<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet href="../css/sermon_styles.css" type="text/css"?>
<?oxygen RNGSchema="../schemas/teilite.rng" type="xml"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="OS030">
   <teiHeader xml:lang="en">
      <fileDesc>
         <titleStmt>
            <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati - Sermo XXX. - digital edition </title>
            <author xml:id="OS">Osvaldus de Lasko</author>
            <editor>Sermones Compilati (ELTE) and Late Medieval Research Group (KRE)</editor>
             <respStmt>
               <name xml:id="RB">Romhanyi, Beatrix F.</name>
               <resp>project leader</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="RF">Rajhona, Flora</name>
               <resp>transcription</resp>
               <resp>annotations</resp>
            </respStmt>
            <respStmt>
               <name xml:id="SN">Sapi, Nora</name>
               <resp>TEI XML encoding</resp>
            </respStmt>
         </titleStmt>
         <publicationStmt>
            <p>Károli Gáspár University, Late Medieval Research Group</p>
            <p>The homepage <ref target="http://sermones.elte.hu">http://sermones.elte.hu</ref> 
               is the common publishing surface of medieval
               and early modern Hungarian sermon editions. Being part of this collection/heritage,
               our present project is also published there.</p>
         </publicationStmt>
         <sourceDesc>
            <p><bibl>
               <author>Osvaldus de Lasko</author>
               <title>Sermones de sanctis Biga salutis intitulati</title>
               <pubPlace>Hagenau</pubPlace> 
               <date when="1499">1499</date>
               (CIH 2485, HC *9055) Bibl. nat. Inc. 1030.</bibl></p>
         </sourceDesc>
      </fileDesc>
   </teiHeader>

   <text xml:lang="la">   
      <body>
         <div>
            <p><title type="full"><title type="main">De sancto Matthia apostolo II.</title>
                  <title n="030">Sermo XXX.</title></title></p>
            <div type="thema">

               <cit type="bible">

                  <quote>Eligite meliorem et eum, qui vobis placuerit de filiis Domini vestri, et
                     eum ponite super solium Patris vestri. Et pugnate pro domo Domini
                     vestri.</quote>
                  <bibl>IV. Regum X.</bibl>
                  <ref cRef="IV Rg 10,3" decls="#biblicalCitations">(IV Rg 10,3)</ref>
               </cit>
            </div>
            <div>
               <p>Hodie sancta mater Ecclesia celebrat electionem beati Mathiae ad apostolatus
                  dignitatem, ideo merito praefata verba dicuntur de eo, qui post apostolos ad
                  dictum officium omnibus melior fuit. Ideo placuit apostolis et imposuerunt ipsum in culmen apostolatus, haec autem
                  electio fuit commendabiliter ex omni parte, scilicet</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p> <list>
                     <item>Primo ex parte eligentium</item>
                     <item>Secundo ex parte modi eligendi</item>
                     <item>Tertio ex parte ipsius electi.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo inquam haec ipsa electio fuit commendabilis ex parte eligentium. Nam
                  electores hi fuerunt apostoli, qui sunt principes mundi, ianitores caeli et
                  iudices saeculi. Ad ipsos igitur et non alios spectabat huiusmodi electio, qui ad
                  hoc specialiter congreati fuerunt. Dicit enim sanctus doctor
                        <bibl><author>Bonaventura</author>
                     <title>super I. dist. XI.</title></bibl>, quod sicut quattuor fuerunt concilia
                  patrum principalia, de quibus dicitur <bibl><title>XV. dist. c.
                     "Canones"</title></bibl>, ita quattuor fuerunt concilia apostolorum in
                  primitiva ecclesia. Primum fuit ad electionem Mathiae, secundum ad electionem
                  septem diaconorum, <cit type="bible">
                     <bibl>Actuum VII.</bibl></cit>; tertium ad non imponenda legalia gentibus, <cit type="bible">
                     <bibl>Act. XV.</bibl></cit>; quartum ad tolerandum legalia ad tempus, quousque Evangelium publicatum
                     fuit,<cit type="bible">
                     <bibl> Act. XV.</bibl>
                  </cit> Ergo ad hanc electionem Mathiae sanctiores homines, qui fuerunt in mundo
                  <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 01.]</note><cb/> convenerunt. </p>
               <p>Secundo haec electio commendatur ex parte modi eligendi, quia incohata fuit ab
                  exhortatione principis apostolorum Petri, qui exsurgens in medium, ubi erat turba
                  hominum fere viginti dixit: <cit type="bible">
                     <quote>Viri fratres, oportet impleri scripturam, quam praedixit Spiritus
                        Sanctus per os David de Iuda, qui fuit dux eorum, qui comprehenderunt Iesum,
                        qui connumeratus erat in nobis et sortitus est sortem ministerii
                        huius.</quote>
                     <ref cRef="Act 1,16" decls="#biblicalCitations">(Act 1,16)</ref>
                  </cit> Et hic quidem possedit, id est possideir fecit agrum de mercede
                  iniquitatis, et suspensus crepuit medius, et diffusa sunt omnia viscera. Et notum
                  factum est omnibus habitantibus in Hierusalem, ita ut appellaretur ager ille
                  lingua eorum "Acheldemach", hoc est ager sanguis. Scriptum est enim in libro <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Psalmorum<span>:</span></bibl>
                     <quote>Fiat habitatio eorum deserta, et non sit, qui inhabitet in ea.</quote>
