccata et mendacia, ea tamen,
                  quae habent a Deo, <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 05.]</note><cb/> ut est prophetia sicut vera. Unde daemonum
                  prophetae non super loquuntur ex daemonum revelatione, sed quamquam ex divina
                  revelatione, ut de Balaam patet, et hoc ideo est, quia utitur malis ad utilitatem
                  aliorum. Demonstretur secundo in diffinitione prophetiae. </p>
               <p>Rerum eventus immobili veritate denuncians, quia Deus est infallabilis veritas,
                  ideo, quae ipse revelat, infallibiliter eveniunt, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Psalmi<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quae procedunt de labiis meis, non faciam irrita.</quote>
                     <ref cRef="Ps 88,35" decls="#biblicalCitations">(Ps 88,35)</ref>
                  </cit> Sed contra hoc videtur, quod haec diffinitio non valet, quia dicta verorum
                  prophetarum non supersunt impleta, sicut in prophetia <cit type="bible">
                     <bibl>Esaias XXXVIII.</bibl><span>, ubi Esaias praedixit regi Ezechiae ex parte Dei:</span>
                     <quote>Dispone domui tuae, quia morieris tu et non vives</quote>
                     <ref cRef="Is 38,1" decls="#biblicalCitations">(Is 38,1)</ref></cit>, qui tamen tunc non est mortuus, sed supervixit quindecim annis. Similiter
                     <cit type="bible">
                     <bibl>Ionas III.</bibl>
                     <span>praedicavit ex parte Dei:</span>
                     <quote>Adhuc quadraginta dies et Ninive subvertetur.</quote>
                     <ref cRef="Ion 3,4" decls="#biblicalCitations">(Ion 3,4)</ref>
                  </cit> Quae tamen non est subversa eo quod paenitentiam egit. Ad quod dicendum
                  est, quod prophetia est duplex, scilicet comminationis sive promissionis, et
                  diffinitionis. Prophetia comminationis sive promissionis quandoque mutatur; Deus
                  tamen nunquam mutatur, licet dicatur <cit type="bible">
                     <bibl>Ieremias XVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Repente loquar adversus gentem et adversus regnum, ut eradicem et
                        disperdam et destruam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo suo,
                        quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo, quod
                        cogitavi, ut facerem ei</quote>
                     <ref cRef="Ier 18,7" decls="#biblicalCitations">(Ier 18,7)</ref></cit>, id est cavebo eos a malo, quae prophetiae mei locuti sunt, et tales
                  locutores et consiliatores sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Genenis VI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>poenitet me fecisse hominem</quote>
                     <ref cRef="Gn 6,7" decls="#biblicalCitations">(Gn 6,7)</ref></cit>, scilicet locutores metaphorice. Nam quando homines non implent, quod
                  minati sunt facere, poenitere videntur, et sic voluntatem mutare, sed Deus nunquam
                  mutatur, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Malachias III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ego enim Deus et non mutor.</quote>
                     <ref cRef="Mal 3,6" decls="#biblicalCitations">(Mal 3,6)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Numeri XXIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Non est Deus quasi homo, ut mentiatur, nec ut filius hominis, ut
                        mutetur</quote>
                     <ref cRef="Nm 23,19" decls="#biblicalCitations">(Nm 23,19)</ref></cit>, ergo Deus nunquam vult aliud, nisi quod ab aeterno voluit. Voluit autem,
                  ut Ezechias tunc non moreretur, sed ex prophetia Esaiae fleret et rogaret Dominum,
                  ut mereretur supervivere XV annis. Similiter noluit, ut Ninive tunc subverteretur,
                  sed ut ex praedicatione <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 06.]</note><cb/> Ionae poenitentiam agerent, et
                  conservarentur. Quae autem dicta prophetarum in talibus comminationibus vel
                  promissionibus non implentur, propter hoc prophetae non sunt mentiti, quia ipsis
                  sic fuit revelatum, quia sic fuit in causa inferiori. Nam Ezechias debebat mori et
                  Ninive subverti, nisi Deus aliter ordinaret, Dei autem ordinatio non fuit eis
                  revelata, sicut verbi gratia. Quicunque vidisset Lazarum mortuum, potuisset
                  dixisse: iste non resurget, quia in causa inferiori sic fuit, si quidem in causa
                  prima id est, divina dispositione resuscitatum vidisset, bene dixisset: iste
                  resurgeret, et tamen ambo verum dixissent: sic fuit in prophetis. </p>
               <p><emph>Secunda</emph> est prophetia diffinitionis, quae nulla via mutabitur sicut
                  diffinitive praeceperat Deus ipsi Adam dicens: <cit type="bible">
                     <quote>Quacunque hora comederitis etc.</quote>
                     <ref cRef="Gn 3,5" decls="#biblicalCitations">(Gn 3,5)</ref>
                  </cit> Et ita firmiter stat, quod omnes tam parvulos quam maximos oportet mori,
                  quando potius et Dei genitricem ab omni peccato immunem. Insuper ipsum Dei Filium
                  oportuit mori. O, igitur Domine Deus, quam mirabiliter es in te! O, quam
                  incomprehensibilis in tuis dispositionibus! O, quam verax in tuis sententiis!