                     <ref cRef="Ps 68,26" decls="#biblicalCitations">(Ps 68,26)</ref>
                  </cit> Et: <cit type="bible">
                     <quote>Episcopatum eius accipiat alter.</quote>
                     <ref cRef="Ps 108,8" decls="#biblicalCitations">(Ps 108,8)</ref>
                  </cit> Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum sunt congregati omni tempore,
                  quo intravit et exivit inter nos Dominus Iesus incipiens a baptismate Iohannis
                  usque in diem, quae assumptus est a nobis testem resurrectionis eius nobiscum
                  fieri unum ex his. Et statuerunt Ioseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus
                  est "iustus", et Mathiam. Tunc orantes dixerunt: "Tu, Domine, qui nosti corda
                  omnium, ostende, quem elegeris ex his duobus unum accipere locum ministerii huius
                  et apostolatus, de quo praevaricatus est Iudas, ut abiret in locum suum." Et
                  dederunt eis sortes, et sors cecidit super Mathiam. Et annumeratus est cum undecim
                  apostolis. Ecce patet modus eligendi bonus, quia fuit praemissa oratione. Neque
                  sortes fuerunt tunc cum peccato, quia faciebant ex Spiritus Sancti familiaritate,
                  ut essent duodecim, qui fidem Trinitatis per quattuor partes mundi erant
                  praedicaturi. </p>
               <p>Tertio haec ipsa electio commendatur ex parte ipsius electi, scilicet beati
                  Mathiae, qui fuit rectus, simplex, probus, mundus, iustus, innocens intantum, ut
                  etiam illum famosum iustum Ioseph superaret idoneitate ad apostolatum. Ergo merito
                  dicitur de eo: <quote>Eligite meliorem et eum, qui <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 02.]</note><cb/> vobis
                     placueret etc.</quote> In quibus quidem verbis ad honorem ipsius beati Mathiae tria insinuantur
                  documenta, scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p> <emph><list>
                     <item>Primo electionis modalitas, ibi: <quote>eligite meliorem, qui vobis
                           placuerit etc.</quote></item>
                     <item>Secundo electi magna dignitas, ibi: <quote>de filiis Domini vestri, et
                           eum imponite etc.</quote></item>
                     <item>Tertio electionis debita studiositas, ibi: <quote>et pugnate pro domo
                           Domini vestri etc.</quote></item>
                  </list></emph></p>
            </div>
            <div>
               <p><emph>Primum <span>documentum dixi, quod</span> ex praemissis thematis verbis</emph> insinuatur electionis
                  modalitas, cum dicitur: <quote>eligite meliorem, et eum, qui vobis placuerit
                     etc.</quote> Modus namque electionis tunc est bonus, si quod melius iudicatur,
                  hoc eligitur. Ad cuius intellectum est nobis sciendum, quod electio capitur tripliciter,
                  scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p> <list>
                     <item>Primo generaliter</item>
                     <item>Secundo specialiter</item>
                     <item>Tertio singulariter.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo itaque electio capitur generaliter, et pertinet ad omnes homines usum
                  rationis habentes, quia talis electio est actus voluntatis, ut dicitur <cit>
                     <bibl><title>III. Ethicorum</title>
                        <span>et secundum sanctum</span>
                        <author>Thomam</author>
                        <title>prima parte Summae q. XIII. art. I.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Electio est preacceptio unius respectu alterius.</quote>
                  </cit> Et secundum <cit>
                     <bibl><author>Philosophum</author>
                        <title>VI. Ethicorum</title></bibl>
                     <quote>est actus voluntatis et rationis</quote></cit>, Nam irrationalia non utuntur electione, quia carent ratione et voluntate,
                  sed diriguntur impulsu naturae. Unde omnis hirundo similiter facit nidum, sed in
                  homo naturaliter eligeret et non per voluntatem oporteret, quod omnes homines
                  eodem modo eligerent, quod ad sensum patet falsum. Nam dicit sanctus
                        <bibl><author>Thomas</author>
                     <title>libro III. contra gentiles c. LXXXV.</title></bibl>, quod virtuosus et
                  vitiosus differunt ex hoc, quod contraria eligunt. Virtutes autem politice et
                  vitia non sunt nobis a natura, sed ex assuetudine, ut probat
                        <bibl><author>Philosophus</author>
                     <title>II. Ethicorum</title></bibl>. Quia quales operationes assuescimus,
                  maxime a pueritia ad temporales habitum habemus, ideo voluntas cum sit libera, non
                  cogitur ad eligendum, nec ab impressionibus caelestibus. Iuxta illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Hiere. X.<span>:</span></bibl>
                     <quote>A signis caeli nolite metuere, quae timent gentes, quia leges populorum
                        vanae sunt.</quote>
                     <ref cRef="Ier 10,2" decls="#biblicalCitations">(Ier 10,2)</ref>
                  </cit> Nec ab obiecto, <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 03.]</note><cb/> quia ad occursum alicuius delectabilis,
                  puta cibi vel mulieres temperatus non movetur ad eligendum ipsum, sed
                  interpretatus. Virtus enim est habitus electivum in medio consistens, unde
                  iustissimus Deus nullius actus approbat vel reporbat, nisi libere eligat bonum vel
                  malum. Sicque hominis salus vel damnatio ex libera sua electione fit. Hinc <cit>
                     <bibl><title>XVI. q. I. c. "non est"</title></bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>Voluntarium sibi militem eligit Christus, voluntarium sibi servum
                        actionatur diablous.</quote>
                  </cit> Ecce enim, charissimi, ante nos sunt virtus et vitium, bonum et malum, mors
                  et vita, poena et gloria, via arta et lata, voluntas, quoque sine coactione
                  libera. Sapiens <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci XV.</bibl>
                     <span>sic dicit:</span>
                     <quote>Deus ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii
                        sui, adiecit mandata et praecepta sua, si si volueris mandata conservare,
                        conservabunt te, apposuit tibi aquam et ignem, ad quod volveris, porrige
                        manum tuam. Ante hominem vita et mors bonum et malum, quod placuerit,
                        dabitur illi.</quote>
                     <ref cRef="Sir 15,14-18" decls="#biblicalCitations">(Sir 15,14-18)</ref>
                  </cit> Haec ibi. </p>
               <p>Et certe ut dicit <cit>
                     <bibl><author>Philosophus</author>
                        <title>III. Ethicorum</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Melius est mori, quam facere contra bonum virtutis</quote></cit>, ad quod inclinat natura, docet Sacra Scriptura et actio Christi pura.
                  Primo dixi, quod ad bonum eligendum inclinat natura, quia dicitur <cit>
                     <bibl><title>I. Ethicorum</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Bonum est, quod omnia appetunt</quote></cit>, et maxime idem <cit>
                     <bibl><author>Philosophus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ratio semper deprecatur ad optima</quote></cit>, ergo praeter intentionem naturae recte est eligere malum. Secundo ad hoc
                  docet Sacra Scriptura, nam <cit type="bible">
                     <bibl>Iosuae XXIV.</bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>Optio vobis datur, eligite, quod vobis placet.</quote>
                     <ref cRef="Ios 24,15" decls="#biblicalCitations">(Ios 24,15)</ref>
                  </cit> Tertio ad bonum docet Filius Domini vivi Christus verbo pariter et exemplo.
                  Unde <cit>
                     <bibl><author>Bernardus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>secundo sermone de Domini nativitate</title></bibl>
                     <span>ait:</span>
                     <quote>Christus utique qui non fallitur, eligit, quod carni molestius est.
                        Illud ergo melius, illud utilius, illud potius eligendum est, et quisquis
                        aliud doceat aut suadeat, ab ipso tamquam a seductore cavendum est.</quote>
                     <span>Et infra:</span>
                     <quote>Et tamen ipse est, fratres olim promissus est per Esaiam parvulus noster
                        Emanuel sciens reprobare malum et eligere bonum. Malum ergo voluptas carnis,
                        bonum vero afflictio est. Siquidem <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 04.]</note><cb/> et hanc elegit et illam
                        reprobavit puer sapiens verbum infans.</quote>
                  </cit> Haec ille. </p>
               <p>Ergo Filius Dei cum omni sua familia afflictionem poenitentiae et virtuosam vitam
                  elegit, nam dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>I. Machab. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Elegerunt magis mori, quam cibis inquinari immundis, et noluerunt
                        infringere legem Dei sustinentes fortiter cruciatus.</quote>
                     <ref cRef="I Mcc 1,65-66" decls="#biblicalCitations">(I Mcc 1,65-66)</ref>
                  </cit> Et de Moyse ad <cit type="bible">
                     <bibl>Heb. XI.</bibl>
                     <span>dicit apostolus sic:</span>
                     <quote>Magis eligens affligi cum populo Dei, quam temporalis habere
                        iocunditatem peccati.</quote>
                     <ref cRef="Hbr 11,25" decls="#biblicalCitations">(Hbr 11,25)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Iob VII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Suspendium elegit anima mea et mortem ossa mea.</quote>
                     <ref cRef="Iob 7,15" decls="#biblicalCitations">(Iob 7,15)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Ps.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Elegi abiectus esse in domo Dei mei magis, quam habitare in tabernaculis
                        peccatorum.</quote>
                     <ref cRef="Ps 83,11" decls="#biblicalCitations">(Ps 83,11)</ref>
                  </cit> Quare laudamus Christi martyres, nonne propter cruciatus electionem. Quare
                  attollimus Christi confessores, nonne propter arte viae electionem. Unde in eorum
                  sollemnitatibus eorum virtuosam vitam recitamus ad ipsorum gloriam. <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ecce Dei electi carnem domant, virtutes perpetrant, mundum despiciunt,
                        daemonibus imperant, Deum vocibus moribusque praedicant.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Econtrario reprobi et Dei vivi inimici eligunt voluptatem vanitatem et iactantiam
                  temporalem, et talium infinitus est numerus. <cit type="bible">