                  Credite igitur filii Adam miseri, quod qui bona agunt, ibunt in vitam aeternam,
                  qui vero mala, in ignem aeternum absque ulla mutatione. Haec est fides catholica. </p>
               <p>Secundo quidem quod officium prophetandi sit magnum in ecclesia militante,
                  probemus distinctione. Nam <bibl><author>Isidorus</author>
                     <title>VII. II. Ethimologiarum</title></bibl> ponit septem genera prophetiae.
                  Primum est exstasis, quae sit per elevatorum mentis in aliquae altiora, ideo
                  dicitur exstasis mentis sive excessus, quia a pavore non alienatur, sed
                  inspiratione divina elevatur, de qua <cit type="bible">
                     <bibl>Actus Apostolorum III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Repleti sunt timore et exstasi.</quote>
                     <ref cRef="Act 3,10" decls="#biblicalCitations">(Act 3,10)</ref>
                  </cit> Istum excessum mentis habuit Petrus <cit type="bible">
                     <bibl>Actus Apostolorum X.</bibl></cit>, cum vidit in stupore mentis vas quoddam submissum de caelo plenum variis
                  animalibus. </p>
               <p>Secundum genus prophetiae est visio, quae fit in vigilando, qualem habuit Esaias,
                  qui vidit <cit type="bible">
                     <quote>Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, et plena erat domus
                        a maiestate eius, et ea, quae sub ipso erant, replebant temlum. Seraphin
                        stabant <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 07.]</note><cb/> super illud sex alae uni et sex alae alteri, et
                        infra. Dicebant: sanctus, sanctus, sanctus.</quote>
                     <bibl>Esaias VI.</bibl>
                     <ref cRef="Is 6,3" decls="#biblicalCitations">(Is 6,3)</ref>
                  </cit> Ubi sibi fuerat revelatum mysterium trinitatis. </p>
               <p>Tertium genus prophetiae est somnium, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Genesis XXVIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Iacob vidit dormiens scalam subnixam de caelo, angelos quam
                        descendentes.</quote>
                     <ref cRef="Gn 28,12" decls="#biblicalCitations">(Gn 28,12)</ref>
                  </cit> Nam cognitio in dormientibus melius potest fieri de futuro, quam
                  vigilantibus, quia tunc sedantur passiones. Unde <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Iacob dormiens angelos vidit, quia illi divina conspiciunt, qui ab
                        appetitu corporalium rerum oculos claudunt, <span>quos bene clausos diabolus
                           aperuit, dicens:</span> In quacunque die comederitis ex eo, aperientur
                        vobis oculi vestri.</quote>
                  </cit> Scala enim significat Christi generationem per diversos gradus, cui
                  tandem innixus est Dominus Iesus. Ideo Iacob lapidem suppositum capiti unxit oleo
                  et Dei domum futuram consecravit, ubi tandem constructum est templum Salomonis. </p>
               <p>Quartum genus prophetiae est, quando aliqua res sensibilis exterius apparet, et
                  hanc prophetiam habuit Moyses, quando ei Dominus per nubem locutus est <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Exodus XIX.</bibl>
                  </cit> in qua quattuor fuerunt Moysi revelata, scilicet, quod Deus est
                  infigurabilis, hominibus nunc invisibilis in patria incomprehensibilis, et Moyses
                  est venerabilis. </p>
               <p>Quintum genus prophetiae est, quando aliqua vox exterior ad auditum hominis
                  insonat, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Genesis XXII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Abrae dixit: Ne extendas manum tuam super puerum, nec facias ei
                        quidcunque, nunc cognovi, quod timeas Dominum, et non pepercisti filio tuo
                        unigenito propter me</quote>
                     <ref cRef="Gn 22,12" decls="#biblicalCitations">(Gn 22,12)</ref></cit>, in qua intellexit passionem Christi futuram. </p>
               <p>Sextum genus prophetiae est parabola, puta quando vox per hominem formatur cum
                  similitudine alicuius rei sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Numeri XXIII.</bibl>