                     <bibl>Eccs. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Stultorum infinitus est numerus.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 1,15" decls="#biblicalCitations">(Ecl 1,15)</ref>
                  </cit> De quibus <cit type="bible">
                     <bibl>Baruch III.</bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Disce, ubi sit prudentia, ubi virtus, ubi sit intellectus, ut scias
                        similiter, ubi sit longanimitas vitae et virtus, ubi sit lumen oculorum et
                        pax, ubi sunt principes gentium, qui dominantur super bestias, quae sunt
                        super terram, qui in avibus caeli ludunt, qui argentum thesaurizant et
                        aurum, in quo confidunt homines, et non est finis possessionis
                        eorum.</quote>
                     <ref cRef="Bar 3,14-18" decls="#biblicalCitations">(Bar 3,14-18)</ref>
                  </cit> Qui argenti fabricant et solliciti sunt, nec est inventio operum illorum,
                  exterminati sunt et ad inferos descederunt et alii in locum eorum surrexerunt. O
                  mira in eligendo filiorum Adam vanitas! O stupenda fatuitas, o detestanda errorum
                  multiplicitas eligere, quod nec est honestum, nec utile, nec plene iocundum, quin
                  potius confusione dignum, ut ex ipsorum electione fiant praedae daemonum! Contra
                  quod sic clamat <cit>
                     <bibl><title>in testamento</title>
                        <span>gloriosus</span>
                        <author>Hieronymus</author></bibl>
                     <quote><note type="coloumnbreak">[os 030. c. 05.]</note><cb/> Quid de his, qui in caducis suis divitiis gloriantur
                        dicam, qui post foetidae carnis in cinerem reversurae voluptatem ambulant,
                        alios contemnendo deprimunt nobilitate et dignitate vana, et levi siquidem
                        quorundam stultorum insufflatione hominum extolluntur, ac se ob hoc illam
                        credunt attingere gloriam, quam solis humilibus et mundi contemptoribus pius
                        Dominus praeparavit? Quid de his, ut convenit, dixerim? Vae, vae, vae vobis,
                        qui ad caelorum regna divitiarum itinere festinatis! Quaoniam facilius est
                        camelum transire per foramen acus, quam divitem intrare in regnum caelorum.
                        Non mea sunt haec verba, si haec revocabilis sententia est, Christus omnino
                        Deus non est, Caelum inde - inquit - et tria transibunt, verba autem mea non
                        transibunt. Vis ergo regnare cum Christo, patiaris cum ipso? Si Christum
                        dominum et regem, cui nomen est super omne nomen oportuit pati et ita
                        intrare in gloriam suam, quam fiduciam habemus nos intrare sine
                        labore.</quote>
                  </cit> Haec ille. </p>
               <p>Igitur dilectissmae animae Christi sanguine lote eligite meliorem vitam, eligite
                  meliores mores, eligite hanc brevem et tamporalem poenitentiam, uit evadatis
                  aeternum tormentum. Quia dicit beatus <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Momentaneum est, quod delectat aeternum, autem quod cruciat.</quote>
                  </cit> Et beatus <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Melior est modica amaritudo in faucibus, quam aeterna cruciatio in
                        visceribus. Nam praesens vita est tamquam forum, in quo quis quod emere
                        eligit, hoc aeternaliter habebit.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Secundo dixi, quod electio accipitur specialiter, et sic electio importat Dominum
                  super subditos. Quae quidem electio secundum <bibl><author>Ostiensem</author>
                     <title>extra de electionibeus cum in cunctis et c. "cum ecclesia
                        vulnerata"</title></bibl> est alicuius personae idoneae ad dignitatem vel
                  fraternam societatem servata forma canonica facta vocatio. Unde licet Deus
                  attingat a fine usque ad finem, et disponat per se proncipaliter omnia. <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author><span>:</span></bibl>
                     <quote>Deus <span>- inquit -</span> mundum per seipsum regit, qui per seipsum
                        condidit. Tamen aliqua mediantibus aliis gubernat.</quote>
                  </cit> Hinc <cit>
                     <bibl><author>Augustinus</author>
                        <title>super Gen. a litteram</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Habet <span>- ait -</span> Deus absconditas in semetipso quorundam
                        factorum <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 06.]</note><cb/> causas, quas rebus conditis non inseruit, easque
                        implet non eo opere providentiae, quo naturas instituit, ut sint, sed eo,
                        quo illas administrat, ut voluerit.</quote>
                  </cit> Hunc enim instituit ordinem in creaturis, ut postrema per media deducantur
                  ad summa. Unde <cit>
                     <bibl><author>Magister</author>
                        <title>in II. dist. VI.:</title></bibl>
                     <quote>Quamdiu durat mundus angelis angeli, daemones daemonibus, hominibus
                        homines praesunt.</quote>
                  </cit> Et hoc Deus facit ex magna misericordia, ut quod pretio sanginis filii
                  redemit, adiuvet per angelos et homines fortiores et prudentiores, ut undique
                  divina protectione adiuvetur humana fragilitas. Et ideo magna cautio debet fieri
                  in electione uniuscuiusque ad praevidentiam, quia si negligenter fuerit, vergit
                  contra commune bonum, contra ipsum electum et contra Dominum Christum. Quia dicit <cit>
                     <bibl><author>Astesanus</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Summa libro VI. c. XXXVIII.</title></bibl><span>, quod</span>
                     <quote>si modus acquirendi praevidentiam sit iniustus, tunc per comparationem
                        ad meritum subiectorum est iusta, quia aut est ad bonorum porbationem, aut
                        ad malorum punitionem.</quote>
                  </cit> Per compartionem vero presidentis est iniusta, quod fit Deo promittente,
                  non approbante. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Oseae XIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Dabo regem vobis in furore meo.</quote>
                     <ref cRef="Os 13,11" decls="#biblicalCitations">(Os 13,11)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Iob XXXIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi.</quote>
                     <ref cRef="Iob 34,30" decls="#biblicalCitations">(Iob 34,30)</ref>
                  </cit> Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Oseae VIII.</bibl>
                     <span>dicitur:</span>
                     <quote>Regnaverunt et non ex me principes, exstiterunt et non cognovi.</quote>
                     <ref cRef="Os 8,4" decls="#biblicalCitations">(Os 8,4)</ref>
                  </cit> Magno ergo studio debent praelati eligi, ne electores praeficiant quemquem
                  propter suum commodum, quia dicetur eis illud <cit type="bible">
                     <bibl>I. Reg.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Fecerunt sibi regem et non per me principem, et non per consilium
                        meum.</quote>
                     <ref cRef="I Sm 11,15" decls="#biblicalCitations">(I Sm 11,15)</ref>
                  </cit> Super hoc <bibl><author>Hieronymus</author>
                     <span>et habetur</span>
                     <title>VIII. q. I. "audacter"</title></bibl>. Fortasse aliquid dicimus, tamen
                  quod scriptum est, dicimus, non semper princeps et iudex Ecclesiae per Dei
                  arbitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt. Si mali sunt actus nostri et
                  operamur maligna in conspectu Domini, nobis dantur principes secundum cor nostrum,
                  et hoc tibi de scripturis probo. Audi, quid Dominus dicat: <quote>Fecerunt sibi
                     regem, et non per me.</quote> Inde enim est tanta modo iustitiae et virtutis,
                  dissipatio, tanta mali induatio, quia praesidentis <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 07.]</note><cb/> non sit
                  secundum Deum electio. Iuxta illud <cit>
                     <bibl><title>I. q. I.</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Principatus, quem metus extorsit aut ambitus occupavit, et si moribus
                        aut actibus non offendit, ipsius tamen initii pernitiosus est
                        exemplo.</quote>
                  </cit> Et difficile est, quod bono peragant exitu, quae malo fuit incohata
                  principio, nullus enim quantumcumque idoneus potest petere beneficium cum cura
                  animarum, quia ex tali praesumptione facit se indignum. <cit>
                     <quote>Cura enim animarum <span>secundum</span>
                        <bibl><author>Iohannis Andreae</author>
                           <title>in novellis</title></bibl> est vigil onerosa ac sollicita custodia
                        animarum commissa alicui, ut curet, ne pereant, sed salventur.</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p>Tertio quoque electio capitur singulariter, et sic respicit electionem
                  episcoporum, et isto modo electio est alicuius personae dgnitatem vocatio, ut
                  patet <bibl><title>extra de electionibus, cum in cunctis, § "Quia
                     propter"</title></bibl>. Qui quidem ad tantam dignitatem vocandi debent habere tria in se, scilicet</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p> <list>
                     <item>Primo vitae sanctitatem</item>
                     <item>Secundo scienciae claritatem</item>
                     <item>Tertio Ecclesiae utilitatem.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo itaque ed episcopalem dignitatem vocandi debent habere vitae sanctitatem,
                  quia dicit <bibl><author>Gregorius</author>
                     <span>in</span>
                     <title>Pastoralibus c. I.</title></bibl>, quod tantum debet transcendere
                  actionem populi vita praesul, quantum distare solet a grege vita pastoris. Debet
                  nempe praesul vitam suam aliis praebere tamquam signum ad sagittam, ut odore
                  bonorum operum omnes post se in via virtutum trahat. Alioquin praesidentiam suam
                  ad suam damnationem protat. Secundum quod dicit <cit>
                     <bibl><author>Gregorius</author>
                        <span>in</span>
                        <title>Pastoralibus</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Non debet hominum ducatum suscipere, qui nescit bene vivendo
                        praeire.</quote>
                  </cit> Cum enim pastor per abrupta vitiorum graditur, necesse est, ut ad
                  praecipitivum grex sequatur. </p>
               <p>Secundo in episcopo requiritur scientiae claritatis, quae valeat gregem defendere,
                  colligare, ad pascua vitae spiritualis educere et verbo praedicationis reficere.