                     <span>fuit prophetia Balaam; qui assumpta parabola ait:</span>
                     <quote>Sta Balach et asculta; audi fili Sephor; non est quasi homo Deus, ut
                        mentiatur, nec ut filius hominis, ut mutetur</quote>
                     <ref cRef="Nm 23,19" decls="#biblicalCitations">(Nm 23,19)</ref></cit>, et <cit type="bible">
                     <bibl>c. XXIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Irruente in se spiritu Dei, assumpta parabola, ait: Dixit Balaam filius
                        Beor: dixit homo, cuius obturatus est oculus, dixit auditor sermonum Dei,
                        qui visionem Omnipotentis Dei intuitus est, qui cadit, et sic aperiuntur
                        oculi eius <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 08.]</note><cb/>: Quam pulchra tabernacula tua, Iacob, et
                        tentoria tua, Israel! Ut valles nemorosae, ut horti iuxta fluvios
                        irrigui</quote>
                     <ref cRef="Nm 24, 2-6" decls="#biblicalCitations">(Nm 24, 2-6)</ref></cit>, ubi expressit Christi incarnationem, cum dixit: <cit type="bible">
                     <quote>Orietur stella ex Iacob, et consurget virga ex Israel, et percutiet
                        duces Moab.</quote>
                     <ref cRef="Nm 24,17" decls="#biblicalCitations">(Nm 24,17)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Septimum genus prophetiae est repletio Spiritu Sancti, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Actuum I.</bibl>
                  </cit> apostoli fuerunt repleti Spiritu Sancto. Hanc prophetiam habuit beatus
                  Iohannes, qui adhuc ex utero matris suae repletus fuit Spiritu. </p>
               <p>Tertio denique, quod officium prophetandi sit magnum in ecclesia militante
                  probemus similitudine. Nam sicut secretarius regis terreni dicitur magnus in regno
                  regis, ita propheta, qui cognoscit secreta divina aliis occulta, magnus est in
                  ecclesia. Verumtamen in hoc prophetae non debent gloriari, quia rex eternus
                  Christus terribile de malis prophetis praedicavit <cit type="bible">
                     <bibl>Matthaeus VII.</bibl>
                     <span>dicentibus in iudicio:</span>
                     <quote>Nonne in plateis nostris docuisti? Nonne in nomine tuo prophetavimus?
                        Dicet illis: Amen dico vobis non novi vos. Discedite a me omnes, qui
                        operamini iniquitatem.</quote>
                     <ref cRef="Lc, 13,26-27; Mt 7, 22-23" decls="#biblicalCitations">(<emph>Lc,
                           13,26-27</emph>; Mt 7, 22-23)</ref>
                  </cit> Beatus vero Iohannes fuit sanctissimus, ideo laude dignus. </p>
               <p><emph style="main">Secundo <span>beatus Iohannes Baptista</span> ex praemissis thematis
                     verbis</emph> commendatur ab omnium prophetarum maioritate, cum dicitur:
                     <quote>Dico vobis, plus quam prophetam</quote>, quia alii omnes prophetae
                  prophetabant Christum de longe, sed ipse digito suo demonstravit dicens: <cit
                     type="bible">
                     <quote>Ecce agnus Dei etc.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,29; 1,36" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,29; 1,36)</ref>
                  </cit> Unde sanctus <cit>
                     <bibl><author>Thomas</author>
                        <span>dicit</span>
                        <title>II. II. q. CLXXIV. ar. IV.</title></bibl><span>, quod</span>
                     <quote>prophetae novi testamenti praeferuntur prophetis veteris testamenti,
                        quasi magis revelatae gloriam Domini speculantes</quote></cit>, iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Io. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Vidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Patre.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,14" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,14)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>I Iohannis I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quod fuit ab initio, quod vidimus, et perspeximus, et manus nostrae
                        contrectaverunt de verbo vitae: et vita manifestata est.</quote>
                     <ref cRef="I Io 1,1-2" decls="#biblicalCitations">(I Io 1,1-2)</ref>