                  Quibus non sufficit, ut ipsi soli ad Deum accedant, praesertim cum ipsi sint
                  pastores, venatores et piscatores. Propter primum dicetur eis illud <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Gen. XVII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Affer de venatione tua!</quote>
                     <ref cRef="Gn 27,7" decls="#biblicalCitations">(Gn 27,7)</ref>
                  </cit> Propter secundum ilud <cit type="bible">
                     <bibl>Ezech. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sanguinem eius de <note type="coloumnbreak">[os. 030. c. 08.]</note><cb/> manu tua requiram.</quote>
                     <ref cRef="Ez 3,18" decls="#biblicalCitations">(Ez 3,18)</ref>
                  </cit> Propter tertium dicetur eis illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ioh. XXI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Afferte de piscibus, quos prendidisti nunc.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 21,10" decls="#biblicalCitations">(Ioh 21,10)</ref>
                  </cit> Hinc quilibet penset, quanti sit periculi unicam animam pro multis
                  obligare. </p>
               <p>Tertio episcopi debent habere Ecclesiae utilitatem, quia dicit beatus <cit>
                     <bibl><author>Ambrosius</author>
                        <title>in suo pastorale</title><span>:</span></bibl>
                     <quote>Ne sit nomen inane, honor sublimis et vita proclivis! Defica professio
                        et illicita actio, religiosus amictus et irreligiosus profectus, gradus
                        excelsus et deformis excessus, cathedra sublimior et vita humilior!</quote>
                  </cit>
               </p>
               <p><emph>Secundo in praemissis thematis verbis</emph> insinuatur beati Mathiae magna dignitas, cum
                  dicitur: <quote>De filiis vestri et eum inponite super solium Patris.</quote>
                  Debebat enim electio fieri de Christi discipulis, unde Iudas ceciderat, qui
                  fuerunt filii Dei per veram fidem. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Ioh. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei
                        fieri.</quote>
                     <ref cRef="Ioh 1,12" decls="#biblicalCitations">(Ioh 1,12)</ref>
                  </cit> Et hoc est, quod dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Act. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ex his viris, qui nobiscum sunt.</quote>
                     <ref cRef="Act 1,21" decls="#biblicalCitations">(Act 1,21)</ref>
                  </cit> Unde dignitas beati Mathiae ex tribus cognoscitur, scilicet:</p>
            </div>
            <div type="divisio">
               <p> <list>
                     <item>Primo ex divina praeservatione</item>
                     <item>Secundo ex diutina praefiguratione</item>
                     <item>Tertio ex matura praelatione.</item>
                  </list></p>
            </div>
            <div>
               <p>Primo namque dignitas beati Mathiae cognoscitur ex divina praeservatione.
                  Praeservavit eum divina clementia, ne caderet, sicut Iudas. Quia nullus hominum
                  per se stare potest in bono, nisi Deus praeservet ipsum. Unde <cit>
                     <bibl><author>Thomas</author>
                        <title>libro contra gentiles III. prope finem</title></bibl>
                     <span>dicit:</span>
                     <quote>Licet ille, qui peccat, impedimentum gratiae praestet et inquantum ordo
                        rerum exigit, gratiam non deberet recipere.</quote>
                  </cit> Tamen Deus praeter ordinem rebus inditum operari potest, sicut cum caecum
                  illuminat vel mortuum resuscitat. Et sicut non omnes caecos illuminat, nec omnes
                  languidos sanat, ut in illis, quos curat opus virtutis eius appareat et in aliis
                  ordo naturae servetur, ita nos omnes, qui gratiam impediunt, auxilio suo
                  praevenit. Sed aliuqos, in quibus vult suam misericordiam apparere ita, quod in
                  aliis ordo iustitiae manifestatur, secundum quod dicit <cit type="bible">
                     <bibl>Ro. IX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Volens Deus ostendere iram et notam facere potentiam suam sustinuit <note type="coloumnbreak">[os
                        030. c. 09.]</note><cb/> in multa patientia vasa irae apta in interitum, ut ostenderet
                        dignitas gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in
                        gloriam.</quote>
                     <ref cRef="Rm 9,22-23" decls="#biblicalCitations">(Rm 9,22-23)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p>Unde quod Deus Mathiam elegit et Iudam cadere permisit, hoc est simplicius eius
                  voluntate processit, sicut ex simplici voluntate artificis procedit, ut ex eadem
                  materia similiter disposita quaedam vasa format ad nobiles usus, quaedam vero ad
                  ignobiles. Hinc <cit type="bible">
                     <bibl>Ro. IX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem
                        vas in honorem, aliud vero contumeliam?</quote>
                     <ref cRef="Rm 9,21" decls="#biblicalCitations">(Rm 9,21)</ref>
                  </cit> Ita isti duo, scilicet Mathias et Iudas ceciderunt, quia omnes tempore
                  mortis Christi scandalizati fuerunt, secundum quod praedixerat eis Christus, et