                  </cit> Sed Iohannes Baptista non videtur pertinere ad novum testamentum, quia
                  dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Heb. IX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Testamentum in morte sed Christi confirmatum est</quote>
                     <ref cRef="Cor 1,6" decls="#biblicalCitations">(Cor 1,6)</ref></cit>, ergo comparemus praecipuos prophetas veteris testamenti, ut ex eorum
                  comparatione intelligamus, quis fuerit maior inter eos, comparemus enim istos tres
                  praecipuos, scilicet <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 09.]</note><cb/>: </p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p><list>
                     <item>Primo Moysen</item>
                     <item>Secundo David</item>
                     <item>Tertio Iohannem.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo enim videtur, quod Moyses fuerit maior inter omnes prophetas veteris
                  testamenti, et hoc tenet sanctus <bibl><author>Thomas</author></bibl>, ubi scribit
                  et probat dupliciter, scilicet rationibus et auctoritatibus. Primam rationem
                  sumit, quantum ad visionem intellectivam Dei sicut Paulus in raptu, ut dicit
                        <bibl><author>Augustinus</author>
                     <title>super Genesi ad Lyram</title></bibl>, quam nec David, nec Iohannes in
                  vita praesenti leguntur vidisse, ideo dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Numeri XII.</bibl><span>, quod non per aenigma Deum vidit, sed facie ad facie.</span>
                     <ref cRef="Nm 12,8; 14,14" decls="#biblicalCitations">(Nm 12,8; 14,14)</ref>
                  </cit>
                  <emph>Secundo</emph> fuit excellentior, quantum ad visionem imaginariam quam quasi
                  ad suum nutum habebat; non solum audiens loquentem sed etiam videns, et non solum
                  in specie angeli, sed etiam in specie Dei, et non solum dormiendo, sed etiam
                  vigilando, ideo dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Exodus XXXIII.</bibl><span>, quod</span>
                     <quote>loquebatur ei facie ad faciem, sicut homo solet loqui cum amico
                        suo</quote>
                     <ref cRef="Ex 33,11" decls="#biblicalCitations">(Ex 33,11)</ref></cit>, sed David non sic loquebatur. <emph>Tertio</emph> Moyses videtur maior,
                  quantum ad denuntiationem, quia loquebatur toti populo fidelium in persona, dicit
                  eis legem de novo proponens, quod non fecit David, neque Iohannes Baptista, sed
                  nec alii, sed loquebatur populo in persona Dei quasi inducentes populum ad
                  observantiam legis Moyse, secundum illud <cit type="bible">
                     <bibl>Malachias IV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Mementote legis Moysi servi Dei.</quote>
                     <ref cRef="Mal 4,4" decls="#biblicalCitations">(Mal 4,4)</ref>
                  </cit>
                  <emph>Quarto</emph> videtur maior quantum ad miraculorum operatorum, quae fuerunt
                  magna et multa, et fecit toti populo, quae non fecit David neque Iohannes
                  Baptista, quinpotius dicitur de Iohanne, quod nullum miraculum fecit. </p>
               <p>Secundo praecipuum prophetam Veteris Testamenti capiamus David, quem
                        <bibl><author>Nicodemus Lyra</author>
                     <title>super praelogum psalterii</title></bibl> tenet, quod fuerit maior ipso
                  Moyse, et omnium prophetarum veteris testamenti, cuius rationem dicit: Quoque
                  summus gradus <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 10.]</note><cb/> prophetiae est, quasi sine apparitione alicuius
                  figurae vel signi sensibilis capitur veritas intelligibilis de occultis per
                  divinam revelationem, et hoc modo revelationes factae fuerunt ipsi David, ideo
                  dicebat: <cit type="bible">
                     <quote>Super senes intellexi.</quote>
                     <ref cRef="Ps 118,100" decls="#biblicalCitations">(Ps 118,100)</ref>
                  </cit> Et iste gradus est summus in prophetia. Sic enim ille diceretur melioris
                  ingenii, qui caperet conclusionum geometricalium veritatem sine descriptione
                  figurarum sensibilium, quam ille, qui capere non posset, absque tali descriptione.