                  finaliter Mathiam erexit et praeservavit. Iudam vero non, cuius tamen perditionis
                  Deus non est causa, quia dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Nemini mandavit Deus impie agere, et nemini dedit spatium
                        peccandi.</quote>
                     <ref cRef="Sir 15,21" decls="#biblicalCitations">(Sir 15,21)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Iaco. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Nemo cum tentantur, dicat quoniam a Deo tenetur. Deus enim intentator
                        maorum est.</quote>
                     <ref cRef="Iac 1,13" decls="#biblicalCitations">(Iac 1,13)</ref>
                  </cit> Et si alibi inveniatur in Sacra Scriptura, quod Deus sit causa peccandi,
                  est sane intelligendum, sicut <cit type="bible">
                     <bibl>Exo. X.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ego indurabo cor pharaonis et servorum illius</quote>
                     <ref cRef="Cf Ex 10,20" decls="#biblicalCitations">(Cf Ex 10,20)</ref></cit>, et <cit type="bible">
                     <bibl>Esa. VI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Excaeca cor populi huius et aures aggrava, ne forte videant oculis suis
                        et convertantur et sanem eos.</quote>
                     <ref cRef="Is 6,10" decls="#biblicalCitations">(Is 6,10)</ref>
                  </cit> Et <cit type="bible">
                     <bibl>Esaiae LXIII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Errare nos fecisti de viis tuis, indurasti cor nostrum, ne timeremus
                        te</quote>
                     <ref cRef="Is 63,17" decls="#biblicalCitations">(Is 63,17)</ref></cit>, et <cit type="bible">
                     <bibl>Ro. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant, quae non
                        conveniunt.</quote>
                     <ref cRef="Rm 1,28" decls="#biblicalCitations">(Rm 1,28)</ref>
                  </cit> Quae omnia secundum hoc sunt intelligenda, quod Deus aliquibus non dat
                  auxilium ad vitandum peccatum, quod aliis quibusdam confert, et hoc subtrahit
                  aliquibus pro merito suae actionis, secudnum quod eius iustitia exigit, et sic
                  dicitur indurare vel errare facere. Nam quod aliquos conservat, hoc facit ex
                  voluntaria misericordia, sicut omnia ex voluntate creavit ex nihilo. Et sic Iudam
                  damnavit propter ipsius demeritum. Mathiam exaltavit non propter ipsius meritum
                  principaliter, sed suam bonitatem. </p>
               <p>Secundo dignitas beati Mathiae apostoli ostenditur ex divitina ipsius
                  praefiguratione, quia iste numerus duodenarius, de quo ipse debebat esse unus,
                  fuit multipliciter <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 10.]</note><cb/> praefiguratus in Veteri Testamento. Prima
                  figura fuit in duodecim ducibus, de quibus dixit Dominus Abraea super Ismael: <cit
                     type="bible">
                     <quote>Exaudivi te, ecce benedicam ei et augebo et multiplicabo eum valde. XII
                        duces generabit, et faciam illum in gentem magnam.</quote>
                     <bibl>Gen. XVII.</bibl>
                     <ref cRef="Gn 17,20" decls="#biblicalCitations">(Gn 17,20)</ref>
                  </cit> Isti duces figurant apostolos. qui duxerunt nos ad Deum. Secunda figura
                  fuit in duodecim patriarchis filiis Iacob, de quibus descendit populus Dei, qui
                  figurant apostolos, filios Iesu Christi, qui patres vocantur totius populi
                  Christiani. Tertia figura fuit in duodecim fontibus, de quibus dicitur <cit
                     type="bible">
                     <bibl>Exodi XV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Venerunt filii Israel in Hierusalem, ubi erant duodecim fontes
                        aquarum.</quote>
                     <ref cRef="Ex 15,27" decls="#biblicalCitations">(Ex 15,27)</ref>
                  </cit> Apostoli quoque fontes fuerunt, de quibus hausta fuit aqua sapientiae
                  salutaris. Quarta figura fuit in duodecim vitulis oblatis in dedicatione altaris
                  post completum tabernaculum, de quibus dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Num. VII.</bibl>
                  </cit> Apostoli enim obtulerunt corpora Domino in martyrio ad Ecclesiae Catholicae
                  dedicationem. Quinta figura fuit in duodecim explorantibus missis a Moyse de
                  deserto ad terram promissionis, <cit type="bible">
                     <bibl>Num XIII.</bibl>
                  </cit> Quia apostoli tamquam vere contemplativi prius ierunt ad patriam caelestem
                  per contemplationem, ut dicerent illud <cit type="bible">
                     <bibl>Phil. III.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Nostra conversatio in caelis est.</quote>
                     <ref cRef="Phlm 3,20" decls="#biblicalCitations">(Phlm 3,20)</ref>
                  </cit> Sexta figura fuit in duodecim viris, <cit type="bible">
                     <bibl>Iosue IV.</bibl></cit>, qui de mandato Domini tulerunt duodecim lapides de medio alveo Iordanis,
                  quando Iordanis conversus est retrorsum. Hi apostoli portaverunt duodecim
                  articulos fidei tamquam duodecim lapides ad fundamentum ecclesiae Catholicae.