                  Sic in cognitione prophetica ille dicitur excellentius divinitus illustratus, qui
                  veritatem intellegibilem capit absque sensibilibus signis, qualis fuit David. Et
                  ideo David fuit excellentior propheta, quam Moyses, quia ei plena Christi mysteria
                  sine sensibilibus signis sunt revelata. </p>
               <p>Ad rationes autem sancti Thomae respondet <bibl><author>Lyra</author></bibl>, quod
                  prima non valet, sed quod Moyses vidit divinam essentiam, ergo est maior propheta,
                  quia visio divinae essentia excludit actum prophetandi sicut et actum fidei, quia
                  uterque actus est necessario aenygmaticus, et ideo visio divinae essentiae non
                  constituit excellentiorem prophetam, licet faciat clariorem notitiam. Nam ut dicit
                  sanctus <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>II. II. q. CLXXVII. ar. VI.</title></bibl>, quod Christus fuit
                  comprehensor et viator, et in quantum fuit comprehensor, non competit sibi ratio
                  prophetiae, sed solum in quantum viator, et sic bene dicebatur de ipso <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Lucas VII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Propheta magnus surrexit in nobis.</quote>
                     <ref cRef="Lc 7,16" decls="#biblicalCitations">(Lc 7,16)</ref>
                  </cit> Et eiusdem <cit type="bible">
                     <bibl>XXIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>de Iesu, qui fuit vir propheta.</quote>
                     <ref cRef="Lc 24,19" decls="#biblicalCitations">(Lc 24,19)</ref>
                  </cit> Unde si visio divinae essentiae constitueret excellentiorem prophetarum,
                  tunc Moyses fuisset excellentior apostolis praeter Paulum, quibus non fuit
                  concessum videre divinam essentiam, qui tamen habuerunt spiritum prophetiae tam
                  copiose, ut etiam in cruciatibus prophetarent, non sicut autem prophetae veteris
                  testamenti, sed specialiter ad hoc elevabantur, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>IV. Regis III.</bibl>
                     <span>Eliseus turbatus ex intuitu regis Israel psalterium fecit applicari, ut
                        per laudem psalmodiae elevaret</span>
                     <ref cRef="IV Rg 3,13-15" decls="#biblicalCitations">(IV Rg 3,13-15)</ref></cit>, et ad spiritum prophetiae posset attingere. Similiter Moyses quod
                  denunciavit toti populo, hoc non pertinet ad prophetiam, sed sequitur eam.
                  Similiter maiora signa fecit <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 11.]</note><cb/>, etiam non pertinet ad prophetiam,
                  sed sequitur. Unde et Iohannes nullum fecit signum, ut dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Iohannes X.</bibl></cit>, et tamen est propheta et plus quam propheta. Aliqui enim sunt sanctiores,
                  et multa signa faciunt, ergo David, licet non fecerit tanta signa, quanta Moyses,
                  tamen dicitur eo excellentior ratione praedicta. </p>
               <p><emph>Tertio praecipuum</emph> capiamus istum sanctum Iohannem Baptistam, quem
                  Iesus Mariae filius tenet, quod post ipsum ipse est maior propheta omnium tam
                  veteris quam novi testamenti dicit: <cit type="bible">
                     <quote>Quid existis videre? Prophetam? Etiam dico vobis, plus quam
                        prophetam</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,9" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,9)</ref></cit>, cum quo nos et omnes catholici tenent, quod Iohannes est maior inter
                  prophetas, licet usque ad tempus non surrexerat maior Moyse, sed certe Iohannes eo
                  multo maior, de quo Salvator <cit type="bible">
                     <bibl>Matthaeus XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Lex et prophetae usque ad Iohannem <span>(scilicet exclusive)</span>
                        prophetaverunt</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,13" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,13)</ref></cit>, ideo Iohannes non est propheta veteris testamenti, sed novi, licet enim
                  testamentum novum in Christi morte sit confirmatum, tamen in Iohannis
                  praedicatione est inchoatum. Ideo eius nativitas et vita ac praedicatio in novo
                  testamento continetur, cuius maioritas luce clarius patet in ipsius denuntiatione
                  conceptionis, in nativitate, vita, ac Christi Domini Nostri commendatione, quae
                  patent in evangelio. Rogemus igitur ipsum, ut intercedat etc. <note type="coloumnbreak">[os 047. c. 12.]</note><cb/>
               </p>
            </div>

         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