                  Septima figura fuit in duodecim leunculis in throno Salamonis, <cit type="bible">
                     <bibl>III. Regum X.</bibl></cit>, qui apostolos significant, quibus Christus dixit <cit type="bible">
                     <bibl>Math XIX.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Sedebitis super thronos XII iudicantes in XII tribus Israel.</quote>
                     <ref cRef="Cf Mt 19,28" decls="#biblicalCitations">(Cf Mt 19,28)</ref>
                  </cit> Octava figura fuit in XII bobus sustinentibus mare Aeneum, <cit
                     type="bible">
                     <bibl>III. Reg. VII.</bibl>
                  </cit> Apostoli quidem fuerunt primi ministri baptismi, quod per mare Aeneum
                  figuratur, quibus dixit Dominus <cit type="bible">
                     <bibl>Math. ultimo<span>:</span></bibl>
                     <quote>Euntes baptizate gentes!</quote>
                     <ref cRef="Mt 28,20" decls="#biblicalCitations">(Mt 28,20)</ref>
                  </cit> Nona figura fuit in XII <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 11.]</note><cb/> iugis bovum, in quibus arabat
                  Heliseus, <cit type="bible">
                     <bibl>III. Reg. XIX.</bibl>
                  </cit> Heliseus significat Christum, quia interpretatur "Deus meus Salvator", quia
                  arat sanctum agrum Ecclesiae per XII apostolos, quibus dixit <cit type="bible">
                     <bibl>Math XI.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Tollite iugum meum super vos!</quote>
                     <ref cRef="Mt 11,29" decls="#biblicalCitations">(Mt 11,29)</ref>
                  </cit> Decima figura fuit in XII prophetis <bibl>in uno volumine</bibl>, quia
                  apostoli fuerunt prophetae Novi Testamenti. Ex quibus patet dignitas beati Mathiae
                  sic ab olim praefigurati. </p>
               <p>Tertio dignitas eius ostenditur ex matura praelatione, nam praelatus debet esse
                  maturus aetate et moribus, sic beatus Matheus. Ideo dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Actuum I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Ex his viris, qui nobiscum sunt</quote>
                     <ref cRef="Act 1,21" decls="#biblicalCitations">(Act 1,21)</ref></cit>, ad significandum, quod puer non debet eligi in praelatum, quia in ipso est
                  vana lascivia. Iuxta illud <cit type="bible">
                     <bibl>Eccles. XII.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Adolescentia et voluptas vana sunt.</quote>
                     <ref cRef="Ecl 11,10" decls="#biblicalCitations">(Ecl 11,10)</ref>
                  </cit> Ideo statutum est, ut neophitus non praeficiatur, quia in praelato debet
                  esse experientia, humilitas et auctoritas. Unde <cit type="bible">
                     <bibl>Ecci. XXXIV.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Vir in multis expertus cogitabit multa, qui non est expertus, paucos
                        recognoscit.</quote>
                     <ref cRef="Sir 34,9" decls="#biblicalCitations">(Sir 34,9)</ref>
                  </cit> Ideo <cit type="bible">
                     <bibl>I. Thim. III.</bibl>
                     <span>dicit apostolus:</span>
                     <quote>Non suscipe neophytum, ne in superbiam elatus in iudicium diaboli
                        incidat!</quote>
                     <ref cRef="I Tim 3,6" decls="#biblicalCitations">(I Tim 3,6)</ref>
                  </cit> Putaret enim talis, quod ipso ecclesia vel religio carere non posset, ideo
                  superbiret. Ideo dicitur <cit type="bible">
                     <bibl>Act. I.<span>:</span></bibl>
                     <quote>Qui nobiscum sunt omni tempore, ex quo intravit et exivit Dominus Iesus
                        incipiens a baptismate Iohannis testem resurrectionis eius nobiscum fieri ex
                        his unum.</quote>
                     <ref cRef="Act 1,21-22" decls="#biblicalCitations">(Act 1,21-22)</ref>
                  </cit>
               </p>
               <p><emph>Tertium <span>denique documentum</span> ex praemissis thematis verbis</emph> ad honorem beati Mathiae
                  insinuatur electionis debita studiositas, cum dicitur: <quote>Et pugnate pro dimi Domini
                  vestri</quote>, id est pro ecclesia, quae est domus verbo et exemplo Christi aedificata.
                  Iuxta illud <cit type="bible"><bibl>Math. XVI.<span>:</span></bibl> <quote>Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam
                     meam.</quote> <ref cRef="Mt 16,18" decls="#biblicalCitations">(Mt 16,18)</ref></cit> Debet igitur pro hoc tantum electus verumetiam quilibet Catholicus
                  pugnare pro fide et bonis moribus. Quia dicitur <cit type="bible"><bibl>II. Thim. II.<span>:</span></bibl> <quote>Non coronabitur,
                     nisi qui legitime certaverit.</quote> <ref cRef="II Tim 2,5" decls="#biblicalCitations">(II Tim 2,5)</ref></cit> Ideo beatus Mathias electus ad dignitatem
                  apsotolatum tot studio pugnavit pro congregatione fidelium, quae est ecclesia Dei
                  viventis, et tandem morte sua triumphavit, ut patet in sua legenda. Ergo merito de
                  ipso dicebatur: <quote>Eligite meliorem et eum, qui vobis placuerit</quote>, <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 12.]</note><cb/> ut
                  praelati cum suis subditis pugnent, cum antiquo serpente, et accipiant regnum
                  aeternum. Ad quod nos per merita beati Mathiae introducat Christus Filius Dei
                  vivi. Amen. <note type="coloumnbreak">[os 030. c. 13.]</note><cb/> </p>
            </div>






         </div>
      </body>
   </text>
</TEI>
